HMGS Ödeme Emri ve İtiraz Konu Anlatımı

Ödeme emri, genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlunun takipten resmen haberdar edildiği ve hangi davranışları hangi süre içinde yapması gerektiğinin bildirildiği işlemdir.

Takip talebi alacaklının icra dairesine yönelttiği başlangıç iradesidir; ödeme emri ise bu iradenin borçluya yönelen sonuç doğurucu görünümüdür.

İcra müdürü, takip talebinin kanunda aranan şartları içerdiğine karar verirse ödeme emri düzenler.

Talep bu şartları taşımıyorsa kabul edilmeme kararı tutanağa yazılır.

Bu ayrım önemlidir; çünkü icra müdürü alacağın maddi olarak gerçekten var olup olmadığını genel mahkeme gibi çözmez, fakat takip talebinin kanuni içeriğini ve işleme elverişliliğini denetler.

Ödeme emrinin içeriği, borçlunun susmasının veya yanlış itiraz etmesinin ağır sonuçlar doğurması nedeniyle ayrıntılıdır.

Emirde, alacaklının veya vekilinin banka hesap numarası hariç olmak üzere takip talebinde bulunması gereken kayıtlar yer alır.

Borçluya, borcu ve takip masraflarını yedi gün içinde ödeme emrinde gösterilen icra dairesi banka hesabına ödemesi; borç teminat gösterme yükümlülüğü ise teminatı aynı süre içinde göstermesi ihtar edilir.

Takip bir senede dayanıyorsa ve borçlu senet altındaki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürecekse bunu yine yedi gün içinde ayrıca ve açıkça bildirmelidir.

Aksi halde imza, icra takibi bakımından borçludan çıkmış sayılır.

Borçlu imzayı reddederse, icra mahkemesindeki duruşmada hazır bulunması gerektiği; gelmezse itirazın geçici kaldırılmasına karar verilebileceği de emirde gösterilir.

Borcun tamamına, bir kısmına veya alacaklının takip yapma hakkına itirazı varsa, borçlu bunu da aynı yedi günlük sürede bildirmelidir.

Senede veya borca itiraz edilmezse borçlunun mal beyanında bulunması gerekir; bulunmazsa hapisle tazyik, gerçeğe aykırı beyanda bulunursa ayrıca hapis yaptırımı gündeme gelebilir.

Borç ödenmez veya itiraz edilmezse cebri icraya devam edileceği de ödeme emrinin zorunlu uyarıları arasındadır.

Ödeme emri iki nüsha düzenlenir.

Bir nüsha borçluya gönderilir, diğeri icra dosyasına konur.

Alacaklı isterse kendisine ayrıca onaylı nüsha verilir ve bu nüsha resim ve harca tabi değildir.

Nüshalar arasında fark bulunursa borçludaki nüsha geçerli sayılır.

Bu kural, borçlunun hangi metne göre hareket edeceğini korur; çünkü süreler ve ihtarlar borçlunun elindeki emre göre anlaşılır.

Tebliğ bakımından ödeme emri, takip talebinden itibaren en geç üç gün içinde borçluya gönderilir.

Takip belgeye dayanıyorsa belgenin onaylı örneği ödeme emrine eklenir.

Birden fazla müşterek borçlu aynı anda takip ediliyorsa, hepsinin veya bazılarının ortak temsilciyle temsil edilmesi dışında her borçluya ayrı ödeme emri tebliğ edilmelidir.

Aynı borçlu hakkında aynı gün birden fazla takip talebi yapılmışsa icra dairesi ödeme emirlerini aynı zamanda tebliğe gönderir.

Aynı borçlu hakkında farklı günlerde birden fazla takip talebi varsa, daha eski takip talebinin ödeme emri tebliğe gönderilmeden yeni tarihli talebin ödeme emri öne alınamaz.

Kanunen eklenmesi gereken süreler saklıdır.

Borçlunun temel savunma aracı itirazdır.

İtiraz etmek isteyen borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazını dilekçeyle veya sözlü olarak icra dairesine bildirmelidir.

İtirazın mutlaka takibi yapan icra dairesine yapılması gerekmez; başka icra dairesine yapılırsa o daire gerekli masrafı alarak itirazı derhal yetkili daireye gönderir.

Masraf alınmazsa memurun şahsi sorumluluğu doğar.

İtiraz edildiği, alacaklının takip başında yatırdığı avanstan karşılanarak üç gün içinde bir muhtırayla alacaklıya bildirilir.

Borçlu veya vekili itirazla birlikte yurt içinde bir adres göstermek zorundadır.

Adres değiştiği halde yeni adres bildirilmez ve tebliğ memuru da yeni adres tespit edemezse, takip talebinde gösterilen adrese çıkarılan tebligat borçluya yapılmış sayılır.

İtirazın kapsamı açık olmalıdır.

Borçlu borcun yalnız bir kısmına itiraz ediyorsa, itiraz ettiği kısmın yönünü ve miktarını açıkça göstermelidir; aksi halde kısmi itiraz yapılmamış sayılır.

Borçlu takibin dayandığı senetteki imzayı reddediyorsa bunu itirazında ayrıca ve açıkça beyan etmelidir; yoksa icra takibi bakımından imzayı kabul etmiş sayılır.

Bu noktada borca itiraz ile imzaya itiraz ayrılır.

Borca itiraz, borcun doğmadığı, sona erdiği, ertelendiği veya alacaklının takip hakkının bulunmadığı gibi sebeplere dayanabilir.

İmza itirazı ise senedin borçlu tarafından düzenlenmediği savunmasıdır ve açıkça söylenmediğinde örtülü biçimde kabul edilmiş sayılır.

Borçluya itiraz ettiğini gösteren ücretsiz belge verilir.

İtiraz sebeplerinin sonradan genişletilmesi de sınırlıdır.

İtirazın kaldırılması aşamasına gelindiğinde borçlu, senedin kendi metninden çıkarılabilen savunmalar haricinde yeni nedenler ekleyerek önceki itiraz çerçevesini büyütemez.

Bu kural, borçlunun yedi günlük sürede düşünmeden genel bir itiraz yapıp sonra yeni savunmalar ekleyebileceği anlamına gelmediğini gösterir.

Alacaklıya verilecek ödeme emri nüshasına itiraz kaydedilir; itiraz yoksa bu durum da işaret edilir ve nüsha itirazdan sonra veya itiraz süresi bitince alacaklıya verilir.

Gecikmiş itiraz, süresinde itiraz edemeyen borçlu için istisnai korumadır.

Borçlu, kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle yedi günlük sürede itiraz edememişse paraya çevirme işlemi bitinceye kadar itiraz edebilir.

Ancak engelin kalktığı günden itibaren üç gün içinde mazeretini gösteren delillerle birlikte itirazını, itiraz sebeplerini ve dayanaklarını bildirmeli; yapılacak duruşmaya ilişkin harç ve masrafları ödemelidir.

İcra mahkemesi gecikme sebebinin niteliğine ve olayın özelliklerine göre takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir.

İnceleme kural olarak evrak üzerinden yapılır; gerekirse taraflar hemen çağrılır ve mazeretin kabul edilebilir olup olmadığı belirlenir.

Duruşma yapılmazsa borçludan alınan masraflar iade edilir.

Mazeret kabul edilirse takip durur.

Aynı oturumda alacaklı sözlü olarak itirazın kaldırılmasını isteyebilir ve inceleme buna göre sürdürülebilir.

Borçlunun mallarına daha önce haciz konulmuşsa, mazeretin kabulü kararının tefhim veya tebliğinden itibaren alacaklı yedi gün içinde itirazın kaldırılmasını istemez ya da mahkemede itirazın iptali yoluna başvurmazsa haciz kalkar.

Süresinde yapılan itirazın en önemli sonucu takibi durdurmasıdır.

İtiraz süresinde değilse, alacaklının talebi üzerine icra müdürü takip işlemlerine alacağın tamamı için devam eder.

Borçlu yalnız borcun bir kısmına itiraz etmişse, kabul ettiği miktar yönünden takip sürer.

Borçlu imzayı inkar etmişse alacaklı, uygulamaya esas imzaların getirtilmesini icra dairesinden isteyebilir.

Bu nedenle ödeme emri ve itiraz konusunu öğrenirken yalnız yedi günlük süreyi ezberlemek yeterli değildir; emirdeki ihtarların anlamı, kısmi itirazın açıklığı, imza inkarının ayrıca belirtilmesi, gecikmiş itirazın kusursuz engel şartı ve itirazın takibi hangi ölçüde durdurduğu birlikte değerlendirilmelidir.

Ödeme emriyle başlayan yedi günlük sürede borçlunun önünde üç temel seçenek vardır: ödeme yapmak, borç veya takip hakkı bakımından itiraz etmek ya da koşulları varsa teminatı göstermek ve gerekli hallerde mal beyanında bulunmak.

Hiçbir şey yapılmaması, takibin kesinleşmesine ve cebri icra işlemlerinin ilerlemesine yol açar.

Bu nedenle ödeme emri yalnız bildirim değil, aynı zamanda borçluya tanınan son usuli fırsatların toplu ihtarıdır.