HMGS Rehnin Paraya Çevrilmesi Yoluyla Takip Konu Anlatımı

Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip, alacakla teminat arasındaki ilişkiyi merkeze alan özel bir cebri icra yoludur.

Rehin, alacaklıya borç ödenmediğinde belirli bir malın değerinden öncelikle tatmin olma imkanı verir; bu nedenle kanun, rehinli alacaklıyı kural olarak önce rehin konusu mala yöneltir.

Borçlu iflasa tabi olsa bile rehinle temin edilmiş alacakta alacaklı öncelikle rehnin paraya çevrilmesini ister; rehin tutarı borcu karşılamazsa kalan kısım için haciz veya iflas yolu gündeme gelir.

Kambiyo senetleri ve bazı konut finansmanı gibi özel düzenlemeler bu genel kuralın istisnalarını oluşturur.

Öğrenme bakımından en önemli ayrım taşınır rehni ile ipoteğin ayrı usullere bağlanması, buna karşılık satış ve paylaştırmada ortak hükümlere dönülmesidir.

Taşınır rehninde takip talebi, genel takip talebindeki bilgilerle yetinmez.

Alacaklı rehin konusu malı, mal üçüncü kişi tarafından verilmişse veya mülkiyet üçüncü kişiye geçmişse o kişiyi, ayrıca rehin üzerinde sonradan gelen rehin hakkı sahibi varsa onu belirtir.

Bu bilgiler, takipten etkilenecek kişilerin belirlenmesi için zorunludur.

İcra dairesi, sonra gelen rehin hakkı sahibine durumu ihbar eder; borçluya ve rehin maliki üçüncü kişiye ödeme emri gönderir.

Bu ödeme emrinde ödeme süresi on beş gündür.

Borçlu yedi gün içinde itiraz etmez ve on beş gün içinde borcu ödemezse rehnin satılacağı bildirilir.

Ödeme emrine itirazda genel ilamsız takip hükümleri uygulanır, ancak rehin hakkına ilişkin iki özel sonuç vardır.

Rehin hakkına açıkça itiraz edilmemişse alacaklının rehin hakkı takip aşamasında artık tartışılamaz.

Sadece rehin hakkına itiraz edilmişse alacaklı rehnin paraya çevrilmesi yolundan vazgeçip takibin haciz yoluyla sürmesini isteyebilir; bu durumda borçluya mal beyanı için yedi gün süre verilir.

İpoteğin paraya çevrilmesinde takip talebi, taşınmazın bulunduğu veya yetkili icra dairesinde yapılır ve alacaklı ipotek belgesinin tapu idaresince verilmiş resmi akit tablosu örneğini ibraz eder.

İpotek sözleşmesinin tarafları, ipotekli taşınmazı sonradan satın alanlar ve halefleri tapu siciline yurt içinde tebligat adresi bildirmek zorundadır.

Adres bildirilmezse tescil talebinin reddedilmesi, adres değişikliği bildirilmezse eski adrese ulaşan tebligatın geçerli sayılması gibi sonuçlar doğar.

Bu adres sistemi, ipotekli takipte sonradan malik olan kişilerin tebligatla takip ilişkisine dahil edilmesi bakımından önemlidir.

Akit tablosu kayıtsız şartsız bir para borcu ikrarı içeriyor ve alacak muaccelse icra memuru borçluya ve taşınmaz üçüncü kişi tarafından rehnedilmiş veya mülkiyet üçüncü kişiye geçmişse o kişiye icra emri gönderir.

Bu icra emrinde borcun otuz gün içinde ödenmesi, aksi halde icranın geri bırakılması kararı getirilmezse taşınmazın satışının istenebileceği bildirilir.

İcranın geri bırakılması bakımından para ilamlarına ilişkin bazı hükümler uygulanır; istem reddedilip istinafa gidilirse satışın durması için takip konusu alacağın yüzde on beşi oranında teminat yatırılması gerekir.

Konut finansmanı ve Toplu Konut İdaresi kaynaklı bazı takiplerde bu oran daha yüksek uygulanır.

Akit tablosunun kayıtsız şartsız para borcu ikrarı içermediği diğer muaccel ipotekli alacaklarda ise ödeme emri gönderilir.

Bu ödeme emrinde de ödeme süresi otuz gün, itiraz süresi yedi gündür.

Borçlu veya taşınmaz maliki üçüncü kişi yedi gün içinde itiraz edebilir; fakat ipotek hakkı kural olarak itiraz konusu yapılamaz.

İpoteğin iptaline yönelik dava açılması halinde menfi tespit ve istirdat düzeninin uygun hükümleri kıyasen uygulanır.

İpotek bir cari hesap, işleyecek kredi veya benzer sözleşmenin teminatı olarak verilmişse icra mahkemesi sözleşme, hesap özeti, ihtarname ve ilgili belge-makbuzları itirazın kaldırılması belgeleri gibi inceleyebilir.

Kredi ilişkilerinde, akit tablosu kayıtsız şartsız borç ikrarı içermese bile hesap kesimi, muacceliyet bildirimi veya tazmin talebi noter aracılığıyla tebliğ edilmişse icra emri yoluna gidilebilir.

Krediyi kullanan tarafın sekiz gün içinde noter aracılığıyla itiraz ettiğini ispat ederek şikayet hakkı vardır; buna rağmen alacaklı alacağını güçlü belgelerle ortaya koyabiliyorsa şikayet reddedilir.

Borçlu borcun sona erdiğini veya ertelendiğini resmi ya da imzası ikrar edilmiş belgeyle göstermedikçe takip kolayca durdurulmaz.

İpotekli takipte icra dairesinin tapuya bildirim yükümlülüğü vardır.

Takibin başladığı tapu siciline şerh verilir; bu şerhten sonra taşınmazı edinenlere ayrıca icra veya ödeme emri gönderilmez.

Rehinli taşınmaz kiraya verilmişse alacaklının talebi üzerine kiracılar takip kesinleşmeden de haberdar edilir ve kira bedellerinin icra dairesine ödenmesi emredilebilir.

Ayrıca icra dairesi takip talebi üzerine satış hazırlıklarına başlar; tapu kayıtlarını ve imar durumunu getirterek takip kesinleşmeden kıymet takdiri yaptırabilir.

Bu düzen, ipotekli takipte teminatın değerinin erkenden belirlenmesine ve sürecin hızlanmasına hizmet eder.

Ortak hükümlerde süreler belirleyicidir.

Alacaklı taşınır rehninin satışını ödeme veya icra emrinin tebliğinden itibaren altı ay içinde, taşınmaz rehninin satışını ise bir yıl içinde istemelidir.

Satış bu sürelerde istenmez veya talep geri alınıp süresinde yenilenmezse takip düşer.

Satılacak rehin bakımından taşınmaz haczinin bazı koruma hükümleri, istihkak hükümleri ve taşınır-taşınmaz satışına ilişkin kurallar kıyasen uygulanır.

Alacak veya rehin hakkı ilamda ya da ilam niteliğinde belgede tespit edilmişse ilamların icrasına ilişkin hükümler devreye girer.

Satış talebinden sonra kesinleşen kıymet takdirine göre rehnin alacağı karşılamayacağı anlaşılırsa alacaklıya geçici rehin açığı belgesi verilir.

Bu belge, alacaklıya borçlunun diğer mallarına haciz koydurma ve belirli şartlarla diğer hacizlere iştirak etme imkanı sağlar; ancak rehin satıldıktan sonra kalan alacak diğer mallardan rüçhansız alınır.

Rehin, önce gelen rehinli alacaklar nedeniyle alacaklıyı tatmin edecek bedelle satılamaz veya satılıp da bedel alacağı karşılamazsa kesin rehin açığı belgesi düzenlenir.

Bu belge borç ikrarı niteliğindedir ve alacaklı, satış yapılamamışsa artırma gününden, satış yapılmışsa satışın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde haciz yoluna başvurursa yeniden icra veya ödeme emri tebliğine gerek kalmaz.