Hakim-Savcı Ticaret Hukuku Ciro ve Aval Konu Anlatımı

Ciro ve aval, kambiyo senedinin dolaşım ve güven işlevini birlikte tamamlar.

Kıymetli evrakın devrinde temel şart zilyetliğin geçirilmesidir; emre yazılı senetlerde buna ciro, nama yazılı senetlerde yazılı devir beyanı eklenir.

Devredilebilen kıymetli evrakta, senedin içeriğinden veya niteliğinden aksi anlaşılmadıkça, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle cirantanın hakları ciro edilene geçer.

Poliçede bu yapı daha belirgindir.

Her poliçe açıkça emre yazılı olmasa bile ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebilir.

Düzenleyen poliçeye emre yazılı değildir anlamına gelen bir kayıt koymuşsa artık ciro rejimi değil, alacağın temliki hükümleri işler.

Ciro muhataba, düzenleyene veya poliçeyle borç altına girmiş herhangi bir kişiye yapılabilir; bu kişiler de poliçeyi yeniden ciro edebilir.

Cironun geçerli yapısı şekil ve içerik bakımından sınırlıdır.

Ciro kayıtsız ve şartsız olmalıdır; cironun bağlandığı şart yazılmamış sayılır.

Kısmi ciro batıldır, çünkü kambiyo senedinin tedavül kabiliyeti bölünmüş ve belirsiz bir hak aktarımıyla zedelenemez.

Hamiline yapılan ciro beyaz ciro hükmündedir.

Ciro, poliçenin üzerine veya alonj denilen bağlı kâğıda yazılır ve ciranta tarafından imzalanır.

Lehine ciro yapılan kişinin gösterilmesi şart değildir; yalnız cirantanın imzasından ibaret ciro beyaz cirodur ve bunun poliçenin arkasına ya da alonj üzerine yazılması gerekir.

Ciro üç ana sonuç üretir.

Birincisi devir işlevidir: ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle poliçeden doğan bütün haklar devrolunur.

Beyaz ciroda hamil, ciroyu kendi adına veya başkası adına doldurabilir, poliçeyi yeniden beyaz olarak ya da belirli bir kişiye ciro edebilir veya beyaz ciroyu doldurmadan senedi başkasına verebilir.

İkincisi teminat işlevidir: aksi şart edilmedikçe ciranta poliçenin kabul edilmemesinden ve ödenmemesinden sorumludur.

Ciranta poliçenin tekrar ciro edilmesini yasaklayabilir; bu durumda senet sonradan kendilerine ciro edilen kişilere karşı sorumlu olmaz.

Üçüncüsü hak sahipliği işlevidir: poliçeyi elinde bulunduran kişi, hakkı birbirine bağlı ve müteselsil cirolardan anlaşılıyorsa yetkili hamil sayılır; çizilmiş cirolar bu değerlendirmede yazılmamış kabul edilir.

Poliçe hamilin elinden çıkmışsa, hak zincirine göre yetkili görünen yeni hamil ancak kötüniyetle iktisap etmişse veya ağır kusuru varsa senedi geri vermekle yükümlüdür.

Ciro defiler bakımından da özel bir koruma sağlar.

Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan defileri başvuran hamile karşı ileri süremez; ancak hamil poliçeyi iktisap ederken bilerek borçlunun zararına hareket etmişse bu koruma kalkar.

Tahsil cirosunda hamil poliçeden doğan bütün hakları kullanabilir, fakat poliçeyi ancak tahsil cirosu ile tekrar ciro edebilir.

Rehin cirosunda hamil yine poliçeden doğan bütün hakları kullanır; onun yaptığı ciro tahsil cirosu hükmündedir.

Vadeden sonra yapılan ciro kural olarak vadeden önceki ciro hükümlerini doğurur, ancak ödenmeme protestosundan veya protesto süresinin geçmesinden sonra yapılan ciro yalnız alacağın temliki sonucunu doğurur.

Aval, cirodan farklı olarak devir değil teminat kurumudur.

Poliçede bedelin ödenmesi aval ile tamamen veya kısmen güvence altına alınabilir.

Bu teminatı üçüncü kişi de, poliçede imzası bulunan kişi de verebilir.

Aval şerhi poliçe veya alonj üzerine yazılır; aval içindir anlamına gelen bir ibareyle ifade edilir ve aval veren tarafından imzalanır.

Muhatabın veya düzenleyenin imzaları dışında poliçenin yüzüne atılan her imza aval şerhi sayılır.

Kimin için verildiği belirtilmemişse aval düzenleyen için verilmiş kabul edilir.

Aval veren, kimin için taahhüt altına girmişse aynen onun gibi sorumlu olur.

Teminat altına alınan borç şekle ait noksan dışında bir sebeple batıl olsa bile aval verenin taahhüdü geçerlidir.

Aval veren poliçe bedelini öderse, lehine aval verdiği kişiye ve ona poliçe gereğince sorumlu olan kişilere karşı poliçeden doğan hakları kazanır.

Böylece ciro senedin dolaşımını ve hak zincirini kurarken aval ödeme güvenini güçlendiren bağımsız bir kambiyo teminatı sağlar.

Kabul hükümleri, avalin hangi borç ortamında çalıştığını anlamayı kolaylaştırır.

Poliçe vadeye kadar hamil veya poliçeyi elinde bulunduran herkes tarafından muhatabın yerleşim yerinde kabule arz edilebilir.

Düzenleyen kabule arzı süreli veya süresiz şart koşabilir, bazı poliçelerde kabule arzı menettiğini yazabilir ya da belirli tarihten önce arzı yasaklayabilir.

Görüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçelerin düzenlenme gününden itibaren bir yıl içinde kabule arzı gerekir; düzenleyen bu süreyi kısaltabilir veya uzatabilir, cirantalar kısaltabilir.

Kabul beyanı poliçe üzerine yazılır ve muhatapça imzalanır; muhatabın ön yüzdeki yalnız imzası kabul hükmündedir.

Kabul kayıtsız şartsız olmalı, ancak poliçe bedelinin bir kısmıyla sınırlanabilmelidir.

Muhatap kabul etmekle bedeli vadede ödemeyi taahhüt eder.

Aval, işte bu ödeme taahhütleri ve kambiyo sorumluluğu zinciri içinde, belirli borçlunun sorumluluğunu güçlendiren özel teminattır.

Ciro ile aval arasındaki ayrım uygulamada belirleyicidir.