Hâkim-Savcı Ticaret Hukuku Haksız Rekabet Konu Anlatımı

Haksız rekabet rejimi, rekabeti yasaklamaz; rekabetin dürüst ve bozulmamış şekilde işlemesini korur.

Kanunun amacı bütün katılanların menfaatine dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.

Bu ifade, yalnız rakiplerin değil müşterilerin, tedarik edenlerin ve piyasadaki diğer katılanların da koruma alanında bulunduğunu gösterir.

Genel ilke, rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı davranışları ve dürüstlük kuralına diğer biçimlerde aykırı ticari uygulamaları haksız ve hukuka aykırı sayar.

Bu nedenle haksız rekabetin merkezinde yalnız zarar değil, piyasa ilişkisini dürüstlükten uzaklaştıran davranış vardır.

Kanun başlıca haksız rekabet hallerini ayrıntılı biçimde gösterir.

İlk grup dürüstlük kuralına aykırı reklamlar, satış yöntemleri ve diğer hukuka aykırı davranışlardır.

Başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini, fiyatlarını, faaliyetlerini ya da ticari işlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek haksız rekabettir.

Kişinin kendisi, işletmesi, işaretleri, malları, iş ürünleri, faaliyetleri, fiyatları, stokları, satış kampanyaları veya iş ilişkileri hakkında gerçek dışı ya da yanıltıcı açıklamalar yapması da aynı kapsamdadır.

Hak edilmemiş paye, diploma veya ödül varmış gibi davranmak, başkasının malları veya işleriyle karıştırılmaya yol açan önlemler almak, karşılaştırmalı anlatımı gerçeğe aykırı veya gereksiz yere kötüleyici biçimde kullanmak, bazı ürünleri tekrar tekrar tedarik fiyatının altında sunarak müşteri algısını yanıltmak ve müşterinin karar verme özgürlüğünü saldırgan satış yöntemleriyle sınırlamak bu alandaki tipik örneklerdir.

İkinci grup, sözleşme ilişkilerine dürüstlük dışı müdahalelerdir.

Bir işletmenin müşterilerini başkalarıyla yaptıkları sözleşmeye aykırı davranmaya yöneltmesi, üçüncü kişilerin işçilerine veya yardımcılarına hak etmedikleri yararlar sağlayarak onları yükümlülüklerine aykırı davranmaya sevk etmesi, çalışanları üretim ve iş sırlarını ifşaya yöneltmesi ya da belirli satış ve kredi sözleşmelerinden caymaya veya feshe yönlendirmesi haksız rekabet sayılır.

Üçüncü grup başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmadır.

Emanet edilmiş teklif, hesap veya planlardan yetkisiz yararlanmak, üçüncü kişilere ait iş ürünlerinin yetkisiz sağlandığını bilmesi gerekirken bunları kullanmak veya kendi uygun katkısı olmaksızın başkasına ait pazarlanmaya hazır çalışma ürünlerini teknik çoğaltma yöntemleriyle devralıp yararlanmak dürüstlüğe aykırıdır.

Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı şekilde öğrenen, değerlendiren veya başkalarına bildiren kişi de haksız rekabet işlemiş olur.

Kanun ayrıca, rakiplere de yüklenmiş olan ya da meslek dalında olağan bulunan iş şartlarına uymamayı ve yanıltıcı biçimde diğer taraf aleyhine kanuni düzenlemeden önemli ölçüde ayrılan veya sözleşmenin niteliğine aykırı hak ve borç dağılımı kuran genel işlem şartlarını kullanmayı da haksız rekabet başlığına alır.

Hukuki koruma çok katmanlıdır.

Haksız rekabet yüzünden müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören ya da böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek kişi, fiilin haksız olup olmadığının tespitini, haksız rekabetin menini, doğan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, yanlış veya yanıltıcı beyanların düzeltilmesini ve kaçınılmazsa araçlarla malların imhasını isteyebilir.

Kusur varsa maddi tazminat, uygun şartlarda manevi tazminat da talep edilebilir; maddi tazminatta haksız rekabet sonucunda davalının elde etmesi mümkün görülen menfaat karşılığına hükmedilebilir.

Ekonomik çıkarları zarar gören müşteriler de bazı davaları açabilir, fakat araç ve malların imhasını isteyemez.

Odalar, borsalar, mesleki birlikler, tüketicilerin ekonomik menfaatlerini koruyan kuruluşlar ve kamusal nitelikteki kurumlar tespit, men ve maddi durumun ortadan kaldırılması davalarını açabilir.

Fiil çalışanlarca işlenmişse belirli davalar çalıştırana karşı da yöneltilebilir.

Basın, yayın, iletişim ve bilişim yoluyla işlenen haksız rekabette dava sorumluluğu içerik sahibi, ilan veren ve bazı hallerde yayın sürecindeki kişiler bakımından özel biçimde düzenlenir.

Dava hakkı, hakkın doğumunun öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her halde doğumdan itibaren üç yıl içinde zamanaşımına uğrar; fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç niteliğindeyse hukuk davaları için de o süre geçerli olur.

Mahkeme ihtiyati tedbirlerle mevcut durumun korunmasına, haksız rekabetin önlenmesine, yanlış beyanların düzeltilmesine veya somut olaya uygun başka önlemlere karar verebilir.

Kasten işlenen belirli haksız rekabet fiilleri, şikayet üzerine hapis veya adli para cezası yaptırımına bağlanmıştır; tüzel kişi faaliyeti içinde işlenen fiillerde organ üyeleri ya da ortaklar hakkında ceza sorumluluğu ve tüzel kişiye özgü güvenlik tedbirleri gündeme gelebilir.

Haksız rekabetin cezai boyutu hukuki korumayı tamamlar, fakat her haksız rekabet hali otomatik olarak ceza sorumluluğu doğurmaz.

Kanun belirli fiillerin kasten işlenmesini ve hukuk davası açma hakkına sahip olanlardan birinin şikayetini arar.