İdare hukuku, kamu idaresinin kuruluşunu, kamu hizmeti ve kolluk gibi faaliyetlerini, kişilerle ilişkilerini ve yargısal denetimini düzenler. İdare kamu yararı için kamu gücü ayrıcalıkları kullanabilir; ancak yetki, şekil, sebep, konu ve maksat bakımından hukuka bağlıdır. Kanunilik, idarenin yetkisinin hukuki dayanağını gerektirir; kanunun tanıdığı takdir alanında idare kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun seçenek geliştirebilir. Anayasa, kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, düzenleyici işlemler ve yargı içtihatları başlıca kaynaklardır. İdarenin her işlemi idare hukukuna ve her uyuşmazlığı idari yargıya tabi değildir: özel hukuk işlemleri ile kanunun adli yargıya bıraktığı alanlar ayrıca belirlenir. Uygulanacak hukuk ve görevli yargı, işlemin tarafına değil niteliğine ve kanuni düzenlemeye göre saptanır.
Hakim-Savcı İdare Hukuku İdare Hukukunun Temel İlkeleri ve Kaynakları Konu Anlatımı
İdare Hukukunun Temel İlkeleri ve Kaynakları konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı İdare Hukuku dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
İdare hukuku, yürütme içindeki kamu idaresinin teşkilatını ve faaliyetlerini konu alan kamu hukuku dalıdır.
Organik anlamda kamu tüzel kişileri ve bunların birimleri; işlevsel anlamda kamu hizmeti, kolluk, özendirme ve düzenleme gibi idari faaliyetler incelenir.
Yasama ve yargı organlarının asli işlevleri idari faaliyet değildir; buna karşılık bu organların personel ve mal yönetimi gibi bazı işlemleri idari nitelik taşıyabilir.
İdarenin hareket noktası kamu yararı ve hizmet gerekleridir.
Tek yanlı ve icrai işlem yapma, kamulaştırma veya yaptırım uygulama gibi kamu gücü araçları özel kişilerde bulunmayan yetkilerdir.
Bu ayrıcalıklar keyfî hareket alanı yaratmaz.
İdare yetkisini Anayasa ve kanunlardan alır; temel haklara, eşitliğe, ölçülülüğe, hukuki güvenliğe ve yargı denetimine bağlı kalır.
Kanunilik, “kanunda kelimesi kelimesine yazılmayan hiçbir çözüm kurulamaz” biçiminde mutlaklaştırılmamalıdır.
Yetkinin dayanağı ve sınırı hukukta bulunmalıdır; fakat kanun idareye değerlendirme veya tercih alanı tanıyabilir.
Takdir yetkisi de kamu yararı, hizmet gerekleri ve genel hukuk ilkeleriyle sınırlıdır ve maksat saptırması ya da açık değerlendirme hatası bakımından denetlenebilir.
İdare hukukunun kaynakları arasında Anayasa, kanunlar, usulüne göre yürürlüğe konulan milletlerarası antlaşmalar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve idarenin düzenleyici işlemleri bulunur.
Tek bir idare kanununda toplanmamış olması alanın “tedvin edilmemiş” niteliğini açıklar.
Danıştay, idare ve vergi mahkemeleri ile Anayasa Mahkemesi kararları, özellikle genel ilkelerin ve belirsiz kavramların yorumunda önemli rol oynar; içtihat, normlar hiyerarşisindeki yazılı kaynağın yerine geçmez.
Uygulama alanında kamu gücü ölçütü güçlü bir işarettir, fakat tek başına bütün olayları çözmez.
İdari işlemler ve kamu gücü ayrıcalıkları içeren idari sözleşmeler kural olarak idare hukukuna tabidir.
İdarenin kira, satış veya bazı hizmet ilişkileri ise özel hukuk hükümlerine bağlanabilir.
Kamu hizmetinin niteliği, tarafların konumu, sözleşmedeki ayrıcalıklar ve açık kanun hükmü birlikte değerlendirilir.
Görevli yargı da “taraflardan biri idareyse mutlaka idari yargı” kuralıyla belirlenmez.
İdari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıkların önemli bölümü idari yargıda çözülür; ancak özel hukuk ilişkileri ve kanunun açıkça adli yargıya verdiği uyuşmazlıklar adli yargıya gidebilir.
Önce hukuki ilişkinin ve talebin niteliği, ardından görev kuralı incelenmelidir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
İdare Hukukunun Temel İlkeleri ve Kaynakları anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
İdare Hukuku dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
İdare Hukukunun Temel İlkeleri ve Kaynakları konusu Hakim-Savcı Adli Yargı düzeyindeki İdare Hukuku dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %9. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- GörevBir davaya hangi tür ve derecedeki mahkemenin bakacağını belirleyen, kural olarak kamu düzenine ilişkin ve resen dikkate alınan bir dava şartıdır.
- YetkiBir davaya yer (coğrafi) bakımından hangi mahkemenin bakacağını belirleyen kuraldır. Kesin yetki hâlleri dışında taraf iradesiyle değişebilir.
- İdari İşlemİdarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğuran işlemidir. Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat olmak üzere beş unsurdan oluşur.
- Takdir Yetkisiİdarenin, hukuk kurallarının kendisine bıraktığı serbesti alanında birden çok hukuka uygun çözümden birini seçebilme yetkisidir. Keyfîlik değildir; kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır.
- Kamu HizmetiToplumun genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere kamu tüzel kişileri veya onların denetiminde özel kişilerce yürütülen faaliyetlerdir. Süreklilik, değişkenlik ve eşitlik ilkelerine tabidir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
İdare Hukuku dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 20 konu içerir.
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi