Hâkim-Savcı Ticaret Hukuku Ticaret Unvanı ve İşletme Adı Konu Anlatımı

Ticaret unvanı, tacirin ticari hayatta kendisini hangi adla gösterdiğini belirleyen hukuki araçtır.

Kanun her tacire, ticari işletmesine ilişkin işlemleri ticaret unvanıyla yapma ve işletmesiyle ilgili senetleri bu unvan altında imzalama yükümlülüğü yükler.

Tescil edilmiş ticaret unvanı, ticari işletmenin görülebilecek bir yerine okunaklı biçimde yazılır.

Tacirin işletmesiyle ilgili düzenlediği ticari mektuplarda ve ticari defterlere yapılan kayıtların dayandığı belgelerde ticaret sicili numarası, ticaret unvanı, işletme merkezi ve internet sitesi oluşturma yükümlülüğü varsa tescil edilen internet sitesi adresi gösterilir.

Böylece unvan yalnız tanıtıcı bir ad değil, işlem tarafının kimliğini ve sicil bağlantısını görünür kılan bir güvenlik unsurudur.

Ticaret unvanının tescili süreye bağlanmıştır.

Her tacir, ticari işletmenin açıldığı günden itibaren on beş gün içinde işletmesini ve seçtiği ticaret unvanını işletme merkezinin bulunduğu yer ticaret siciline tescil ve ilan ettirir.

Tacir kullanacağı unvanı ve altına atacağı imzayı sicil müdürlüğüne verir; gerçek kişi tacir ile tüzel kişi adına imzaya yetkili kişinin imzası kamu kurumunca veri tabanında tutuluyorsa ayrıca fiziki imza verilmesi aranmaz.

Merkezi Türkiye’de bulunan ticari işletmelerin şubeleri de bulundukları yer siciline tescil ve ilan olunur.

Merkezleri Türkiye dışında bulunan ticari işletmelerin Türkiye şubeleri ise, kendi ülkelerindeki kanunların unvana ilişkin hükümleri saklı kalmak üzere yerli ticari işletmeler gibi tescil edilir; birden çok şube varsa ilk şubenin tescilinden sonra açılanlar yerli işletme şubeleri gibi işlem görür.

Unvanın çekirdek kısmı tacirin türüne göre değişir.

Gerçek kişi tacirin unvanı, kısaltılmadan yazılacak ad ve soyadından oluşur; buna kanuna uygun ekler eklenebilir.

Kollektif şirketin unvanında bütün ortakların veya ortaklardan en az birinin adı ve soyadı ile şirketi ve türünü gösteren ibare bulunur.

Adi veya sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde komandite ortaklardan en az birinin adı ve soyadı ile şirketi ve türünü gösteren ibare yer alır; komanditer ortak adları unvanda bulunamaz.

Anonim, limited ve kooperatif şirketler işletme konusu gösterilmek ve şirket türünü belirten ibareyi taşımak şartıyla unvanlarını serbestçe seçebilirler; unvanda gerçek kişi adı veya soyadı varsa şirket türünü gösteren ibareler kısaltılamaz.

Ticari işletmeye sahip dernek, vakıf ve diğer tüzel kişilerin unvanı adlarından oluşur.

Donatma iştirakinin unvanı ise paydaş donatanlardan en az birinin adı veya deniz ticaretinde kullanılan geminin adı ile donatma iştirakini gösteren ibareden kurulur.

Unvan seçme özgürlüğü aldatmama ve ayırt edicilik sınırlarıyla çalışır.

Bir ticaret unvanına Türkiye’nin herhangi bir sicil dairesinde daha önce tescil edilmiş başka bir unvandan ayırt edilmesi için gerekli ek yapılır.

Ekler tacirin kimliği, işletmenin genişliği, önemi ve finansal durumu hakkında üçüncü kişilerde yanlış kanaat uyandırmamalı, gerçeğe ve kamu düzenine aykırı olmamalıdır.

Tek başına ticaret yapan gerçek kişiler unvanlarına şirket izlenimi veren ekler koyamaz.

Türk, Türkiye, Cumhuriyet ve Milli kelimeleri ticaret unvanına ancak Cumhurbaşkanı kararıyla konulabilir.

Şubeler merkezin unvanını şube olduklarını belirterek kullanır; yabancı merkezli işletmenin Türkiye şubesinde merkezin ve şubenin bulunduğu yerler ile şube olduğu gösterilir.

Ticaret unvanı işletmeden ayrı devredilemez.

İşletmenin devri, aksi açıkça kabul edilmemişse unvanın da devri sonucunu doğurur ve devralan unvanı aynen kullanabilir.

Tescil ve ilan edilmiş unvanı kullanma hakkı sadece sahibine aittir.

Unvana ticari dürüstlüğe aykırı biçimde tecavüz edilirse hak sahibi tecavüzün tespitini, yasaklanmasını, haksız kullanılan unvan tescil edilmişse değiştirilmesini veya silinmesini, maddi durumun ortadan kaldırılmasını, gerektiğinde araç ve malların imhasını ve kusura göre maddi ve manevi tazminat isteyebilir.

İşletme adı ise işletme sahibinden bağımsız olarak işletmeyi doğrudan tanıtmak ve benzer işletmelerden ayırt etmek için kullanılan addır.

İşletme adlarının da sahipleri tarafından tescil ettirilmesi gerekir ve tescil edilen işletme adları bakımından unvanın ayırt ediciliği, devamı, koruması ve yaptırımına ilişkin seçilmiş hükümler uygulanır.

Unvanın korunması ile işletme adının korunması arasında işlevsel bir yakınlık vardır, fakat kavramlar aynı değildir.

Ticaret unvanı taciri gösterir; işletme adı ise işletme sahibinden bağımsız biçimde doğrudan işletmeyi tanıtır.

Bir işletme adı, müşteri gözünde belirli bir işyerini veya faaliyet birimini benzerlerinden ayırmaya yarar; bu yüzden tescil edilmesi gerekir ve tescil edilen işletme adlarına unvanla ilgili bazı hükümler uygulanır.

Unvan bakımından devam ilkesi de ticari hayatın sürekliliğini korur.

Unvanda adı bulunan kişinin adı kanunen değişirse unvan olduğu gibi kalabilir.

Kollektif, komandit veya donatma iştirakine yeni ortakların girmesi de unvanı kendiliğinden değiştirmez.

Adı unvanda yer alan ortağın ölümü halinde mirasçıların devamı kabul etmesi veya yazılı izin vermesiyle unvan korunabilir; ayrılan ortağın adı da yazılı izniyle unvanda kalabilir.

Bu hükümler, unvanın yalnız kişisel ad değil, işletmenin tanınmış ticari kimliği olarak da değer taşıdığını gösterir.