İflas Konu Anlatımı

İflas, borçlunun tek bir alacaklıya karşı değil, bütün alacaklılarına karşı malvarlığının topluca tasfiye edilmesi sonucunu doğuran takip ve tasfiye yoludur.

Haciz yolunda alacaklı kendi takibi içinde borçlunun belirli mallarına yönelir; iflasta ise borçlunun haczi mümkün bütün malvarlığı, alacaklıların toplu tatmini için iflas masasına girer.

Bu nedenle iflas, özellikle tacirler ve kanunen iflasa tabi tutulan kişiler bakımından ağır sonuçlu bir kurumdur.

Her borçlu hakkında iflas yoluna gidilemez; borçlunun iflasa tabi kişilerden olması gerekir.

Adi iflas yoluyla takipte yetkili icra dairesi kural olarak borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki dairedir.

Merkezi yurt dışında olan ticari işletmeler için Türkiye’deki şube, birden fazla şube varsa merkez şube esas alınır.

Taraflar icra dairesi bakımından yazılı yetki anlaşması yapabilir; fakat iflas davası için yetki sözleşmesi yapılamaz.

İflas davası borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde açılır.

Bu ayrım sınavlarda sık karıştırılır: takip dairesinin yetkisiyle iflas davasının görüleceği mahkemenin yetkisi aynı serbestlikte değildir.

Adi iflas takibi, ödeme emriyle başlar.

Borçlu iflas yoluyla takibe tabi ise ve alacaklı bu yolu seçmişse ödeme emrinde, yedi gün içinde borç ödenmezse alacaklının mahkemeden iflas isteyebileceği belirtilir.

Borçlu, borcu olmadığına veya iflasa tabi kişilerden bulunmadığına ilişkin itirazını bu süre içinde icra dairesine dilekçeyle bildirir; ayrıca konkordato teklif edebileceği de ödeme emrinde yer alır.

Borçlu süresinde itiraz etmezse alacaklı ticaret mahkemesinden iflas kararı isteyebilir.

Borçlu itiraz ederse takip durur; alacaklı hem itirazın kaldırılmasını hem de iflas kararını mahkemeden talep eder.

İflas isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl sonra düşer.

Alacaklı iflas talebini geri alırsa bir ay geçmeden aynı talebi yenileyemez.

Mahkeme aşaması, iflasın yalnız alacaklı ile borçlu arasında kapalı bir dava olmadığını gösterir.

İflas takibi kesinleştiğinde ilan yapılır ve diğer alacaklılar belirli süre içinde davaya katılarak veya itiraz ederek iflası gerektiren durum bulunmadığını ileri sürebilir.

Mahkeme icra dosyasını getirir, basit yargılama usulüyle inceleme yapar.

Borçlu takibe usulüne uygun itiraz etmemiş ya da itirazları yerinde görülmemişse mahkeme ona faiz ve icra giderleriyle birlikte borcu ödemesi veya mahkeme veznesine depo etmesi için yedi günlük depo emri verir.

Borçlu bu emre uymazsa iflas kararı verilir.

Depo emri, adi iflasın kilit usul aşamasıdır; doğrudan iflas kararıyla karıştırılmamalıdır.

İflas talebi sırasında mahkeme alacaklıların menfaatini korumak için muhafaza tedbirleri alabilir.

Borçlu ödeme emrine itiraz etmemişse alacaklının istemi üzerine mahkeme bu tedbirlere karar vermek zorundadır.

Defter tutulması, malların korunması ve bazı işlemlerin engellenmesi bu bağlamda düşünülür.

Tedbir isteyen alacaklıdan teminat alınabilir; ancak borçlunun itiraz etmediği veya alacağın ilama bağlı olduğu durumlarda teminat aranmaz.

İflas isteyen alacaklı ilk alacaklılar toplantısına kadar olan masraflardan sorumludur ve mahkeme iflas kararına ilişkin kanun yolu tebliğ giderleri dahil masrafların peşin verilmesini ister.

İflas açılınca iflas masası doğar.

Müflisin haczi mümkün bütün malları, nerede bulunursa bulunsun, alacakların ödenmesine ayrılır.

İflas kapanıncaya kadar müflisin uhdesine geçen mallar da masaya girer.

Rehinli mallar da masaya dahil olur; fakat rehinli alacaklının öncelik hakkı saklıdır.

İflas idaresi rehinli malı uygun zamanda paraya çevirip muhafaza ve satış giderlerinden sonra rehinli alacaklıya hakkını verir.

Rehinli alacaklı isterse iflastan sonra da masaya karşı rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir.

İflas açıldığı anda paraya çevrilmemiş hacizli mallar masaya girer; iflastan önce satılmış hacizli malların bedeli ise haciz hükümlerine göre paylaştırılır, artan kısım masaya aktarılır.

İflasın borçlu üzerindeki en sert sonucu tasarruf yetkisinin sınırlanmasıdır.

Borçlunun iflas açıldıktan sonra masaya ait mallar üzerindeki tasarrufları alacaklılara karşı hükümsüzdür.

İflas açıldıktan sonra müflise yapılan ödemeler de alacaklılara karşı sınırlı sonuç doğurur; ödeme yapan kişi ancak masaya giren değer ölçüsünde borcundan kurtulur.

Borçlunun haciz yoluyla yapılan takipleri ve teminat gösterilmesine ilişkin takipleri iflasın açılmasıyla durur, karar kesinleşince düşer.

İflas tasfiyesi devam ederken aynı tür takipler müflise karşı yapılamaz.

Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipler ise özel konumdadır; iflastan sonra masaya karşı sürdürülebilir.

Hukuk davaları bakımından da acele haller dışında durma etkisi vardır; bazı şahıs varlığı, aile ve nafaka uyuşmazlıkları bu etkiden ayrılır.

Alacaklılar yönünden iflas, borçların muaccel hale gelmesi ve sıra düzeniyle tatmin anlamına gelir.

Rehinli alacaklılar satış bedeli üzerinde önceliklidir.

Rehinle karşılanmayan veya teminatsız alacaklar ise kanuni sıraya kaydolur.

Birinci sırada işçilerin belirli dönem alacakları, bazı yardım kuruluşu alacakları ve aile hukukundan doğan son dönem nafaka alacakları yer alır.

İkinci sıra velayet ve vesayet ilişkilerinden doğan belirli alacaklara, üçüncü sıra özel kanunla imtiyaz tanınan alacaklara, dördüncü sıra ise imtiyazsız alacaklara ayrılır.

Bir sıra tamamen ödenmeden sonraki sıraya ödeme yapılmaz; aynı sıradakiler eşit hakka sahiptir.

SMMM adayı için iflasın özü, bireysel tahsil mantığından toplu tasfiye mantığına geçiştir.

Haciz yolundaki alacaklı tek başına ilerlerken iflasta masa, alacaklılar kurulu, iflas idaresi, sıra ve paylaştırma ön plana çıkar.

Soru kökünde muamele merkezi, ticaret mahkemesi, depo emri, iflas masası, rehinli alacaklı, takiplerin durması veya alacak sırası ifadeleri varsa cevap iflas kurumunun bu toplu ve kamu düzenine yakın yapısına göre verilmelidir.

İflas tasfiyesinde defter tutulması, muhafaza ve alacak kayıtları birlikte işler.

İflas dairesi karar kendisine ulaşınca müflisin mallarını tespit etmeye ve korumaya başlar.

Müflis defter tutulurken mallarını göstermek ve dairenin emrine hazır bulundurmakla yükümlüdür.

İflas dairesi ticari işletme, depo, fabrika, imalathane ve benzeri üretime yönelik yerleri masa yararına ise ilk alacaklılar toplantısına kadar kontrol altında yönetebilir; yarar görülmezse kapatıp mühürleyebilir.

Para, kıymetli evrak, ticari defterler ve önemli belgeler muhafaza altına alınır.

Haczedilemeyen mallar deftere yazılsa bile müflisin elinde bırakılır.

Üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülen mallar da bu iddia belirtilerek deftere kaydedilir.

Böylece masa kapsamı ile mülkiyet çekişmeleri tasfiye sürecinde ayrıştırılır.

İflasın kaldırılması ve kapanması farklı kavramlardır.

Borçlu bütün alacaklıların taleplerini geri aldığını veya tüm alacakların ödendiğini belgeleyebilir ya da konkordato tasdik edilirse mahkeme iflasın kaldırılmasına ve malların borçluya iadesine karar verebilir.

Bu karar, alacak kaydı süresinin bitmesinden iflasın kapanmasına kadar verilebilir.

İflasın kapanması ise tasfiyenin tamamlanmasıyla ilgilidir.

Kaldırma, iflas kararının sonuçlarını tasfiye bitmeden ortadan kaldıran özel bir sona erme sebebi gibi düşünülmelidir.