Birleşme, şirketlerin devralma veya yeni kuruluş yoluyla malvarlıklarını külli halefiyet içinde tek yapıda toplamasıdır; devrolunan şirketin ortakları kural olarak devralanın pay ve haklarını kazanır, devrolunan şirket tescille sona erer. Tasfiye hâlindeki şirket ancak malvarlığı dağıtılmaya başlanmamışsa ve devrolunan şirket olacaksa birleşebilir. Bölünme tam veya kısmi olabilir; malvarlığı bölümleri, bunlara bağlı aktif ve pasiflerle devralan şirketlere geçer. Tür değiştirmede tüzel kişilik ve malvarlığı devam eder, şirketin hukuki biçimi değişir. Her işlemde izin verilen şirket türleri, ortaklık pay ve özel haklarının korunması, sözleşme veya plan, gerektiğinde rapor ve ara bilanço, inceleme hakkı, yetkili organ onayı, tescil ve ilan birlikte değerlendirilir. Alacaklıların teminat isteme mekanizması, çalışanların iş ilişkileri ve kişisel sorumlulukların devamı yapısal değişikliğin üçüncü kişilere etkisini sınırlar.
Hakim-Savcı Ticaret Hukuku Birleşme Bölünme ve Tür Değiştirme Konu Anlatımı
Birleşme Bölünme ve Tür Değiştirme konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı Ticaret Hukuku dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Ortak çerçeve
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 134-194. maddeleri birleşme, bölünme ve tür değiştirmeyi “yapısal değişiklikler” başlığı altında düzenler.
Ortak amaç ekonomik faaliyetin devamına izin verirken ortakların pay ve özel haklarını, alacaklıları ve çalışanları korumaktır.
Üç işlem aynı değildir: birleşmede bir veya daha çok şirket başka bir şirket bünyesinde toplanır; bölünmede malvarlığı bölümlere ayrılır; tür değiştirmede aynı tüzel kişi başka bir ticaret şirketi türünde devam eder.
Birleşmenin yolları ve sonucu
Birleşme iki yolla gerçekleşir:
- Devralma yoluyla birleşme: Bir şirket diğer şirket veya şirketleri devralır.
- Yeni kuruluş yoluyla birleşme: Katılan şirketler yeni kurulan şirket içinde bir araya gelir.
Kabul eden şirket devralan, katılan şirket devrolunan şirkettir.
Tescille devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi kendiliğinden devralana geçer; ayrı ayrı devir işlemi aranmaz.
Devrolunan sona erer ve sicilden silinir.
Ortakları, değişim oranına göre devralanın pay ve haklarını kazanır; birleşme sözleşmesinde kanuni şartlarla ayrılma akçesi de öngörülebilir.
Kanun hangi türlerin hangi sıfatla birleşebileceğini sınırlar.
Sermaye şirketleri sermaye şirketleri ve kooperatiflerle; kollektif veya komandit şirketlerle ise devralan olmaları şartıyla birleşebilir.
Şahıs şirketleri başka şahıs şirketleriyle; sermaye şirketi veya kooperatifle devrolunan olmaları şartıyla birleşebilir.
Kooperatifler kooperatif ve sermaye şirketleriyle; şahıs şirketleriyle ise devralan olmaları şartıyla birleşebilir.
Tasfiye ve sermaye kaybında kritik yön
Tasfiye hâlindeki şirket, malvarlığının dağıtılmasına başlanmamışsa ve devrolunan şirket olması şartıyla birleşmeye katılabilir. “Devralan olması gerekir” ifadesi m.138'in tersidir.
Şartların varlığı devralan şirket merkezinin bulunduğu yer ticaret sicili müdürlüğüne sunulan belgelerle ispatlanır.
Sermayesi ile kanuni yedekleri toplamının yarısı zararlarla kaybolan veya borca batık şirket de, kaybı ya da borca batıklığı karşılayabilecek serbestçe tasarruf edilebilir özvarlığa sahip şirketle birleşebilir.
