Hâkim-Savcı Ceza Hukuku Topluma ve Devlete Karşı Suçlar Konu Anlatımı

Topluma ve devlete karşı suçlar, TCK’da bireysel mağdurun ötesine geçen kolektif değerleri korur.

Topluma karşı suçlarda genel güvenlik, çevre, kamunun sağlığı, kamu güveni, kamu barışı, ulaşım ve bilişim güvenliği gibi alanlar öne çıkar.

Millete ve devlete karşı suçlarda ise kamu idaresinin güvenilirliği, adliyeye karşı doğruluk, devletin egemenlik alametleri, anayasal düzen, milli savunma, devlet sırları ve dış ilişkiler korunur.

Bu geniş alanda doğru cevap, suç adını çağrıştıran kelimeyi seçmekten değil, fiilin hangi kamusal değeri hangi hareketle tehlikeye soktuğunu saptamaktan çıkar.

Genel tehlike yaratan suçlarda madde yapısı somut tehlike düşüncesiyle kurulur.

Kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olacak biçimde ya da kişilerde korku, kaygı veya panik yaratabilecek tarzda yangın çıkarma, bina çökmesine, toprak kaymasına, çığa, sel veya taşkına neden olma, silahla ateş etme ya da patlayıcı madde kullanma kasten genel güvenliği tehlikeye sokar.

Fiil kişilerin toplu bulunduğu yerde işlenirse ceza artar.

Taksirle yangına veya benzer felaketlere neden olma ise ancak başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli ise ayrıca cezalandırılır.

Çevreye karşı suçlarda hareket, atık veya artıkların teknik usullere aykırı biçimde toprağa, suya veya havaya verilmesi etrafında döner.

Kasten kirletmede çevreye zarar verecek şekilde verme, izinsiz olarak ülkeye atık sokma, atıkların kalıcı özellik göstermesi ve insan ya da hayvanlar açısından tedavisi zor hastalıklar veya doğal özellik değişiklikleri doğurabilecek nitelikte olması sonuçları ağırlaştırır.

Taksirle kirletmede de kalıcı etki veya ağır nitelikli atıklar farklı sonuç doğurur.

Gürültüye neden olma ve imar kirliliği ise çevre bölümünün başka görünümüdür; yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni şartları metindeki sınırları belirler.

Kamunun sağlığına karşı suçlarda kanun, belirsiz sayıda kişinin yaşam ve sağlık alanını korur.

İçilecek sulara veya tüketilecek şeylere zehir katma, bozulmuş veya değiştirilmiş gıda ya da ilaçların ticareti, kişilerin hayatını ve sağlığını tehlikeye sokacak ilaç üretme veya satma bu alanın ilk halkalarıdır.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, ruhsatsız veya ruhsata aykırı imal, ithal, ihraç, satış, satışa arz, verme, sevk, nakil, depolama, satın alma, kabul ve bulundurma gibi çok sayıda hareketi kapsar.

Çocuklara yönelik satış, bazı yerlerin yakınında işleme, birlikte işleme, örgüt faaliyeti ve sağlık mesleği mensubu sıfatı sonucu ağırlaştırabilir.

Kamu güvenine karşı suçlarda belgeler, paralar, mühürler ve resmi güven ilişkisi korunur.

Parada sahtecilik, kıymetli damgada sahtecilik, mühürde sahtecilik, resmi belgede sahtecilik ve özel belgede sahtecilik gibi suçlarda metnin odağı toplumun belge ve işaretlere duyduğu güvendir.

Kamu barışına karşı suçlarda ise halk arasında korku ve panik yaratma, suç işlemeye tahrik, suçu ve suçluyu övme, halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama gibi açıklama davranışlarının toplumsal barışı bozma kapasitesi önem kazanır.

Bu iki alanda bireysel zarar bulunması zorunlu olmayabilir; korunan değer daha geniştir.

Ulaşım araçlarına veya sabit platformlara karşı suçlar, deniz, hava veya demiryolu ulaşımıyla bağlantılı güvenlik alanını tamamlar.

Ulaşım aracının kaçırılması, alıkonulması ya da bu araçların hareket güvenliğini tehlikeye düşüren fiiller bireylerin yanında toplu güvenliği ilgilendirir.

Bilişim alanındaki suçlarda ise sisteme girme, sistemde kalma, sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması gibi fiiller teknik araç üzerinden korunan düzeni etkiler.

Bu başlıklar, klasik fiziksel zarar yerine sistem güvenliği ve hizmet sürekliliği üzerinden düşünülmelidir.

Kamu idaresinin güvenilirliğine ve işleyişine karşı suçlarda failin kamu görevlisi olup olmadığı çoğu kez belirleyicidir.

Zimmet, kamu görevlisinin zilyetliği kendisine devredilmiş veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin ya da başkasının zimmetine geçirmesidir.

İrtikap kamu görevlisinin görevinin sağladığı nüfuzu kötüye kullanarak menfaat teminine yönelir.

Rüşvette kamu görevlisi ile kişi arasında görevin ifasıyla ilgili iş için menfaat sağlama anlaşması aranır.

Görevi yaptırmamak için direnme, kamu görevinin usulüne uygun yapılmasını cebir veya tehditle engelleme alanında değerlendirilir.

Kamu görevlisinin suçu bildirmemesi, görevi kötüye kullanma, göreve ilişkin sırrın açıklanması ve kamu görevinin terk edilmesi gibi suçlar da aynı güvenilirlik mantığıyla okunur.

Burada her hukuka aykırı idari davranış doğrudan ceza sonucuna bağlanmaz; kanundaki görev, yetki, sır, bildirim veya menfaat bağlantısı somut biçimde aranır.

Kamu görevlisi olmayan kişiler bakımından nüfuz ticareti veya kamu görevinin usulsüz üstlenilmesi gibi başlıklar ise devlet işleyişine dışarıdan müdahale görünümündedir.

Bu nedenle fail sıfatı ile hareket unsuru birlikte kurulmalıdır.

Adliyeye karşı suçlarda korunan değer yargısal gerçeğe ulaşma ve yargı kararlarının etkili uygulanmasıdır.

İftira, başkasına hukuka aykırı fiil isnadıyla soruşturma veya idari yaptırım başlatılmasına elverişli davranışı; yalan tanıklık, gerçeğe aykırı tanık anlatımını; yalan yere yemin, bilirkişi veya tercümanın gerçeğe aykırı beyanı, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme, suç üstlenme ve suçluyu kayırma ise adli sürece müdahaleyi ifade eder.

Bu bölümde fiilin hangi aşamada ve hangi usuli rolde işlendiği suçun adını değiştirebilir.

Adliyeye karşı suçların başka bir yönü, kişinin kendi lehine görünse bile yargısal düzeni bozabilmesidir.

Tutuklu veya hükümlünün kaçması, kaçmaya imkan sağlama, hükümlü veya tutukluların ayaklanması, muhafaza görevini kötüye kullanma, başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması ve yargı görevi yapanı etkilemeye teşebbüs bu mantıkla değerlendirilir.

Korunan değer, yalnız mağdurun menfaati değil, muhakemenin gerçeğe ve karara düzenli biçimde ulaşmasıdır.

Bu yüzden soru metninde tanık, bilirkişi, şüpheli, hükümlü veya görevli sıfatı dikkatle ayrılmalıdır.

Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlarda cebir ve şiddet merkezi unsurdur.

Anayasayı ihlal, Anayasanın öngördüğü düzeni ortadan kaldırmaya, yerine başka düzen getirmeye veya fiilen uygulanmasını önlemeye teşebbüsle kurulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisine veya Hükümete karşı suçlarda da cebir ve şiddet kullanılarak organın ortadan kaldırılması ya da görevini yapmasının engellenmesine teşebbüs aranır.

Silahlı örgüt, bu kısımdaki ağır suçları işlemek amacıyla örgüt kurma, yönetme veya üyelik üzerinden düzenlenir.

Suç için anlaşma ise elverişli vasıtalarla belirlenen maddi olgulara dayanan anlaşmayı ayrıca ele alır.