HMGS İlamlı İcra Konu Anlatımı

İlamlı icra, alacaklının elinde mahkeme hükmü veya kanunun ilam gibi kabul ettiği belge bulunduğunda başvurulan takip yoludur.

İlamsız takipte borçlu ödeme emrine itiraz ederek takibi durdurabilirken, ilamlı icrada borçlunun hareket alanı daha dardır; çünkü alacak veya edim mahkeme kararıyla belirlenmiştir.

Buna rağmen ilamlı icra tek tip değildir.

Hüküm bir taşınırın teslimini, taşınmazın tahliyesini, bir işin yapılmasını, bir işten kaçınılmasını, para ödenmesini veya teminat verilmesini konu alabilir.

Öğrenme açısından doğru yöntem, önce ilamda neye hükmedildiğini tespit etmek, sonra icra emrinin içeriğini ve borçlunun hangi belgeyle hangi itirazı ileri sürebileceğini belirlemektir.

Bir taşınırın teslimine ilişkin ilam icra dairesine verildiğinde icra memuru borçluya yedi gün içinde teslimi emreden icra emri gönderir.

Bu emirde taraflar, hükmü veren mahkeme, ilamın tarih ve numarası, hükmolunan şeyin niteliği ve icranın geri bırakılmasına dair karar getirilmezse cebri icraya devam edileceği belirtilir.

Borçlu emre uymaz ve taşınır elindeyse mal zorla alınarak alacaklıya verilir.

Mal borçlunun elinde değilse ilamda yazılı değer esas alınır; değer yazılı değilse veya tartışmalıysa icra memuru haciz tarihindeki rayice göre değer belirler.

Bu belirleme için borsa, ticaret odası veya bilirkişiden yararlanılabilir.

Değere ilişkin uyuşmazlıkta ilgililerin icra mahkemesine şikayet yolu vardır.

Buradaki sınav tuzağı, taşınırın bulunmaması halinde yeni bir ilam aranmamasıdır; değer haciz yoluyla tahsil edilir.

Taşınmazın tahliye ve tesliminde de borçluya yedi günlük icra emri gönderilir.

Borçlu taşınmazı işgal etmekteyken emre uymazsa ilam zorla uygulanır.

Alacaklıya teslim edilen taşınmaza borçlu haklı sebep olmadan tekrar girerse ayrıca yeni hüküm alınmasına gerek olmaksızın yeniden çıkarılır.

Taşınmaz içinde ilam kapsamına girmeyen eşya varsa bunlar borçluya, o yoksa vekiline veya reşit aile ferdine teslim edilir.

Teslim edecek kimse bulunmazsa eşya, masrafı ileride borçludan alınmak üzere güvenli yerde veya alacaklı yanında saklanabilir.

Borçlu eşyanın bulunduğu yerdeyse beş gün, değilse otuz gün içinde eşyayı almaz veya masrafı ödemezse icra mahkemesi kararıyla satış yapılabilir; masraf düşüldükten sonra kalan para borçlu adına bankaya yatırılır.

Taşınmaz üçüncü kişinin elindeyse durum daha dikkatli incelenir.

Üçüncü kişi davadan sonra ve hükümden önce tapuya tescil edilmiş bir sözleşmeye dayanıyorsa alacaklı, borçlunun o kişiye karşı haklarını kullanabilir veya borçlusuna tazminat davası açabilir.

Hükmün tapu siciline bildirilmesinden sonraki zilyetlik değişiklikleri icra işlemlerini etkilemez; hükümdeki şey kimin elindeyse ondan alınabilir.

Ancak üçüncü kişi malı borçludan devralmadığını, doğrudan kendi adına işgal ettiğini gösteren tapu kaydı sunarsa ona dava açması için yedi gün süre verilir; bu sürede dava açılırsa icra geri bırakılır.

Taşınmaz davalarında mahkemenin hüküm özetini tapuya bildirmesi, alacaklının ayrıca talepte bulunmasına bağlı değildir.

Bu bildirim, sonradan yapılacak zilyetlik değişikliklerinin icra sürecini boşa çıkarmasını önleyen işlev görür.

Karar daha sonra davacı aleyhine kesinleşirse mahkeme bunu da sicile bildirir; böylece icra hukuku ile sicil düzeni birlikte çalışır.

Bir işin yapılmasına ilişkin ilamda icra memuru borçluya, ilamda yazılı süre içinde veya süre yoksa işin niteliğine göre belirlenen başlangıç ve bitiş zamanında işi yapmasını emreder.

Borçlu işe başlamaz ya da işi bitirmezse ve iş başkasına yaptırılabilecek nitelikteyse, alacaklının isteğiyle masraf bilirkişiye takdir ettirilir.

Alacaklı masrafı karşılamayı kabul ederse iş üçüncü kişiye yaptırılır ve masraf sonra borçludan alınır; kabul etmezse borçlunun yeterli malı haczedilip paraya çevrilerek iş yaptırılır.

Bir işin yapılmamasına ilişkin ilamda ise borçluya yasak içerikli emir tebliğ edilir ve aykırılığın cezai yaptırım doğuracağı bildirilir.

İlam yerine getirildikten sonra borçlu onu etkisiz kılacak davranışta bulunursa ayrıca yeni hükme gerek kalmadan eski ilam yeniden zorla uygulanır.

İrtifak hakkının kurulması veya kaldırılması ilamlarında da yedi günlük icra emri ve direnme halinde zorla icra düzeni geçerlidir.

Para borcu veya teminat verilmesine ilişkin ilamlar en çok karşılaşılan alandır.

İcra memuru borçluya hükmolunan para veya teminatı gösteren icra emri gönderir; borçlu yedi gün içinde ödemez veya teminatı vermezse, icranın geri bırakılmasına dair karar sunmadıkça cebri icra başlar.

Borçlu bu yedi günlük sürede icra mahkemesine başvurarak borcun ödendiğini, ertelendiğini veya zamanaşımına uğradığını ileri sürebilir.

İtfa ve imhal iddiası ancak resmi makamlarca düzenlenmiş ya da usulüne uygun onaylanmış belgeyle, icra dairesi veya mahkeme önünde ikrar edilmiş senetle ispatlanırsa icra geri bırakılır.

İcra emrinden sonraki dönemde gerçekleşen itfa, imhal veya zamanaşımı iddiaları her zaman ileri sürülebilir; fakat özellikle itfa ve imhal yine güçlü belgeye veya icra tutanağına dayanmalıdır.

Borçlu olmadığı bir parayı ödemek zorunda kalan kişi istirdat davasıyla geri isteme hakkını korur.

İlama karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurmak icrayı kendiliğinden durdurmaz.

Borçlu hükmolunan para veya eşyayı resmi yere depo ettiğini gösterirse, aynı değerde kabul edilebilir teminat sunarsa ya da yeterli malı haczedilmişse, icranın geri bırakılması kararı almak üzere icra müdüründen süre alabilir.

Devlet veya adli yardımdan yararlanan borçlu için teminat zorunluluğu yoktur; nafaka hükümlerinde ise bu süre verilmez.

Başvuru haklı görülürse teminatın iadesi değerlendirilebilir, kesin ret veya onama halinde teminata konu para başkaca işleme gerek kalmadan alacaklıya ödenir.

İcra emrindeki süre geçtikten sonra borç ödenmezse borçlunun malları haczedilebilir; borçlu iflasa tabi kişilerden ve alacaklı bunu isterse yetkili ticaret mahkemesinden iflas da istenebilir.

Bu bağlantı, ilamlı icranın yalnız hacizle sınırlı olmadığını gösterir.

İlamların icrası her icra dairesinden istenebilir ve takip ilamın icra dairesine verilmesiyle başlar.

Mahkeme huzurundaki sulh ve kabuller, para borcu ikrarı içeren noter senetleri ve bazı kefaletler ilam niteliğinde belge sayılır.