HMGS İflasın Sonuçları Konu Anlatımı

İflasın sonuçları, bir borçlunun tek tek alacaklılarına karşı yürüyen takiplerden çıkarılıp bütün alacaklıları ilgilendiren toplu tasfiye düzenine bağlanmasını ifade eder.

İflas kararıyla birlikte artık mesele yalnız alacaklının kendi alacağını tahsil etmesi değildir; borçlunun haczedilebilir malvarlığı bir bütün olarak belirlenir, korunur, paraya çevrilir ve kanuni sıraya göre paylaştırılır.

Bu yüzden iflasın açılması hem borçlunun malları üzerinde hem alacaklıların takip hakları üzerinde hem de borç ilişkilerinin içeriğinde sonuç doğurur.

Sınavda konu çoğu zaman “iflas açılınca ne olur” biçiminde sorulur; doğru cevap, iflas masasının kurulması, müflisin tasarruf yetkisinin sınırlanması, takiplerin durması ve tasfiye organlarının devreye girmesi ekseninde aranmalıdır.

İflas açıldığı anda müflisin haczi mümkün bütün malları, nerede bulunursa bulunsun iflas masasını oluşturur.

İflasın kapanmasına kadar müflisin edindiği yeni mallar da masaya girer.

Masa, hukuken alacaklıların tatminine ayrılmış malvarlığı topluluğudur; müflisin kişiliği devam eder ama masaya giren mallar üzerindeki serbest tasarrufu alacaklılara karşı etkisiz hale gelir.

Rehinli mallar da masaya dahil olur, fakat rehinli alacaklının öncelik hakkı korunur.

İflas idaresi rehinli malı uygun zamanda satar, önce muhafaza ve satış giderlerini çıkarır, sonra rehinli alacaklıya hakkını verir.

Rehinli alacaklı isterse iflastan sonra masaya karşı rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takibe devam edebilir.

Bu nokta önemlidir: iflas, rehni ortadan kaldırmaz; sadece rehinli malın masa içindeki tasfiye rejimini belirler.

İflastan önce ihtiyaten haczedilmiş veya icraen haczedilmiş olup henüz satılmamış mallar masaya girer.

Buna karşılık iflastan önce satılıp paraya çevrilmiş hacizli malların bedeli önce haciz alacaklılarına haciz hükümlerine göre paylaştırılır; artan kısım varsa masaya geçer.

Müflisin iflastan sonra masaya ait mallar üzerinde yaptığı tasarruflar alacaklılara karşı hükümsüzdür.

Bu, işlemin her durumda taraflar arasında yok sayılması anlamına değil, masanın ve alacaklıların zararına sonuç doğurmamasına yöneliktir.

Müflise yapılan ödemede de benzer koruma vardır: iflas açıldıktan sonra müflise ödeme yapan kişi, ancak ödeme masaya giren para veya değer ölçüsünde borcundan kurtulur.

İflas ilanından önce iflastan habersiz olarak müflise ödeme yapan borçlu ise korunur.

İflasın takipler üzerindeki etkisi, bireysel tahsil yarışını durdurma amacını gösterir.

İflasın açılması, borçlu aleyhine haciz yoluyla yapılan takipleri ve teminat gösterilmesine ilişkin takipleri durdurur; iflas kararının kesinleşmesiyle bu takipler düşer.

Tasfiye süresince müflise karşı bu tür yeni takip yapılamaz.

Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takipler ise iflastan sonra takip alacaklıları tarafından iflas masasına karşı sürdürülebilir.

Müflisin taraf olduğu hukuk davaları da acele haller dışında durur ve ikinci alacaklılar toplantısından sonra devam edebilir.

Ancak kişilik değerlerine saldırıdan, vücut zararından, evlenme ve kişi halleri uyuşmazlıklarından, nafakadan ve rehnin paraya çevrilmesiyle ilgili davalardan doğan işler bu durma kuralının dışında tutulur.

Dava durduğu sürece zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.

Alacaklıların hakları bakımından ilk büyük sonuç muacceliyettir.

Taşınmaz rehniyle güvence altına alınmış alacaklar dışında, iflasın açılması müflisin borçlarını muaccel hale getirir.

İflas gününe kadar işlemiş faiz ve takip giderleri anaparaya eklenir.

Vadesi gelmemiş faizsiz borçlardan kanuni faiz hesabıyla iskonto yapılır.

İflas masasına giren alacaklarda faiz işlemeye devam eder; rehinle temin edilmemiş alacaklarda ticari olmayan işlerdeki faiz oranı uygulanır ve bu faiz ancak ana paralar ödendikten sonra kalan para üzerinden karşılanır.

Para konusu olmayan alacaklar, ona denk para alacağına çevrilir; ancak iflas idaresi taahhüdün aynen ifasını üstlenebilir ve alacaklı isterse teminat göstermek zorunda kalabilir.

Takas kural olarak mümkündür, fakat müflisin borçlusu iflas açıldıktan sonra müflisin alacaklısı olmuşsa, müflisin alacaklısı iflastan sonra müflisin veya masanın borçlusu olmuşsa ya da alacak hamiline yazılı senede dayanıyorsa takas yapılamaz.

