HMK m. 105'e göre eda davasında davacı, davalının bir şeyi vermeye, yapmaya veya yapmamaya mahkûm edilmesini ister. Dava türünü uyuşmazlığın adı değil, talep sonucu belirler: para ödenmesi veya mal teslimi “verme”, sözleşmedeki bir işin tamamlanması “yapma”, belirli bir müdahalenin durdurulması “yapmama” edimine örnektir. Mahkeme hakkın ve borcun varlığını değerlendirir; talebi kabul ederse davalıya yönelen bir mahkûmiyet hükmü kurar. Tespit davasında istenen sonuç bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlık-yokluk belirlemesiyle sınırlıdır. İnşai davada ise hüküm yeni bir hukuki durum kurar, değiştirir veya sona erdirir. Eda davası gereksiz tekrarlarla değil; talep edilen davranış, borcun muacceliyeti, hukuki yarar ve hükmün icraya elverişli açıklığı üzerinden çözülmelidir.
Hakim-Savcı Hukuk Muhakemeleri Usulü (HMK) Eda Davası Konu Anlatımı
Eda Davası konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı Hukuk Muhakemeleri Usulü (HMK) dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Kanuni tanım
HMK m. 105'e göre eda davası, davacının mahkemeden davalının bir şeyi vermeye, yapmaya veya yapmamaya mahkûm edilmesini talep ettiği davadır.
Üç unsur birlikte okunur:
- Talep davalıya yönelir.
- Talep somut bir edimi konu alır.
- İstenen hüküm yalnız açıklama değil, mahkûmiyet sonucudur.
Dava dilekçesinde kullanılan başlık tek başına belirleyici değildir.
Mahkemeden istenen nihai sonuç okunur. “Alacağın varlığının tespiti” ile “davalının alacağı ödemeye mahkûm edilmesi” aynı hukuki ilişkiye dayansa da farklı yargısal koruma ister.
Edimin üç görünümü
Verme edimi, para ödenmesi veya bir malın teslimi gibi malvarlığı değerinin davacıya geçirilmesini konu alır.
Satış bedelinin ödenmesi, ödünç verilen eşyanın iadesi veya belirli malın teslimi buna örnektir.
Yapma edimi, davalının olumlu bir davranışta bulunmasını ister.
Sözleşmede üstlenilen işin tamamlanması ya da bir belgenin teslim için hazırlanması, somut olayın maddi hukuk koşulları da varsa, yapma talebine örnek olabilir.
Yapmama edimi, davalının belirli bir davranıştan kaçınmasına yönelir.
Haksız müdahalenin durdurulması veya sözleşmeyle üstlenilen kaçınma borcuna uyulması bu görünümde değerlendirilir.
Yapmama talebi belirsiz bir “hukuka uygun davran” buyruğu değil, sınırları anlaşılabilir bir davranış alanı göstermelidir.
Mahkûmiyet hükmünün yapısı
Mahkeme eda talebini incelerken önce davacının dayandığı hakkın ve davalının borcunun bulunup bulunmadığını değerlendirir.
Kabul kararı, bu değerlendirmenin ötesine geçerek davalıya edimi yerine getirme yükümlülüğü yükler.
Bu nedenle hüküm fıkrasında edimin konusu, tarafı, miktarı veya sınırı icrada tereddüt doğurmayacak açıklıkta gösterilmelidir.
Eda davası çoğu zaman borcun ifa zamanı geldiğinde açılır.
Henüz muaccel olmayan bir edim için mahkûmiyet istemek, kanunun özel olarak izin verdiği hâller dışında, hukuki yarar ve vade bakımından ayrıca değerlendirme gerektirir. “Bir gün borç doğabilir” düşüncesi tek başına güncel eda hükmü istemeye yetmez.
Tespit ve inşai davadan ayrım
Tespit davasında mahkemeden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun belirlenmesi istenir.
Karar, davalıya ayrıca ödeme, teslim veya davranış emri vermiyorsa talep tespit niteliğindedir.
Eda davasında hak değerlendirmesi yapılması, onu tespit davasına dönüştürmez; ayırıcı nokta talep sonucundaki mahkûmiyettir.
İnşai davada hüküm yeni bir hukuki durum doğurur, mevcut durumu değiştirir veya sona erdirir.
Eda hükmü ise mevcut maddi hukuk ilişkisinden doğduğu ileri sürülen edimin yerine getirilmesine yönelir. “Hukuki durum değişsin” sonucu ile “davalı şu davranışı yerine getirsin” sonucu bu nedenle ayrılır.
Aynı uyuşmazlıkta birden çok talep yan yana bulunabilir.
Örneğin davacı hem sözleşmenin belirli biçimde yorumlanmasını hem de bundan doğan alacağın ödenmesini isteyebilir.
Bu durumda her talep sonucu kendi hukuki niteliğine göre incelenir; yalnız dava dosyasının genel adına bakılmaz.
Sınavda çözüm sırası
Bir olayda dava türünü belirlemek için şu sıra yeterlidir:
- Talep sonucundaki fiili bul: belirle, kur/değiştir/sona erdir, ver, yap veya yapma.
- Talep davalıya somut bir davranış yüklemek istiyorsa eda davasını düşün.
- Edimin konusu ile sınırının belirli olup olmadığını kontrol et.
- Borcun ifa zamanının gelip gelmediğini ve davacının güncel hukuki yararını değerlendir.
- Kabul hâlinde kurulacak hükmün icraya elverişli olup olmayacağını sınayarak sonucu doğrula.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Eda Davası anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Hukuk Muhakemeleri Usulü (HMK) dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Eda Davası konusu Hakim-Savcı İdari Yargı düzeyindeki Hukuk Muhakemeleri Usulü (HMK) dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %9. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
Hukuk Muhakemeleri Usulü (HMK) dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 26 konu içerir.
- Mahkemelerin Kuruluşu
- Görev
- Yetki
- Hâkimin Yasaklılığı ve Reddi
- Tespit Davası
- İnşai Dava
- Belirsiz Alacak Davası
- Dava Şartları ve İlk İtirazlar
- Yazılı Yargılama Usulü
- Basit Yargılama Usulü
- İspat Yükü
- Kesin Deliller
- Takdiri Deliller
- İstinaf
- Temyiz
- Yargılamanın İadesi
- İhtiyati Tedbir
- İhtiyati Haciz
- Delil Tespiti
- Tahkim ve Dava Şartı Arabuluculuk
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi