İdari işlem; yargısal iptal, sürenin dolması, bozucu şartın gerçekleşmesi, konu veya muhatabın ortadan kalkması ya da idarenin yeni işlemiyle sona erebilir. İptal kararı kural olarak işlemi tesis tarihinden itibaren hukuk düzeninden çıkarır. İdarenin geleceğe etkili kaldırması ilga; geçmişe etkili kaldırması geri almadır. Ancak idare her işlemi dilediği zaman geçmişe etkili geri alamaz: hukuka uygun ve hak doğuran bireysel işlemler kazanılmış hak, hukuki güvenlik ve istikrar ilkeleriyle korunur; hukuka aykırı işlemlerde de süre, hile, açık hata ve ilgilinin gerçek dışı beyanı gibi ayrımlar önemlidir. Düzenleyici işlemler ise kural olarak geleceğe yönelik değiştirilebilir veya kaldırılabilir. Soruda önce sona erdiren makam ve sebep, sonra zaman etkisi ve işlemden doğan hakkın niteliği belirlenmelidir.
HMGS İdari İşlemin Sona Ermesi Konu Anlatımı
İdari İşlemin Sona Ermesi konusunun özeti ve anlatımı — HMGS İdare Hukuku dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
HMGS konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
HMGS ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
İdari işlemin sona ermesi, artık uygulanabilir hukuki sonuç üretmemesidir.
İşlem, idarenin yeni iradesi bulunmadan sürenin dolması, bozucu şartın gerçekleşmesi, konunun yok olması veya kişiye sıkı sıkıya bağlı işlemde muhatabın ölmesi gibi nedenlerle sona erebilir.
Her ölüm veya maddi değişiklik bütün işlemleri otomatik kaldırmaz; işlemin niteliğiyle bağlantı kurulmalıdır.
Yargısal iptal, hukuka aykırı idari işlemin mahkeme kararıyla ortadan kaldırılmasıdır ve kural olarak işlem tarihine kadar geriye yürür.
Dava açılması işlemin yürütmesini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması için kanuni koşullarla ayrıca karar gerekir.
İptal, idarenin kendi kaldırma kararından makamı ve hukuki niteliği bakımından ayrılır.
İlga, idarenin işlemi geleceğe yönelik olarak yürürlükten kaldırmasıdır.
Özellikle düzenleyici işlemler, üst norma ve yetki kurallarına uyularak gelecek için değiştirilebilir veya kaldırılabilir; kişilerin mevcut düzenlemenin sonsuza kadar değişmeyeceğine ilişkin kazanılmış hakkı yoktur.
Buna karşılık geçiş hükümleri, eşitlik, ölçülülük ve hukuki güvenlik yine gözetilir.
Geri alma, idarenin önceki işlemini tesis edildiği tarihten itibaren sonuçlarıyla kaldırmasıdır.
Bu yetki sınırsız değildir.
Hukuka uygun ve hak doğurmuş bireysel işlem kural olarak geri alınamaz.
Hukuka aykırı hak doğurucu işlemlerde dava açma süresi ve yerleşik içtihat sınırları; ilgilinin hilesi, gerçek dışı beyanı veya açık hata gibi istisnalar ayrıca değerlendirilir.
Yükümlendirici ya da hak doğurmayan işlemlerin durumu da aynı kalıpla çözülmez.
Sınavda önce sona ermenin kaynağı bulunur: mahkeme kararı iptale, idarenin yeni kararı ilga veya geri almaya, baştan belirlenen zaman sınırı sürenin dolmasına, olay koşulu bozucu şarta işaret eder.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
İdari İşlemin Sona Ermesi anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
İdare Hukuku dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
İdari İşlemin Sona Ermesi konusu HMGS Tüm Konular düzeyindeki İdare Hukuku dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %5. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- YetkiBir davaya yer (coğrafi) bakımından hangi mahkemenin bakacağını belirleyen kuraldır. Kesin yetki hâlleri dışında taraf iradesiyle değişebilir.
- Yürütmenin Durdurulmasıİptal davasında; telafisi güç veya imkânsız zarar ile açık hukuka aykırılık koşulları birlikte gerçekleştiğinde işlemin uygulanmasının geçici olarak durdurulmasıdır.
- Yürütmenin Durdurulmasıİdari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması koşullarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde, mahkemece işlemin yürütmesinin geçici olarak durdurulmasıdır.
- İdari İşlemİdarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğuran işlemidir. Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat olmak üzere beş unsurdan oluşur.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (Adalet Bakanlığı ile)HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 HMGS başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- HMGS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- Adalet BakanlığıHMGS yeterlilik ve hukuk meslekleri (avukatlık, noterlik, hâkimlik-savcılık) kapısına ilişkin resmî mevzuat.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHMGS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve HMGS kılavuzu erişimi.
Sık Sorulan Sorular
İdare Hukuku dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 20 konu içerir.
- İdare Hukukunun Temel İlkeleri ve Kaynakları
- Merkezden Yönetim
- Yerinden Yönetim
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri
- Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları
- Yetki
- Şekil
- Sebep
- Konu
- Maksat
- İdari Sözleşmeler
- Kamu Görevlileri (Memurlar)
- Kamu Malları
- Kusurlu Sorumluluk
- Kusursuz Sorumluluk
- Kolluk ve Kamu Hizmeti
- Kamulaştırma ve Devletleştirme
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
HMGS soru çözme rehberi