İflas tasfiyesi, malvarlığının tespitiyle başlar.

İflas dairesi karar kendisine tebliğ edilince müflisin mallarını deftere geçirmeye ve muhafaza tedbirlerini almaya başlar.

Müflis mallarını göstermek ve iflas dairesinin emrine hazır bulundurmakla yükümlüdür; kendisine ayrıca izin verilmedikçe tasfiye boyunca iflas idaresinin emri altında bulunur.

Daire, işletmenin masa açısından yararlı olacağını görürse mağaza, fabrika ve benzeri üretime yönelik yerleri ilk alacaklılar toplantısına kadar kontrolü altında idare eder; aksi halde kapatıp mühürler.

Haczedilemeyen mallar deftere yazılmakla birlikte müflisin elinde bırakılır.

Üçüncü kişilerin mülkiyet iddia ettiği mallar bu iddia şerhiyle deftere kaydedilir; taşınmazlardaki sicilden anlaşılan haklar da kendiliğinden işaretlenir.

Deftere geçirilen her mala değer takdir edilir.

Tasfiyenin biçimi masa mallarının değerine göre belirlenir.

İflas dairesi, iflas kararının tebliğinden itibaren en geç iki ay içinde tasfiyenin adi mi basit mi yapılacağına karar verir.

Masaya ait mal yoksa tasfiye tatil edilir; ilanda alacaklıların otuz gün içinde masrafı peşin vererek işlemlerin sürmesini istemezse iflasın kapatılacağı bildirilir.

Malların bedeli tasfiye giderlerini karşılamayacaksa basit tasfiye uygulanır.

Bu halde iflas dairesi alacaklıları yirmi günden az, iki aydan çok olmayan bir süre içinde alacak ve iddialarını bildirmeye çağırır; daha sınırlı usulle malları paraya çevirir, alacakları inceler, sıra belirler ve dağıtım yapar.

Mallar tasfiye giderlerini karşılıyorsa adi tasfiye uygulanır.

Adi tasfiyede alacaklılar toplantıları ve iflas idaresi daha belirgin rol oynar.

İflas idaresi masanın kanuni temsilcisidir; masanın yararını gözetir, tasfiyeyi yürütür, masa alacaklarını tahsil eder, gerektiğinde dava ve takip yapar.

İflas dairesi ise iflas idaresi üzerinde denetim işlevi görür.

Alacaklılar toplantısı müflisin ticari faaliyetinin sürüp sürmeyeceği, acele kararlar, davalar ve pazarlıkla satış gibi konularda karar verebilir.

Alacaklılar, ilanla alacaklarını ve varsa istihkak iddialarını bildirir.

İflas idaresi bildirim süresi bitince alacakları inceler, mümkünse müflisin beyanını alır, kabul veya ret kararı verir.

Tapu siciline yazılı alacaklar başvuru olmasa da işleyen faiziyle kabul edilir.

İflas idaresi, alacakların kaydı için tanınan sürenin bitmesinden ve kendi seçilmesinden itibaren en geç iki ay içinde sıra cetveli düzenler; zorunlu durumda icra mahkemesi bu süreyi bir defaya mahsus uzatabilir.

Sıra cetvelinde kabul edilmeyen alacaklar ret sebepleriyle gösterilir ve alacaklılar ilanla bilgilendirilir.

Alacağı reddedilen veya istediği sıraya kabul edilmeyen alacaklıya ayrıca haber verilir.

Sıra cetveline itiraz eden alacaklı, cetvelin ilanından itibaren on beş gün içinde iflasın açıldığı yerdeki ticaret mahkemesinde dava açar.

İtiraz yalnız sıraya ilişkinse yol dava değil, icra mahkemesine şikayettir.

Bu ayrım sınavda kritik bir tuzaktır: alacağın varlığı veya miktarı tartışılıyorsa ticaret mahkemesinde dava, sadece sıraya ilişkin uyuşmazlık varsa icra mahkemesinde şikayet gündeme gelir.

Sıralama bakımından rehinli alacaklılar satış tutarı üzerinde önceliklidir.

Rehinle karşılanmayan veya teminatsız alacaklar önce işçilik ve belirli nafaka alacakları, sonra velayet ve vesayet ilişkisinden doğan alacaklar, ardından özel kanunlarda imtiyazlı sayılanlar ve son olarak imtiyazsız alacaklar sırasıyla kaydedilir.

Aynı sıradaki alacaklılar eşit hakka sahiptir; önceki sıra tamamen ödenmeden sonraki sıra ödeme alamaz.

Malların paraya çevrilmesi iflas idaresince açık artırma ile yapılır; alacaklılar karar verirse pazarlık usulü kullanılabilir.

Ekonomik bütünlük gösteren işletme, mal ve haklar mümkünse bütün halinde satılır.

Satılan malların bedeli tahsil edilip sıra cetveli kesinleşince iflas idaresi pay cetveli ve son hesabı düzenler.

İflas ve tasfiye giderleri önce çıkarılır; rehinli malların bedelinden yalnız rehnin muhafaza ve satış giderleri indirilir.