Bu finansal yeterlilik belgelenmelidir; birleşme borca batıklığı yalnız isim değiştirerek gizleme aracı değildir.
Payların ve özel hakların korunması
Devrolunan ortak, mevcut pay ve haklarını karşılayacak değerde devralan pay ve hakları üzerinde istem hakkına sahiptir.
Değişim oranı malvarlığı değerleri, oy haklarının dağılımı ve ilgili diğer unsurlara göre belirlenir.
Kanuni sınır içinde denkleştirme ödemesi yapılabilir.
Oydan yoksun paylara eş değer paylar, imtiyazlara denk hak veya uygun karşılık verilir; intifa senedi sahiplerine eş değer hak tanınır ya da gerçek değer ödenir.
Sözleşme ortağa pay ile gerçek değere denk ayrılma akçesi arasında seçim verebilir.
Yalnız ayrılma akçesi öngören birleşme ise ağırlaştırılmış onay çoğunluğuna bağlıdır.
Bu mekanizma ile pay devamlılığı kuralı ve şirketten ayrılma imkânı birlikte düzenlenir.
Birleşme belgeleri ve aşamaları
Yönetim organları yazılı birleşme sözleşmesi hazırlar.
Şirketlerin unvan, merkez ve türleri; değişim oranı ve denkleştirme; devrolunan ortakların pay ve hakları; özel haklar; pay değişiminin biçimi; kâra katılma tarihi; ayrılma akçesi; işlemlerin devralan hesabına yapılacağı tarih ve özel yararlar belgede gösterilir.
Yönetim organı ayrıca amaç ve sonuçları, değişim oranını, değerleme özelliklerini, sermaye artırımını, ortak yükümlülüklerini ve çalışan etkilerini açıklayan rapor hazırlar.
Küçük ve orta ölçekli şirketlerde bütün ortakların onayıyla rapordan vazgeçilebilen hâller vardır.
Sözleşme, rapor, son üç yılın finansal tabloları ve gerekiyorsa ara bilanço karar öncesinde incelemeye sunulur.
Son bilanço ile sözleşme arasında altı aydan fazla süre geçmiş veya malvarlığında önemli değişiklik olmuşsa ara bilanço gerekir.
Genel kurul kanunda şirket türü ve işlem özelliğine göre belirlenen çoğunlukla onay verir.
Yönetim organları birleşmeyi tescil ettirir; devralanın gerekli sermaye artırımı da tescil edilir.
Birleşme tescille geçerlilik kazanır ve ilan olunur.
Birleşmede alacaklı ve çalışan koruması
Birleşmeye katılan şirketlerin alacaklıları, birleşmenin geçerlilik kazanmasından itibaren üç ay içinde isterse devralan şirket alacaklarını teminat altına alır.
Kanundaki ilanlar alacaklıları bu haktan haberdar eder.
Bir denetçi alacakların tehlikede olmadığını doğrularsa teminat yükümlülüğü kalkabilir; diğer alacaklıların zarara uğramayacağı anlaşılırsa borç ödenebilir.
İş ilişkilerinde bölünmeye ilişkin m.178'e yapılan atıf uygulanır.
Birleşme kararından önce doğmuş borçlar nedeniyle ortakların kişisel sorumluluğu da kanundaki süre ve muacceliyet kurallarıyla devam edebilir.
Bölünme
Sermaye şirketleri ve kooperatifler, yine sermaye şirketlerine ve kooperatiflere bölünebilir.
Tam bölünmede şirketin bütün malvarlığı bölümlere ayrılarak diğer şirketlere devrolur; ortaklar devralanların pay ve haklarını kazanır, bölünen şirket sona erer ve sicilden silinir. Kısmi bölünmede bir veya daha çok malvarlığı bölümü devredilir.
Karşılık paylar doğrudan ortaklara verilebilir veya bölünen şirket devralanda pay edinerek yavru şirket oluşturabilir.
Bölünme oranların korunduğu veya korunmadığı biçimde yapılabilir.
İlkinde ortaklar mevcut oranlarını devralan yapılarda korur; ikincisinde farklı dağılım yapılır ve ağırlaştırılmış karar şartı uygulanır.
Mevcut şirketlere devirde bölünme sözleşmesi, yeni kuruluşta bölünme planı hazırlanır.
Aktif ve pasiflerin tahsisi, pay değişim oranı, özel haklar ve geçen iş ilişkileri açıkça gösterilir.
Tahsisi yapılamayan aktifler tam bölünmede devralanlara net aktif oranında paylı mülkiyetle geçer; tahsis edilemeyen borçlardan devralanlar müteselsilen sorumludur.
Tahsis edilen borçtan öncelikle o borcun verildiği şirket, kanuni şartlar gerçekleşirse diğer katılan şirketler ikinci derecede müteselsilen sorumlu olur.
Bölünmede alacaklılara Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yedişer gün aralıklarla üç kez ve gereken şirketlerde internet sitesinde çağrı yapılır.
İlanlardan itibaren üç ay içinde isteyen alacaklıların alacakları teminat altına alınır.
Bölünmenin alacağı tehlikeye düşürmediği ispatlanırsa teminat zorunluluğu kalkabilir; diğer alacaklılar zarar görmeyecekse ödeme yapılabilir.
Alacaklı güvencesi sağlandıktan sonra onay ve tescil aşamasına geçilir.
Tür değiştirme
Tür değiştirmede yeni türdeki şirket eskisinin devamıdır.
Tüzel kişilik sona ermez, malvarlığı başka bir kişiye külli halefiyetle geçmez; hukuki kalıp değişir.
Kanunda izin verilen dönüşüm yönleri sınırlıdır: sermaye şirketleri başka sermaye şirketine veya kooperatife; kollektif ve komandit şirketler kanunda sayılan sermaye şirketi, kooperatif ya da diğer şahıs şirketi türüne; kooperatif ise sermaye şirketine dönüşebilir.
Yeni türün kuruluş hükümleri, tür değiştirmenin niteliğiyle bağdaşmayanlar dışında uygulanır.
Ortakların pay ve hakları korunur; oydan yoksun pay, imtiyaz ve intifa hakları için eş değer hak veya kanuni karşılık sağlanır.
Yönetim organı; önceki ve yeni unvan, merkez ve türü, yeni şirket sözleşmesini ve ortakların yeni paylarını içeren tür değiştirme planı hazırlar.
Amaç, sonuçlar, ortakların yeni hak ve yükümlülükleri raporda açıklanır.
Plan, rapor ve finansal belgeler incelemeye sunulur; yetkili organ gerekli çoğunlukla planı onaylar.
Tür değiştirme ve yeni şirket sözleşmesi tescille geçerlilik kazanır ve ilan edilir.
Hak arama ve çözüm sırası
Yapısal değişiklikte pay veya üyelik hakkı gereği gibi korunmayan ortak, uygun denkleştirme isteminde bulunabilir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Birleşme Bölünme ve Tür Değiştirme anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Ticaret Hukuku dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Birleşme Bölünme ve Tür Değiştirme konusu Hakim-Savcı Adli Yargı düzeyindeki Ticaret Hukuku dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %8. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
Ticaret Hukuku dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 23 konu içerir.
- Tacir ve Tacir Olmanın Sonuçları
- Ticari İş ve Ticari Hüküm
- Ticaret Sicili
- Ticaret Unvanı ve İşletme Adı
- Haksız Rekabet
- Cari Hesap
- Acente
- Adi Şirket ve Şahıs Şirketleri
- Kollektif ve Komandit Şirket
- Anonim Şirket
- Limited Şirket
- Kooperatifler
- Kıymetli Evrakın Genel Teorisi
- Poliçe
- Bono
- Çek
- Ciro ve Aval
- Sigorta Hukukunun Temel Kavramları
- Deniz Ticaretinin Temel Kavramları
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi