HMGS Kusurlu Sorumluluk Konu Anlatımı

İdare, kendisine görev olarak verilen faaliyetleri yürütürken bazen bilerek bazen de bilmeyerek üçüncü kişilere maddi veya manevi zarar verebilir.

Bu tür durumlarda ortaya çıkan zararların idare tarafından tazmin edilmesini sağlayan kurumlardan biri, idarenin kusura dayanan mali sorumluluğu, yani hizmet kusurudur.

İdari sorumluluk nedeni olarak kusur, idarenin kuruluşunda ya da işleyişinde ortaya çıkan nesnel nitelikli bir aksaklık veya bozukluk olarak tanımlanır.

Tüzel kişiliğe sahip idari kuruluşlar, adlarına fiilen iş gören gerçek kişiler, yani kamu görevlileri eliyle faaliyet yürütür.

Bu nedenle kusurlu tutum ve davranışlar da doğrudan kamu görevlilerinin tutum ve davranışları olarak ortaya çıkar.

Ancak kamu görevlisi tarafından yapılan, idareye ve onun yürüttüğü hizmete ilişkin kusurlu bir davranış söz konusu olduğunda, sorumluluk kamu görevlisine değil idarenin kendisine yüklenir; buna hizmet kusuru denir.

Hizmet kusurundan dolayı kamu görevlisi ne idareye karşı ne de yönetilenlere karşı şahsen sorumlu tutulamaz; zarardan sorumlu olan, hizmeti yürüten idarenin tüzel kişiliğidir.

Hizmet kusuru objektif bir nitelik taşır; yani belirli bir kamu görevlisinin kişisel kastı veya ihmali aranmaksızın, hizmetin kendisinde ortaya çıkan bir aksaklık yeterlidir.

Bu bakımdan hizmet kusuru, hizmetin kuruluşunda veya işleyişinde ortaya çıkan bir kusur olarak tanımlanabilir ve başlıca üç görünüm biçiminde kendini gösterir.

Hizmetin hiç işlememesi, idarenin yürütmesi gereken bir faaliyeti hiç yerine getirmemesi halinde ortaya çıkar.

Hizmetin geç işlemesi, idarenin görevini makul bir süre içinde yerine getirmemesi, gerekli önlemleri zamanında almaması durumunda söz konusu olur.

Hizmetin kötü işlemesi ise idarenin bir faaliyeti yürütmüş olmakla birlikte bunu gerektiği şekilde, yeterli özen ve nitelikte yerine getirmemesi halinde gündeme gelir.

Bu üç görünüm biçiminden herhangi birinin varlığı, idarenin hizmet kusuruna dayanan sorumluluğunu doğurmaya elverişlidir.

Zarar gören kişi, hizmetin somut olarak hangi kamu görevlisi tarafından nasıl aksatıldığını değil, hizmetin bütün olarak hiç işlemediğini, geç işlediğini veya kötü işlediğini ortaya koymakla yetinebilir; bu da hizmet kusurunu, klasik özel hukuktaki kişisel kusura dayanan sorumluluktan ayıran ve zarar görenin ispat yükünü nispeten kolaylaştıran temel özelliğidir.