Kamu iktisadi teşebbüsü (KİT), 233 sayılı KHK'de iktisadi devlet teşekkülü (İDT) ile kamu iktisadi kuruluşunun (KİK) ortak adıdır. Her ikisinin de sermayesinin tamamı devlete aittir ve kamu tüzel kişiliği vardır. İDT ticari esaslara göre iktisadi faaliyette bulunur; KİK ise tekel niteliğindeki mal veya hizmetleri kamu yararı gözeterek üretip pazarlar ve gördüğü kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır. KİT ile anonim şirket biçimindeki bağlı ortaklık birbirine karıştırılmamalıdır. Teşebbüsler saklı hükümler dışında özel hukuk hükümlerine göre çalışır; kuruluş, yönetim ve denetimlerinde ise kamu hukuku kuralları belirleyicidir. KİT'lerin dış denetimi Sayıştay tarafından yürütülür ve raporlar TBMM denetiminde kullanılır.
Hakim-Savcı İdare Hukuku Kamu İktisadi Teşebbüsleri Konu Anlatımı
Kamu İktisadi Teşebbüsleri konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı İdare Hukuku dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Kamu iktisadi teşebbüsü (KİT), devletin ekonomik alanda mal veya hizmet üretmek amacıyla oluşturduğu tek bir kuruluş türünün değil, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'de tanımlanan iki teşebbüs türünün ortak adıdır: iktisadi devlet teşekkülü (İDT) ve kamu iktisadi kuruluşu (KİK).
Sınav sorularında önce bu üst kavram-alt tür ilişkisi kurulmalıdır.
İktisadi devlet teşekkülü, sermayesinin tamamı devlete ait olan ve iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsüdür.
Ticari esaslara göre çalışma, İDT'nin verimlilik ve kârlılık hedefleriyle ekonomik faaliyette bulunmasını ifade eder.
Kamu iktisadi kuruluşu ise sermayesinin tamamı devlete ait olan; tekel niteliğindeki mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsüdür.
KİK'in gördüğü kamu hizmeti dolayısıyla ürettiği mal ve hizmetler imtiyaz sayılır.
İDT ve KİK kamu tüzel kişiliğine sahiptir.
Bu nokta, KİT'in anonim şirket şeklinde kurulabileceği yönündeki yanlış genellemeden ayrılmalıdır.
233 sayılı KHK'deki “bağlı ortaklık”, sermayesinin yüzde ellisinden fazlası bir KİT'e ait olan işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirkettir.
Dolayısıyla anonim şirket biçimi KİT'in kendisinin değil, ayrı bir kategori olan bağlı ortaklığın ayırt edici unsurudur.
Müessese ise sermayesinin tamamı bir KİT'e ait olan ve ona bağlı işletme veya işletmeler topluluğudur; tüzel kişiliği vardır.
İştirak, KİT'in veya bağlı ortaklığının sermayesinin en az yüzde onuna ve en çok yüzde ellisine sahip bulunduğu anonim şirkettir.
Teşebbüslerin hukuki rejimi karma niteliktedir.
233 sayılı KHK'de saklı tutulan hükümler dışında özel hukuk hükümlerine tabi oldukları belirtilir.
Bununla birlikte kuruluşları, organları, kamuya ait sermayeleri, personel ve denetim düzenleri gibi alanlarda kamu hukuku kuralları etkilidir.
Bu nedenle “bütün faaliyetleri özel hukuka tabidir” veya “her uyuşmazlığı idari yargıda görülür” biçimindeki mutlak ifadeler doğru değildir.
Uyuşmazlığın niteliği, yürütülen faaliyet ve uygulanan özel düzenleme ayrıca incelenmelidir.
233 sayılı KHK çerçevesindeki teşebbüslerin organları yönetim kurulu ve genel müdürlüktür.
Yönetim kurulu teşebbüsün en yüksek seviyede yetkili ve sorumlu karar organıdır.
Genel müdürlük ise genel müdür, genel müdür yardımcıları ve bağlı birimlerden oluşan yürütme organıdır.
Teşebbüslerin kuruluş amaçları, faaliyet konuları ve organizasyon yapıları kuruluş düzenlemeleriyle belirlenir.
Mali ve idari kurallar bakımından da özel kanun hükümleri gözetilir.
233 sayılı KHK, teşebbüslerin Genel Muhasebe Kanunu ile Devlet İhale Kanunu hükümlerine ve Sayıştayın klasik vize ve tescil denetimine tabi olmadığını düzenleyen tarihsel bir çerçeve içerir.
Ancak buradan KİT'lerin günümüzde Sayıştay denetimi dışında kaldığı sonucu çıkarılamaz.
6085 sayılı Sayıştay Kanunu, KİT denetimi ve raporlamasını ayrıca düzenler; 3346 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlara ilişkin Sayıştay raporları TBMM'deki denetim sürecine sunulur.
Bu nedenle sınavda “Sayıştay denetimine tabi değildir” biçimindeki koşulsuz ifade güncel hukuk bakımından yanlıştır.
KİT'lerin sorumluluğu sermayeleriyle sınırlıdır.
Teşebbüslerin ihtiyaç duydukları taşınmazlara ilişkin kamulaştırma süreci de sıradan özel şirketlerden farklıdır: teşebbüs yönetim kurulunun talebi üzerine kamulaştırma kararı kamu makamınca alınır ve işlemler genel kamulaştırma mevzuatına göre yürütülür.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Kamu İktisadi Teşebbüsleri anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
İdare Hukuku dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Kamu İktisadi Teşebbüsleri konusu Hakim-Savcı Adli Yargı düzeyindeki İdare Hukuku dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %9. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- TeşebbüsFailin, suçun icrasına elverişli hareketlerle doğrudan doğruya başlaması ancak elde olmayan nedenlerle suçu tamamlayamamasıdır. Ceza indirilerek uygulanır.
- İştirakBir suçun birden çok kişi tarafından birlikte işlenmesidir. Fail (müşterek/dolaylı fail), azmettiren ve yardım eden şeklinde ayrılır.
- Kamu HizmetiToplumun genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere kamu tüzel kişileri veya onların denetiminde özel kişilerce yürütülen faaliyetlerdir. Süreklilik, değişkenlik ve eşitlik ilkelerine tabidir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
İdare Hukuku dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 20 konu içerir.
- İdare Hukukunun Temel İlkeleri ve Kaynakları
- Merkezden Yönetim
- Yerinden Yönetim
- Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları
- Yetki
- Şekil
- Sebep
- Konu
- Maksat
- İdari İşlemin Sona Ermesi
- İdari Sözleşmeler
- Kamu Görevlileri (Memurlar)
- Kamu Malları
- Kusurlu Sorumluluk
- Kusursuz Sorumluluk
- Kolluk ve Kamu Hizmeti
- Kamulaştırma ve Devletleştirme
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi