Hâkim-Savcı Ceza Hukuku Malvarlığına Karşı Suçlar Konu Anlatımı

Malvarlığına karşı suçlarda ilk ayrım, failin malvarlığı alanına hangi yolla müdahale ettiğidir.

Hırsızlık alma fiiline, yağma cebir veya tehditle teslim ya da karşı koymama sonucuna, mala zarar verme malın fiziksel veya işlevsel bütünlüğünün bozulmasına, güveni kötüye kullanma devredilmiş zilyetliğin kötüye kullanılmasına, dolandırıcılık ise hileli davranışla aldatmaya dayanır.

Aynı mal üzerinde sonuç doğsa bile hareket farklıysa suç tipi de değişir.

Bu yüzden olay sorusunda önce malın taşınır mı taşınmaz mı olduğu, zilyetliğin kimde bulunduğu, rızanın varlığı ve failin yarar sağlama maksadı ayrı ayrı kurulmalıdır.

Hırsızlıkta başkasına ait taşınır malın, zilyedinin rızası olmadan, failin kendisine veya başkasına yarar sağlamak maksadıyla bulunduğu yerden alınması gerekir.

Nitelikli haller, eşyanın kamu kurumunda veya ibadete ayrılmış yerde bulunması, kamu yararına tahsis edilmesi, ulaşım aracı içinde olması, afet nedeniyle hazırlanan eşya olması, kişinin malını koruyamayacak durumundan yararlanılması, elde veya üstte taşınan eşyanın çekip alınması, taklit anahtar veya aletle kilit açılması, bilişim sistemlerinin kullanılması, resmi sıfat takınılması veya muhafaza altındaki eşya gibi durumlarla genişler.

Hırsızlıkta gece vakti artırım sebebidir.

Paydaş veya elbirliğiyle malik olunan mal üzerinde ya da hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla işlenme daha az cezayı gerektiren haldir ve şikayet üzerine sonuç doğurur.

Malın değerinin azlığı cezada indirim veya ceza vermekten vazgeçme sonucuna götürebilir.

Kullanma hırsızlığında mal geçici süre kullanılıp zilyedine iade edilmek üzere alınırsa şikayet üzerine ceza indirilebilir; ancak mal suç işlemek için kullanılmışsa bu hüküm uygulanmaz.

Ağır ve acil ihtiyacı karşılamak da olayın özelliğine göre indirim veya vazgeçme sebebi olabilir.

Yağmada malvarlığına yönelen sonuç, kişiye yönelen cebir veya tehditle kurulur.

Fail, mağduru kendisinin veya yakınının hayatına, vücut ya da cinsel dokunulmazlığına saldırı yapılacağı veya malvarlığı bakımından büyük zarara uğrayacağı tehdidiyle malı teslime ya da alınmasına karşı koymamaya mecbur bırakır.

Borç doğuran senet veya senedin hükümsüzlüğünü gösteren vesika üzerinde cebir veya tehdit kullanılması da aynı kapsamda düzenlenir.

Mağdurun kendini bilmeyecek ve savunamayacak hale getirilmesi yağmada cebir sayılır.

Nitelikli yağmada silah, kendini tanınmayacak hale koyma, birden fazla kişiyle işleme, yol kesme, konut işyeri veya eklentilerinde işleme, savunmasız kişiye yönelme, örgütün korkutucu gücünden yararlanma, örgüte yarar sağlama maksadı ve gece vakti önem taşır.

Yağma sırasında kasten yaralamanın neticesi sebebiyle ağırlaşmış halleri gerçekleşirse ayrıca yaralama hükümleri uygulanır.

Bir hukuki ilişkiye dayanan alacağı tahsil amacıyla tehdit veya cebir kullanılırsa yağma yerine tehdit veya kasten yaralama hükümlerine gidilir; malın değerinin azlığı ise yağmada indirim sebebidir.

Mala zarar vermede fail malı almak yerine başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkar, tahrip eder, yok eder, bozar, kullanılamaz hale getirir ya da kirletir.

Temel hal mağdurun şikayetine bağlıdır.

Kamu hizmetine tahsis edilen eşya, afetlerden korunmaya ayrılmış tesisler, dikili ağaçlar, sulama veya içme suyu tesisleri, grev lokavt bağlantılı bina ve eşya, siyasi parti veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ait eşya ve kamu görevlisine öç alma amacı nitelikli haller arasında yer alır.

Yakarak, patlayıcı maddeyle, toprak kayması veya radyasyonla işleme de cezayı artırır.

İbadethanelere ve mezarlıklara zarar verme, mala zarar verme bölümünde özel bir koruma alanı kurar.

İbadethanelere, eklentilerine, buradaki eşyaya, mezarlara, mezarlık yapıları ve tesislerine yıkmak, bozmak veya kırmak suretiyle zarar verme ayrıca düzenlenir; bu yerleri ve yapıları kirletmek de suçtur.

Fiil, ilgili dini inanışı benimseyen toplum kesimini tahkir maksadıyla işlenirse ceza artırılır.

Hakkı olmayan yere tecavüzde ise başkasına ait taşınmazı malikmiş gibi işgal etme, sınırını değiştirme veya hak sahibinin yararlanmasını engelleme şikayet üzerine cezalandırılır.

Güveni kötüye kullanma hırsızlıktan özellikle zilyetliğin başlangıçtaki devriyle ayrılır.

Mal, muhafaza etmek veya belirli şekilde kullanmak üzere faile bırakılmıştır; suç, failin bu mal üzerinde devir amacı dışında tasarrufta bulunması veya devir olgusunu inkar etmesiyle oluşur.

Meslek, sanat, ticaret, hizmet ilişkisi ya da başkasının mallarını idare yetkisi gereği teslim edilen eşya bakımından ceza ağırlaşır.

Bu nedenle olayda mal faile hiç rıza olmadan mı geçti, yoksa rızayla geçtikten sonra mı kötüye kullanıldı sorusu suç tipini belirler.

Dolandırıcılık, basit bir yalanın ötesinde hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına, fail ya da başkası yararına menfaat sağlama yapısına dayanır.

Dinî inanç ve duyguların istismarı, kişinin tehlikeli durumundan veya algılama zayıflığından yararlanma, kamu kurumlarının araç olarak kullanılması veya zararına işleme, bilişim sistemleri ve banka ya da kredi kurumlarının araç yapılması, basın yayın kolaylığı, ticari faaliyet, mesleki güven, tahsis edilmemesi gereken kredi, sigorta bedeli ve kamu görevlisi ya da banka çalışanı gibi tanıtma nitelikli hallerdir.

Hukuki ilişkiye dayalı alacağı tahsil amacıyla işlenirse şikayet üzerine daha az ceza gündeme gelir.

Hileli iflas ve taksirli iflas, malvarlığının alacaklılar karşısındaki görünümünü korur.

Hileli iflasta malların kaçırılması, gizlenmesi veya değerinin azaltılması, defter ve belgelerin gizlenmesi ya da yok edilmesi, gerçekte olmayan borç ilişkisi varmış gibi belge düzenlenmesi, gerçeğe aykırı muhasebe kayıtları veya sahte bilanço ile aktifin az gösterilmesi aranır ve iflasa karar verilmiş olması gerekir.

Taksirli iflasta tacir olmanın gerektirdiği dikkat ve özenin gösterilmemesi iflasa sebebiyet verir.

Bu suçlarda ticari başarısızlık tek başına değil, kanunun gösterdiği davranış biçimi önemlidir.

Karşılıksız yararlanma, bedel ödenmesi halinde kullanılabilen hizmetten ödeme yapmadan yararlanma ve rızasız hat veya yayın kullanımı gibi davranışları içerir.

Abonelik esasına göre kullanılan elektrik, su veya doğal gazın sahibinin rızası olmaksızın ve tüketim miktarının belirlenmesini engelleyecek biçimde tüketilmesi de bu başlıkta yer alır.

Şirket veya kooperatifler hakkında yanlış bilgi, ilgililerin zarara uğramasına neden olabilecek önemli gerçeğe aykırı açıklamalara yönelir.

Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi ile bilgi vermeme ise malın suçtan elde edildiğinin bilinmesi veya öğrenilmesine bağlanan tamamlayıcı suçlardır.

Bölümün ortak hükümleri, sonuca doğrudan etki eder.