Plato, çevresine göre yüksek ve akarsularla yarılmış geniş düzlük; ova ise eğimi az, çevresine göre alçak veya çukur geniş yüzeydir. Yayla ise yer şeklinin adı olmak zorunda değil, çoğunlukla yazın çıkılan yüksek otlak ve geçici yerleşme alanıdır. Türkiye'de platolar İç Anadolu'da Haymana, Cihanbeyli, Obruk ve Bozok; Akdeniz'de Teke ve Taşeli; Güneydoğu'da Gaziantep-Şanlıurfa; Doğu Anadolu'da Erzurum-Kars örnekleriyle görülür. Ovalar oluşumlarına göre tektonik çöküntü, delta-birikim, karstik polye ve diğer aşınım-birikim ovaları olarak sınıflanabilir. Ege graben ovaları tektonik; Çukurova, Bafra ve Çarşamba delta; Elmalı ve Kestel karstik kökenlidir. Adapazarı kıyı ovası değil, Kuzey Anadolu Fay kuşağıyla ilişkili tektonik havzada gelişmiş alüvyal ovadır.
Türkiye'nin Platoları ve Ovaları Konu Anlatımı
Türkiye'nin Platoları ve Ovaları konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Coğrafya dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
KPSS Lisans ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Plato ve ova ikisi de geniş düzlüklerdir; temel ayrım çevrelerine göre yükselti ve yüzeyin oluşumudur. Plato, çevresine göre yüksekte kalan ve çoğu kez akarsuların yardığı geniş, az eğimli yüzeydir. Ova, çevresine göre alçak veya çukurda bulunan, eğimi az geniş alandır.
Mutlak yükselti tek başına yeterli değildir: yüksek bir havza tabanı ova, çevresine göre yüksekte yarılmış yüzey plato olabilir.
Yayla sözcüğü ise coğrafi şekilden çok kullanım biçimini anlatabilir.
Yazın hayvancılık veya serinleme amacıyla çıkılan yüksek otlak ve yerleşme alanı bir yayladır; her yayla jeomorfolojik olarak plato olmadığı gibi her plato da yaylacılık alanı değildir.
Türkiye'deki başlıca platolar
- İç Anadolu'da Haymana, Cihanbeyli, Obruk ve Bozok,
- Akdeniz Bölgesi'nde Teke ve Taşeli,
- Güneydoğu Anadolu'da Gaziantep ve Şanlıurfa,
- Doğu Anadolu'da Erzurum-Kars,
- Marmara'da Çatalca-Kocaeli platoları öne çıkar.
Erzurum-Kars Türkiye'nin en yüksek plato alanları arasındadır.
Çatalca-Kocaeli ise alçak ve parçalanmış plato görünümüyle ayrılır.
Plato üzerindeki tarım ve hayvancılığı yalnız yer şekli belirlemez; yükselti, iklim, toprak, su ve pazara erişim birlikte değerlendirilir.
Ovaların oluşumuna göre sınıflanması
Tektonik ovalar, kırılma ve çökme alanlarının zamanla tortullarla dolmasıyla gelişir.
Bakırçay, Gediz, Küçük Menderes ve Büyük Menderes ovaları Ege grabenleriyle; Erzincan, Erzurum, Muş ve Amik gibi ovalar tektonik havzalarla ilişkilidir. Adapazarı Ovası da kıyı ovası değil, Kuzey Anadolu Fay kuşağındaki tektonik havzada alüvyonlarla gelişmiş bir ovadır.
Delta ovaları, akarsuyun taşıdığı alüvyonu deniz kıyısında biriktirmesiyle oluşur.
Akarsu bol malzeme taşımalı, kıyı sığ olmalı; güçlü dalga, kıyı akıntısı ve gelgit birikimi hızla uzaklaştırmamalıdır.
Seyhan ve Ceyhan'ın oluşturduğu Çukurova, Kızılırmak'ın Bafra, Yeşilırmak'ın Çarşamba, Gediz'in Menemen ve Büyük Menderes'in Balat deltaları başlıca örneklerdir.
Karstik ovalar, çözünebilen kayaçlarda gelişen geniş kapalı çukurluklar olan polyelerdir.
