HMGS · İdari Yargılama Usulü

HMGS Bölge İdare Mahkemeleri Konu Anlatımı

Bölge İdare Mahkemeleri konusunun özeti ve anlatımı — HMGS İdari Yargılama Usulü dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Bölge idare mahkemesi, idare ve vergi mahkemesi kararlarını istinaf yoluyla inceleyen; ayrıca yürütmenin durdurulmasına itiraz, bağlantılı davalar, görev-yetki uyuşmazlıkları ve merci tayininde görev alan idari yargı merciidir. İstinaf süresi kural olarak kararın tebliğinden itibaren otuz gündür; kanunen kesin kararlar bu yolun dışındadır.

31 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun, İYUK m. 45 ve 46'yı değiştirdi. Bölge idare mahkemesi artık sonucu hukuka uygun fakat gerekçesi yanlış veya eksik kararı gerekçesini değiştirerek başvuruyu reddedebilir. Dosyanın ilk derece mahkemesine kesin olarak gönderileceği usul eksiklikleri m. 45/5'te geniş ve sınırlı bir liste halinde düzenlenmiştir. Ayrıca m. 46/1 dışında kalan bazı davalarda, ilk derece kararını kaldırıp yeniden esas hakkında karar veren bölge idare mahkemesi kararına temyiz yolu açılmış; tek hâkim davaları ve kanunda sayılan diğer işler bunun dışında bırakılmıştır.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

HMGS konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

HMGS ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Bölge idare mahkemesinin konumu

İdari yargıda kural yazılı yargılama usulüdür ve inceleme dosya üzerinden yürür.

Bölge idare mahkemesi çoğunlukla idare ve vergi mahkemeleri ile Danıştay arasında istinaf mercii olarak çalışır; bunun yanında İYUK'un bağlantı, görev ve yetki uyuşmazlığı, merci tayini ve yürütmenin durdurulmasına itiraz hükümlerinde de görev üstlenir.

İdare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka bir kanunda farklı yol öngörülse bile, kural olarak kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır.

Kanunun kesin saydığı kararlar ve ivedi yargılama usulüne tabi davalar istinafın dışındadır.

Parasal sınırlar her yıl güncellendiği için somut olayda karar tarihindeki güncel sınır ayrıca kontrol edilmelidir.

İstinaf incelemesinin sonuçları

7589 sayılı Kanunla değişen İYUK m. 45/3 uyarınca bölge idare mahkemesi;

  • ilk derece kararını hukuka uygun bulursa,
  • kararın sonucu hukuka uygun olduğu halde gerekçeyi yanlış veya eksik bulursa gerekçeyi değiştirerek,
  • maddi yanlışlık düzeltilebilir nitelikteyse gerekli düzeltmeyi yaparak

istinaf başvurusunun reddine karar verir.

Böylece doğru sonuç ile doğru gerekçe birbirinden ayrılmıştır.

İlk derece kararı hukuka uygun değilse genel kural m. 45/4'tür: Bölge idare mahkemesi istinafı kabul eder, kararı kaldırır ve işin esası hakkında yeniden karar verir.

İhtiyaç duyarsa kararı veren mahkemeyi veya başka bir idare ya da vergi mahkemesini istinabe edebilir.

Dosyanın ilk dereceye gönderileceği haller

Güncel m. 45/5, bölge idare mahkemesinin kararı kaldırıp dosyayı ilk derece mahkemesine kesin olarak gönderebileceği halleri sınırlı biçimde sayar:

  • İlk inceleme üzerine verilen karar veya usule ilişkin diğer bir nihai karar hakkındaki istinaf haklıysa.
  • Davaya görevsiz ya da yetkisiz mahkeme veya reddedilmiş ya da yasaklanmış hâkim bakmışsa.
  • Dilekçenin reddi gerekirken bu karar verilmeden dava hakkında karar kurulmuşsa.
  • Dosya eksik veya yanlış hasımla tekemmül ettirilerek karara bağlanmışsa.
  • Bir talep hakkında karar verilmemiş ya da eksik hüküm kurulmuşsa.
  • Gerekli keşif veya bilirkişi incelemesi yaptırılmamışsa.
  • Yapılması gereken duruşma yapılmamışsa.

Son iki eksiklikte bölge idare mahkemesi eksikliği kendisi giderip karar verebilir.

Bu listede bulunmayan bir sebeple karar kaldırılarak dosya ilk derece mahkemesine gönderilemez.

Önceki metindeki daha dar gönderme rejimine dayanmak artık güncel değildir.

Temyiz ve 7589 sayılı Kanunun getirdiği yeni yol

İYUK m. 46/1, Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin kanunda konu veya parasal değer bakımından sayılan kararlarının tebliğden itibaren otuz gün içinde Danıştayda temyiz edilebilmesini düzenler.

Düzenleyici işlemler, belirli kamu statüsü ve faaliyet işlemleri, imar planları ve Kanunda sayılan diğer dava türleri bu katalog içinde yer alabilir; parasal sınır içeren davalarda karar tarihindeki güncel tutar esas alınmalıdır.

7589 sayılı Kanunla eklenen m. 46/2, birinci fıkra kapsamına girmeyen davalar için de özel bir temyiz imkânı kurmuştur.

Bölge idare mahkemesi istinafta ilk derece kararını kaldırıp yeniden esas hakkında karar verirse, bu karar kural olarak tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebilir.

Ancak şu dava ve işler bu yeni yolun dışındadır:

  • idare veya vergi mahkemesinde tek hâkimle görülen davalar,
  • 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması Hakkında Kanundan doğan davalar,
  • 3091 sayılı Taşınmaz Mal Zilyedliğine Yapılan Tecavüzlerin Önlenmesi Hakkında Kanundan doğan davalar,
  • 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunundan doğan davalar,
  • m. 46/2-e'deki parasal fark ve sınır koşulunu aşmayan kararlar,
  • yalnız vekâlet ücreti ve yargılama giderine ilişkin kararlar.

Bu değişiklik, 31 Temmuz 2026'dan sonra bölge idare mahkemelerince verilen kararlar hakkında uygulanır; daha önce verilen kararlar eski hükümlere tabidir.

Diğer görevler

Yürütmenin durdurulması kararlarında, idare ve vergi mahkemesi veya tek hâkim kararına karşı bölge idare mahkemesine; bölge idare mahkemesi kararına karşı en yakın bölge idare mahkemesine yedi gün içinde bir defa itiraz edilebilir.

İtiraz mercii dosyanın gelişinden itibaren yedi gün içinde karar verir ve kararı kesindir.

Aynı bölge idare mahkemesi çevresindeki bağlantılı davalarda bağlantıyı ve yetkili mahkemeyi bölge idare mahkemesi belirler.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Bölge İdare Mahkemeleri anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

İdari Yargılama Usulü dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Bölge İdare Mahkemeleri konusu HMGS Tüm Konular düzeyindeki İdari Yargılama Usulü dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %3. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

İlgili Kavramlar

Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Bölge İdare Mahkemeleri, HMGS Tüm Konular düzeyindeki İdari Yargılama Usulü dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

HMGS Tüm Konular düzeyinde İdari Yargılama Usulü dersinin müfredat ağırlığı %3. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

İdari Yargılama Usulü dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 9 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
HMGS soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by