İdari işlemin sebep unsuru, idareyi işlemi tesis etmeye yönelten ve işlemden önce var olan hukuki veya fiilî olgulardır. Mevzuat sebebi açıkça sayabilir, belirsiz kavramlarla gösterebilir ya da özel bir sebep belirtmeyebilir; son durumda bile idare kamu yararı ve hizmet gerekleriyle bağlıdır. Yargısal denetimde sebebin gerçekten bulunup bulunmadığı, maddi olgunun doğru saptanıp saptanmadığı ve olgunun ilgili hukuk kuralı altında doğru nitelendirilip nitelendirilmediği incelenir. Kopya çekmeyen öğrenciye kopya gerekçesiyle ceza verilmesi sebebin maddi yokluğuna örnektir. 657 sayılı Kanun m. 94'teki kesintisiz ve mazeretsiz on günlük görevi terk bakımından hafta sonlarının süreyi kestiği bilgisi güncel Danıştay yaklaşımına aykırıdır: Danıştay 8. Daire E.2019/3579, K.2021/3527 sayılı kararında, koşulları gerçekleşen kesintisiz dönemde hafta sonlarının da hesaba katılması gerektiğini kabul etmiştir. Somut olayda yine görev terkine ilişkin günler, mazeret ve deliller ayrı ayrı belirlenmelidir.
Hakim-Savcı İdare Hukuku Sebep Konu Anlatımı
Sebep konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı İdare Hukuku dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Sebep unsurunun anlamı
İdari işlemin sebebi, idareyi belirli bir işlemi yapmaya yönelten hukuki veya fiilî olgudur.
Sebep işlemden önce bulunur ve işlemin kendisinden ayrıdır.
Disiplin cezasında işlendiği ileri sürülen fiil, ruhsatın geri alınmasında kanunda aranan aykırılık veya atamada mevzuatın öngördüğü ihtiyaç bu unsura örnek olabilir.
İdarenin işlem metninde gösterdiği açıklama ile hukuk düzeninin o işlem için aradığı sebep birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Mevzuat bazen sebebi ayrıntılı ve sınırlı biçimde sayar.
Böyle bir durumda idare, sayılan sebeplerden biri gerçekleşmeden işlem yapamaz.
Bazen "kamu düzeni", "millî güvenlik", "hizmet gerekleri" veya "ihtiyaç" gibi belirsiz hukuk kavramları kullanılır; bu kavramlar idareye somutlaştırma alanı tanır, fakat yargısal denetimi ortadan kaldırmaz.
Kanun özel bir sebep göstermemişse de yetki keyfî kullanılamaz.
İdare, işlemi kamu yararı ve hizmet gerekleriyle bağdaşan, gerçek ve hukuken geçerli bir nedene dayandırmalıdır.
Sebep denetiminin basamakları
Sebep unsuru denetlenirken üç soru birbirinden ayrılır.
İlk olarak idarenin dayandığı olay gerçekten var mıdır?
İkinci olarak olayın maddi özellikleri ve delilleri doğru saptanmış mıdır?
Üçüncü olarak mevcut olay, uygulanan hukuk kuralı altında doğru biçimde nitelendirilmiş midir?
İdare dayandığı vakıayı ortaya koyamazsa veya kanıtlar o vakıayı doğrulamıyorsa maddi sebep sakattır.
Vaka vardır fakat yanlış bir maddeye, süre kuralına veya hukuki kategoriye yerleştirilmişse hukuki nitelendirme hatası bulunur.
Her iki durum da işlemin sebep yönünden hukuka aykırılığına yol açabilir.
Örneğin sınavda kopya çekmediği delillerle anlaşılan öğrenciye "kopya çekti" gerekçesiyle disiplin cezası verilmesi, dayanılan fiilî sebebin bulunmamasıdır.
Buna karşılık olayın gerçekleştiği tartışmasız olsa bile mevzuatın o olaya bağlamadığı bir yaptırım uygulanırsa sorun maddi yokluk değil hukuki tavsiftir.
Bu ayrım, seçeneklerde "sebep yokluğu" ile "sebebin yanlış nitelendirilmesi" ifadelerini doğru yerleştirmeyi sağlar.
DMK m. 94 ve hafta sonları
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 94, memurun mezuniyetsiz veya kurumunca kabul edilen bir mazereti olmaksızın görevi terk etmesini ve bu terkin kesintisiz on gün sürmesini, yazılı başvuru aranmadan çekilme isteğinde bulunulmuş sayılma sonucuna bağlar.
Bu örnekte hafta sonlarının hesaba katılmayacağı yönündeki eski ders anlatımı güncel yargısal içtihatla uyuşmaz.
Danıştay 8. Dairenin E.2019/3579, K.2021/3527 sayılı ve 30 Haziran 2021 tarihli kararında, hafta sonları dışarıda bırakılırsa kesintisiz on günlük sürenin oluşmasının fiilen mümkün olmayacağı belirtilmiş ve görev terkinin önceki ve sonraki iş günleri boyunca sürmesi hâlinde aradaki hafta sonlarının da hesaba katılması gerektiği kabul edilmiştir.
Bu karar, her on günlük devamsızlığın otomatik olarak çekilmiş sayılma doğuracağı anlamına gelmez.
İdare; görevin hangi tarihlerde terk edildiğini, terkin kesintisiz olup olmadığını, izin bulunup bulunmadığını ve ileri sürülen mazeretin kurumca kabul edilip edilmediğini somut delillerle belirlemelidir.
Hukuki ölçüt doğru uygulanmış olsa bile maddi vakıa kanıtlanmamışsa sebep unsuru yine sakat olabilir.
Sınav yaklaşımı
Soruda önce işlemin dayandığı olguyu, sonra bu olguyu arayan hukuk kuralını belirle.
Olgu hiç yoksa veya kanıtlanmamışsa maddi sebep; olgu yanlış hukuk kuralına yerleştirilmişse hukuki nitelendirme sorunu vardır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Sebep anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
İdare Hukuku dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Sebep konusu Hakim-Savcı Adli Yargı düzeyindeki İdare Hukuku dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %9. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- KabulDavalının, davacının talep sonucunu kısmen veya tamamen kabul etmesidir. Kabul edilen kısım bakımından yargılama sona erer.
- GörevBir davaya hangi tür ve derecedeki mahkemenin bakacağını belirleyen, kural olarak kamu düzenine ilişkin ve resen dikkate alınan bir dava şartıdır.
- YetkiBir davaya yer (coğrafi) bakımından hangi mahkemenin bakacağını belirleyen kuraldır. Kesin yetki hâlleri dışında taraf iradesiyle değişebilir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
İdare Hukuku dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 20 konu içerir.
- İdare Hukukunun Temel İlkeleri ve Kaynakları
- Merkezden Yönetim
- Yerinden Yönetim
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri
- Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları
- Yetki
- Şekil
- Konu
- Maksat
- İdari İşlemin Sona Ermesi
- İdari Sözleşmeler
- Kamu Görevlileri (Memurlar)
- Kamu Malları
- Kusurlu Sorumluluk
- Kusursuz Sorumluluk
- Kolluk ve Kamu Hizmeti
- Kamulaştırma ve Devletleştirme
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi