Hâkim-Savcı Ceza Hukuku Kişilere Karşı Suçlar Konu Anlatımı

Kişilere karşı suçlar TCK’nın kişi merkezli koruma alanını oluşturur.

Bu başlıkta tek bir ortak kalıp yoktur; her bölüm farklı bir hukuki değeri korur.

Hayata karşı suçlarda korunan değer insan yaşamıdır ve bu nedenle kasten öldürme ile taksirle öldürme arasında ilk ayrım kusur biçiminden yapılır.

Bir insanı kasten öldüren kişi bakımından temel suç oluşurken, nitelikli haller tasarlama, canavarca his, üstsoy altsoy eş boşandığı eş kardeş ilişkisi, çocuğa veya savunmasız kişiye yönelme, kadına karşı işleme, kamu görevi nedeniyle hareket etme, suçu gizleme veya kan gütme gibi özel nedenlerle ağırlaştırılmış sonucu doğurur.

Kasten öldürmenin ihmali davranışla işlenmesi ayrı dikkat ister.

Burada failin sadece hareketsiz kalması yetmez; belli bir icrai davranışta bulunma yükümlülüğünün kanundan veya sözleşmeden kaynaklanması ya da önceki davranışıyla başkalarının hayatı bakımından tehlikeli durum oluşturması gerekir.

Bu nedenle olayda doktorun, bakmakla yükümlü kişinin veya tehlikeyi doğuran failin konumu doğrudan önem kazanır.

İntihara yönlendirmede ise azmettirme, teşvik, karar kuvvetlendirme veya yardım cezalandırılır; intihar gerçekleşirse sonuç ağırlaşır, algılama yeteneği gelişmemiş kişiyi sevk etme ya da cebir tehditle intihara mecbur bırakma kasten öldürme sorumluluğuna götürür.

Vücut dokunulmazlığına karşı suçlarda temel ölçü, başkasının vücuduna acı verilmesi veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasıdır.

Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek hafif etkide şikayet aranırken, üstsoy, altsoy, eş, boşandığı eş, kardeş, savunmasız kişi, kamu görevi nedeniyle mağduriyet, kamu görevlisinin nüfuzunu kötüye kullanması, silah veya canavarca his gibi hallerde şikayet aranmadan artırım yapılır.

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamada duyunun zayıflaması, yüzde sabit iz, yaşam tehlikesi, organ işlevinin yitirilmesi, çocuğun düşmesi veya ölüm gibi sonuçlar ayrı değerlendirilir.

Taksirle yaralama, kasten yaralamadan failin iradesi bakımından ayrılır.

Başkasının bedenine acı veren veya sağlığını bozan sonuç dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranıştan doğarsa taksirli yapı gündeme gelir.

Bu suçun soruşturulması ve kovuşturulması kural olarak şikayete bağlıdır; ancak bilinçli taksir varsa ve fiil yalnız birinci fıkra kapsamındaki basit halle sınırlı değilse şikayet aranmaz.

Bu ayrım, özellikle trafik, iş kazası veya çok kişili yaralanma sorularında suçun niteliğini ve takip koşulunu aynı anda belirler.

İnsan üzerinde deney ve organ veya doku ticareti, vücut dokunulmazlığının yalnız saldırı fiillerinden ibaret olmadığını gösterir.

İnsan üzerinde bilimsel deneyde yetkili kurul izni, önce insan dışı deney ortamı veya hayvan deneyleri, bilimsel verinin gerekliliği, öngörülebilir kalıcı zarar bulunmaması, insan onuruyla bağdaşmayacak acı verici yöntem uygulanmaması, amacın kişiye yüklenen külfete göre daha ağır basması ve yazılı bilgilendirilmiş rıza birlikte aranır.

Organ veya doku ticaretinde hukuken geçerli rıza olmadan organ alma, ölüden hukuka aykırı alma, satın alma, satma, aracılık etme, saklama, nakletme veya aşılama ayrı sonuçlara bağlanır.

İşkence ve eziyet bölümü, insan onuruyla bağdaşmayan muamelenin niteliğine odaklanır.

İşkence suçunda fail kamu görevlisidir; kişinin bedensel veya ruhsal acı çekmesine, algılama ya da irade yeteneğinin etkilenmesine veya aşağılanmasına yol açan davranışlar cezalandırılır.

Suç çocuğa, savunmasız kişiye, gebe kadına, avukata veya görevinden dolayı kamu görevlisine karşı işlenirse ağırlaşır; iştirak eden diğer kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılır ve ihmali davranış nedeniyle indirim yapılmaz.

Eziyet ise sistemli kötü muamele görünümüyle ayrıca ele alınır.

Koruma, gözetim ve yardım yükümlülükleri de kişiler karşısındaki ceza sorumluluğunu tamamlar.

Terk suçunda yaşı veya hastalığı nedeniyle kendini idare edemeyen kişinin korumasız bırakılması; yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesinde ise yaşı, hastalığı, yaralanması veya başka nedenle kendini idare edemeyen kişiye yardım edilmemesi ya da durumun ilgili makamlara bildirilmemesi önem taşır.

Bu hükümler aktif saldırı bulunmayan olaylarda dahi kişiye yönelen tehlikenin cezai değer taşıyabileceğini gösterir.

Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, mağdurun yaşı, rızanın hukuki değeri ve kullanılan araçlar bakımından katmanlıdır.

Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, reşit olmayanla cinsel ilişki ve cinsel taciz aynı başlıkta yer alsa da aynı şartlarla kurulmaz.

Cebir, tehdit, hile, mağdurun kendini savunamayacak durumda olması, beden veya ruh bakımından algılama yeteneği ve fiilin sarkıntılık düzeyinde kalıp kalmaması sonucu değiştirir.

Bu nedenle olayda sadece cinsel davranışın varlığı değil, mağdurun konumu ve rızanın kanunen değer taşıyıp taşımadığı da aranır.

Hürriyete karşı suçlarda korunan değer kişinin karar verme ve hareket serbestisidir.

Tehdit, cebir, eğitim ve öğretimin engellenmesi, siyasi hakların kullanılmasının engellenmesi, inanç düşünce kanaat hürriyetine müdahale, konut dokunulmazlığının ihlali, çalışma hürriyetinin ihlali, sendikal hakların engellenmesi ve haksız arama farklı özgürlük alanlarını korur.

Ortak hüküm bazı suçlarda silah, kimliği gizleme, birden fazla kişiyle işleme, örgütün korkutucu gücünden yararlanma veya kamu görevinin nüfuzunu kötüye kullanma hallerinde cezayı artırır.

Kasten yaralamanın ağır neticeleri ayrıca uygulanabilir.

Aile düzeni, çocuk ve kişi özgürlüğü bağlantılı bazı suçlar hürriyet bölümünün sınırlarını somutlaştırır.

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma, cebir veya tehdidin yanında kişinin bir yere gitme veya kalma serbestisinin hukuka aykırı kaldırılmasıyla ilgilidir.

Çocuk kaçırma, alıkoyma ve aile hukukundan doğan yükümlülüklere aykırılık ise mağdurun yaşı ve failin aile içindeki konumu nedeniyle farklılaşır.

Bu maddeler olay sorularında tehdit, konut dokunulmazlığı, çalışma hürriyeti veya kişiyi hürriyetinden yoksun kılma arasında seçim yaptırabilir.

Şerefe karşı suçlarda merkez kavram hakarettir.

Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek somut fiil veya olgu isnadı ya da sövme cezalandırılır.

Mağdurun gıyabında cezalandırma için en az üç kişiyle ihtilat aranır; sesli, yazılı veya görüntülü iletiyle işlenme de aynı çerçevede değerlendirilir.

Kamu görevlisine görevinden dolayı, dini veya siyasi düşünce açıklaması nedeniyle ya da kutsal sayılan değerlerden bahisle işlenme alt sınırı etkiler.

Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hariç hakarette şikayet koşulu vardır; mağdur ölürse belirli yakınlar şikayet edebilir.