Hâkim-Savcı Ceza Hukuku Malvarlığına Karşı Suçlar Konu Anlatımı

Malvarlığına karşı suçlar, TCK'nın kişilere karşı suçlar kısmında malvarlığı değerlerini koruyan geniş bir bölüm oluşturur.

Bu bölümde korunan değer her suçta aynı biçimde görünmez.

Bazı suçlarda zilyetliğin fiilen bozulması, bazılarında cebir veya tehdit altında malvarlığı üzerinde tasarrufa zorlanma, bazılarında güven ilişkisine aykırı davranış, bazılarında hileyle yarar sağlama, bazılarında ise suçtan gelen eşyanın dolaşıma sokulması cezalandırılır.

Bu nedenle bölüm, tek bir malvarlığı ihlalinden çok, malvarlığına yönelen farklı haksızlık tiplerini ayırarak düzenler.

Hırsızlık, bölümün temel suçlarından biridir.

Kanuni tanımda başkasına ait taşınır malın, zilyedinin rızası olmadan, failin kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alınması aranır.

Burada malın taşınır olması, başkasına ait bulunması, zilyedin rızasının yokluğu, alma hareketi ve yarar sağlama maksadı birlikte önem taşır.

Nitelikli hırsızlıkta kamu kurum veya ibadet yerlerinde bulunan eşya, halkın yararlanmasına sunulmuş ulaşım araçları, afetle ilgili eşya, açıkta bırakılmış eşya, kişinin malını koruyamayacak durumundan yararlanma, elde veya üstte taşınan eşyayı çekip alma, taklit anahtar veya bilişim sistemi kullanma, resmi sıfat takınma, muhafaza altındaki eşya ya da enerjiye ilişkin fiiller gibi durumlar daha ağır sonuçlara bağlanmıştır.

Gece vakti işlenme cezayı artırır; paydaş malı veya hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacı gibi haller daha az ceza doğurur.

Malın değerinin azlığı, kullanma hırsızlığı ve ağır acil ihtiyaç hali de hırsızlık bakımından özel sonuçlar yaratır.

Yağma, malvarlığı suçları içinde cebir veya tehdidin belirleyici olduğu ağır bir tiptir.

Bir kişiyi kendisinin veya yakınının hayatına, vücut ya da cinsel dokunulmazlığına yönelik saldırıyla ya da malvarlığı itibarıyla büyük zarar tehdidiyle, yahut cebir kullanarak malı teslime veya alınmasına karşı koymamaya mecbur bırakmak yağmayı oluşturur.

Senet veya borç doğurabilecek belge üzerinde cebir veya tehditle işlem yaptırılması da aynı cezaya bağlanır.

Mağdurun kendisini bilemeyecek ve savunamayacak hale getirilmesi yağmada cebir sayılır.

Silah, tanınmamak için tedbir alma, birden fazla kişi, yol kesme, konut veya işyeri, kendisini savunamayacak mağdur, suç örgütünün korkutucu gücü, örgüte yarar sağlama ve gece vakti nitelikli yağma sebepleridir.

Alacağı tahsil amacıyla cebir veya tehdit kullanılması halinde yağma yerine tehdit veya kasten yaralama hükümlerinin uygulanması, suç tipleri arasındaki sınırı gösterir.

Mala zarar verme, malın zilyetlikten alınmasına değil, malın varlığına veya kullanılabilirliğine yönelir.

Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hale getirmek veya kirletmek şikayet üzerine cezalandırılır.

Kamu hizmetine tahsis edilmiş yer ve eşyalar, yangın veya afetlere karşı korunmaya ayrılmış tesisler, belirli dikili ağaçlar, sulama veya içme suyu tesisleri, grev ve lokavt bağlamındaki mallar, siyasi parti ve meslek kuruluşu malları ya da görevinden ötürü kamu görevlisinin zararına işleme nitelikli hallerdir.

Yakarak, patlayıcı madde kullanarak, doğal afet etkisi doğurarak, radyasyon veya nükleer, biyolojik, kimyasal silah kullanarak işleme de cezayı artırır.

Haberleşme, enerji, demiryolu veya havayolu ulaşımı gibi kamu hizmetinin aksaması ayrıca ağırlaştırıcı sonuç doğurur.

İbadethanelere, mezarlıklara ve bunların eklentilerine zarar verme ise ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir.

Taşınmaz ve güven ilişkisi kaynaklı suçlarda fiilin hukuki zemini değişir.

Hakkı olmayan yere tecavüzde başkasına ait taşınmaz mal veya eklentilerini malikmiş gibi işgal etme, sınırları değiştirme veya hak sahibinin yararlanmasına engel olma cezalandırılır; köy tüzel kişiliğine ait veya köylünün ortak yararlanmasına bırakılmış yerler ile suların mecrasını değiştirme de aynı maddede ele alınır.

Güveni kötüye kullanmada mal, muhafaza etmek veya belirli şekilde kullanmak üzere faile teslim edilmiştir; suç, bu mal üzerinde teslim amacı dışında tasarrufta bulunmak veya devir olgusunu inkar etmekle oluşur.

Meslek, sanat, ticaret, hizmet ilişkisi veya başkasının mallarını idare yetkisi nedeniyle teslim edilen eşya bakımından ceza ağırlaşır; motorlu kara, deniz veya hava taşıtı suç konusuysa kanun ayrıca artırma öngörür.

Bedelsiz kalmış senedi kullanma da şikayete bağlı ayrı bir malvarlığı ihlalidir.

Dolandırıcılık, hileli davranışla aldatma üzerine kurulur.

Fail, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına, kendisine veya başkasına yarar sağlar.

Nitelikli dolandırıcılıkta dini inanç ve duyguların istismarı, kişinin zor durumundan veya algılama zayıflığından yararlanma, kamu kurumları ya da belirli tüzel kişilikleri araç olarak kullanma, kamu zararına işleme, bilişim sistemleri veya banka ve kredi kurumlarını araç olarak kullanma, basın ve yayın araçlarından yararlanma, ticari faaliyet, serbest meslek güveni, kredi sağlama, sigorta bedeli alma veya kamu görevlisi ya da banka, sigorta, kredi kurumu çalışanı gibi tanıtma halleri sayılır.

Ayrıca kamu görevlileriyle ilişkisi olduğundan bahisle iş gördürme vaadiyle menfaat temini de aynı kapsamda cezalandırılır.

Üç veya daha fazla kişiyle veya örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenme cezayı artırır; hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacı daha az cezayı gerektirir.

Bölüm, malvarlığı değerlerinin suç sonrası dolaşımını ve ekonomik güven ilişkilerini de düzenler.

Kaybolmuş veya hata sonucu ele geçmiş eşya üzerinde malik gibi tasarruf, hileli iflas, taksirli iflas, otomat veya iletişim hizmetlerinden ya da abonelik esaslı enerji, su ve doğal gazdan karşılıksız yararlanma, şirket veya kooperatifler hakkında yanlış bilgi verme, suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi ve suç kaynaklı olduğunu öğrendiği eşya hakkında bildirimde bulunmama bu kapsamda yer alır.

Bu suçlarda korunan değer yalnız tek bir malın fiziki varlığı değil, malvarlığı ilişkilerinin dürüst, güvenli ve hukuka uygun yürütülmesidir.

Malvarlığı suçlarında ortak hükümler bölümün dengesini sağlar.

Yağma ve nitelikli yağma hariç olmak üzere bazı suçların haklarında ayrılık kararı verilmemiş eşlerden biri, üstsoy veya altsoy, belirli kayın hısımları, evlat edinen veya evlatlık ya da aynı konutta yaşayan kardeş zararına işlenmesi halinde ceza verilmez.