Elmalı, Kestel, Tefenni ve Acıpayam bu grupta anılır.
Bazı iç havza ve taban ovalarında tektonik çökme ile akarsu-göl birikimi birlikte etkili olabilir; sınıflama baskın oluşum sürecine göre yapılır.
Beşerî kullanım ve risk
Ovaların düz yüzeyi, verimli alüvyal toprakları ve ulaşım kolaylığı tarım, yerleşme ve sanayiyi çekebilir.
Ancak her ova aynı ölçüde verimli değildir; drenaj, tuzluluk, iklim ve su koşulları belirleyicidir.
Tektonik ovalarda deprem tehlikesi ve alüvyal zeminin büyütme etkisi, delta ovalarında taşkın ve zemin sorunları ayrıca değerlendirilir.
Platolarda da mera veya tahıl kullanımını yalnız yükseltiye bağlamak yerine bölgesel koşullar birlikte okunmalıdır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Türkiye'nin Platoları ve Ovaları anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Coğrafya dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Türkiye'nin Platoları ve Ovaları konusu KPSS Lisans Genel Kültür düzeyindeki Coğrafya dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)KPSS Lisans (Genel Yetenek-Genel Kültür) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 KPSS Lisans GY-GK sınav, başvuru ve sonuç tarihleri (resmî takvim).
- KPSS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- KPSS KılavuzuResmî KPSS kılavuzu: başvuru koşulları, ücret ve sınav bilgileri.
- 2026 KPSS DuyurularıÖSYM 2026 KPSS ana sayfası ve güncel duyurular.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiKPSS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
Sık Sorulan Sorular
Coğrafya dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 58 konu içerir.
- Matematik (Mutlak) Konum
- Türkiye'nin Matematik (Mutlak) Konumu ve Sonuçları
- Türkiye'nin Özel (Göreceli) Konumu ve Sonuçları
- Türkiye'nin Jeopolitiği
- Türkiye'nin Yerşekillerinin Genel Özellikleri
- Fiziki Haritalar
- Türkiye'nin Jeolojik Geçmişi
- Türkiye'de Dış Güçlerin Oluşturduğu Yer Şekilleri
- Türkiye'nin Kıyı Tipleri
- Türkiye'nin İklimi
- Türkiye'de Sıcaklık
- Türkiye'de Nemlilik ve Yağış
- Türkiye'de İklim Tipleri
- Türkiye'nin Bitki Örtüsü
- Türkiye'nin İklim Tipleri ve Bitki Örtüsü
- Türkiye'de Toprak Oluşumu ve Tipleri
- Türkiye'nin Su Varlığı
- Türkiye'de Doğal Afetler
- Türkiye'de Nüfus Özellikleri
- Türkiye'de Nüfusun Dağılışı ve Nüfus Yoğunluğu
- Türkiye'nin Nüfusu ve Nüfus Sayımları
- Türkiye'nin Nüfus Politikaları
- Türkiye'de Nüfus Projeksiyonları: Türkiye Nüfusunun Geleceği
- Türkiye'de Göçler
- Türkiye'de Yerleşme
- Türkiye'de Mesken Tipleri
- Türkiye'de Arazi Kullanımı
- Türkiye Ekonomisinin Sektörel Dağılımı
- Türkiye Ekonomisini Etkileyen Faktörler
- Türkiye'de Hayvancılık
- Türkiye'de Ormancılık
- Türkiye'de Madenler
- Türkiye'de Enerji Kaynakları
- Türkiye'de Sanayi
- Türkiye'de Ulaşım
- Türkiye'de Ticaret
- Türkiye'nin Millî Parkları
- Türkiye'de Şehirler ve Özellikleri
- Türkiye'de Bölge Sınıflandırması
- Türkiye'nin Bölgesel Kalkınma Projeleri
- Karadeniz Bölgesi
- Marmara Bölgesi
- Ege Bölgesi
- Akdeniz Bölgesi
- İç Anadolu Bölgesi
- Doğu Anadolu Bölgesi
- Güneydoğu Anadolu Bölgesi
- Bölgelerin Özelliklerinin Karşılaştırılması
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
KPSS Lisans soru çözme rehberi