Konkordato Konu Anlatımı

Konkordato, borçlunun mali durumunu denetim altında düzeltmesini ve alacaklıların kanuni çoğunlukla kabul ettiği bir ödeme projesi çerçevesinde tahsilat yapmasını amaçlayan yeniden yapılandırma kurumudur.

İflasta tasfiye ve malvarlığının alacaklılara dağıtılması öne çıkarken konkordatoda işletmenin veya borçlunun ekonomik varlığının korunması, alacaklıların iflasa göre daha elverişli bir sonuca ulaşması ve borçların yeni plana bağlanması hedeflenir.

Bu nedenle konkordato, yalnız borçluyu koruyan bir erteleme aracı olarak görülmemelidir; mahkeme, komiser ve alacaklılar denetimiyle yürüyen, alacaklı yararını da ölçen bir süreçtir.

Talep üzerine mahkeme önce kanunda aranan belge ve kayıtların eksiksiz olup olmadığına bakar.

Belgeler tamam ise geçici mühlet verilir ve borçlunun malvarlığını koruyacak tedbirler alınır.

Konkordato işlemlerinin alacaklı tarafından başlatılması halinde borçlunun gerekli belgeleri mahkemenin verdiği makul sürede sunması gerekir; sunulmazsa geçici mühlet verilmez ve talep reddedilir.

Geçici mühletle birlikte konkordatonun başarıya ulaşıp ulaşamayacağını incelemek üzere geçici komiser görevlendirilir.

Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak birden fazla komiser atanabilir.

Geçici mühlet üç aydır; borçlu veya geçici komiserin talebiyle en fazla iki ay uzatılabilir ve toplam süre beş ayı aşamaz.

Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur.

Karar ilan edilir ve sicil, vergi dairesi, bankacılık birlikleri, ticaret ve sanayi odaları gibi ilgili yerlere bildirilir.

İlanda alacaklıların kısa kesin süre içinde itiraz ederek mühlet koşullarının bulunmadığını ileri sürebilecekleri belirtilir.

Geçici mühlet kararına, komiser görevlendirilmesine, uzatmaya ve tedbirlere karşı kanun yolunun kapalı olması usul ekonomisi ve sürecin hızlı yürütülmesiyle ilgilidir.

Kesin mühlet kararı geçici mühlet içinde verilir.

Mahkeme borçluyu ve varsa talepte bulunan alacaklıyı duruşmaya çağırır; geçici komiser rapor sunar.

Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğu anlaşılırsa borçluya bir yıllık kesin mühlet verilir.

Güçlük arz eden özel durumlarda bu süre, komiserin gerekçeli raporu ve talebiyle altı aya kadar uzatılabilir; borçlu da uzatma isteyebilir.

Kesin mühlet içinde komiser, projenin tamamlanmasına katkı sağlar, borçlunun faaliyetlerine nezaret eder, mahkemeye ara rapor verir, alacaklılar kurulunu bilgilendirir ve talep eden alacaklılara borçlunun güncel mali durumu hakkında bilgi sunar.

Alacaklılar kurulu oluşturulmuşsa komiserin faaliyetlerini izler ve gerekirse komiser değişikliği için gerekçeli raporla mahkemeye başvurabilir.

Mühletin alacaklılara etkisi çok güçlüdür.

Mühlet içinde, kamu alacaklarının tahsili yolundaki takipler dahil, borçlu aleyhine yeni takip yapılamaz; başlamış takipler durur; ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz; takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.

Ancak kanunun birinci sırada saydığı imtiyazlı alacaklar için haciz yoluyla takip yapılabilir.

Tasdik edilen proje aksini öngörmezse kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş alacaklarda faiz işlemesi durur.

Rehinli alacaklıların durumu ayrıdır: mühlet sırasında rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya mevcut takip devam edebilir, fakat muhafaza tedbiri alınamaz ve rehinli mal satılamaz.

Rehinli mal işletme için gerekli değilse, değeri düşecekse veya muhafazası masraflı olacaksa mahkeme izniyle satış gündeme gelebilir.

Borçlu mühlet içinde komiser gözetimi altında işlerine devam eder.

Mahkeme bazı işlemleri komiser iznine bağlayabilir veya işletmenin faaliyetini komiser eliyle sürdürebilir.

Borçlu mahkemenin izni olmadan rehin tesis edemez, kefil olamaz, karşılıksız tasarrufta bulunamaz, taşınmazını veya işletme için önemli taşınır ve tesisatını devredemez ya da takyit edemez.

Aksi işlemler hükümsüzdür.

Borçlu bu sınırlamalara veya komiserin talimatlarına aykırı davranırsa mahkeme tasarruf yetkisini kaldırabilir ya da iflasa tabi borçlu bakımından konkordato talebinin reddiyle iflasa karar verebilir.

Borçlunun mali durumu beklenenden önce düzelirse kesin mühlet kaldırılarak talep reddedilebilir; buna karşılık başarı ihtimalinin kalmaması, malvarlığının korunması için iflasın gerekli olması veya alacaklıları zarara uğratma amacı da sürecin sona ermesine yol açabilir.

Projenin oylanması ve tasdiki konkordatonun merkezidir.

Komiser alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet eder; bildirmeyen alacaklılar bilançoda kayıtlı değilse görüşmelere katılamaz.

Alacaklar incelendikten sonra alacaklılar toplantısı yapılır.

Proje, kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan çoğunlukla veya kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunlukla kabul edilmiş sayılır.

Yalnız projeden etkilenen alacaklılar oy kullanır; bazı imtiyazlı alacaklılar ve borçluya yakın kişiler çoğunluk hesabına katılmaz.

Mahkeme, projenin iflasa göre alacaklılara daha avantajlı olup olmadığını, teklifin borçlunun kaynaklarıyla orantısını, çoğunluğun sağlanmasını, imtiyazlı alacaklar ile komiser izniyle doğan borçlar için yeterli teminatı ve gerekli giderlerin depo edilmesini inceler.

Tasdik kararıyla alacaklıların hangi ölçüde vazgeçtiği ve borçlunun hangi takvimde ödeme yapacağı belirlenir.

Konkordato tasdikle bağlayıcı hale gelir; projede kesinleşmeyle bağlayıcılık da öngörülebilir.

Bağlayıcı konkordato, talep öncesi veya komiser izni olmadan mühlet içinde doğan alacakları kural olarak kapsar.

Birinci sıra imtiyazlı alacaklar, rehinli alacakların rehin değerini karşılayan kısmı ve kamu alacakları bu bağlayıcılığın dışında tutulur.

Geçici mühletten önce konulmuş ve paraya çevrilmemiş hacizler konkordatonun bağlayıcı hale gelmesiyle düşer.

SMMM bakımından temel tuzak, konkordatoyu iflas ertelemesi gibi düşünmek veya mühletin bütün alacaklıları aynı biçimde durdurduğunu sanmaktır.

Rehinli, imtiyazlı, kamu alacağı ve komiser izniyle doğan borçların konumu ayrı ayrı okunmalıdır.

Konkordato talebinde sunulan belgelerin amacı, mahkemeye ve alacaklılara borçlunun gerçek mali durumunu göstermek ve projenin uygulanabilirliğini denetletmektir.

Ön proje, varlık ve borç dökümü, alacaklı listeleri, karşılaştırmalı ödeme ihtimali ve finansal tablolar yalnız şekli evrak değildir; mahkeme geçici mühleti bunların eksiksizliğine, kesin mühleti ise başarı ihtimaline göre değerlendirir.

Bu nedenle konkordato talebinin kabul edilmesi projenin tasdik edildiği anlamına gelmez.

Geçici mühlet, borçluya nefes aldıran ve inceleme yapılmasını sağlayan başlangıç korumasıdır; kesin mühlet ise projenin ciddi biçimde yürütülebileceği kanaatine dayanır.

Tasdik ise alacaklı çoğunluğu ve mahkemenin içerik denetimiyle ulaşılabilecek ayrı bir sonuçtur.

Alacaklıların alacak bildirmesi ve borçlunun beyanı, projenin hangi alacak kütlesi üzerinden oylanacağını belirler.

Komiser, ilanla alacaklıları bildirim yapmaya çağırır; adresi belli olanlara ayrıca bildirim gönderilir.

Bildirilmeyen alacak bilançoda yer almıyorsa alacaklı müzakerelere kabul edilmeyebilir.

Borçlu, ileri sürülen alacaklar hakkında açıklama yapar; komiser defter ve belgeleri inceler.

Çekişmeli, koşula bağlı veya vadesi belirsiz alacakların oylamada hesaba katılıp katılmayacağına mahkeme karar verir.

Bu yapı, konkordatonun yalnız borçlu projesi değil, denetlenmiş alacak kütlesi üzerinde kurulan bir anlaşma olduğunu gösterir.

Tasdik edilmemesi halinde mahkeme talebi reddeder ve karar ilan edilir.

Borçlu iflasa tabi kişilerden ise ve doğrudan iflas sebeplerinden biri varsa mahkeme kendiliğinden iflasa karar verebilir.