İdarenin taraf olduğu her sözleşme idari değildir. Ayrımda önce kanunun açık nitelemesi aranır. Açık hüküm yoksa taraflardan en az birinin kamu tüzel kişisi olması yanında sözleşmenin kamu hizmetinin yürütülmesiyle yakın ilişkisi veya özel hukuk sözleşmelerinde olağan olmayan kamu gücü yetki ve yükümlülükleri taşıması birlikte değerlendirilir. Mal ve hizmet alımı, yapım, kira ya da satış sözleşmeleri çoğunlukla özel hukuk rejimindeyken kamu hizmeti imtiyazı ve özel kanunun idari saydığı bazı modeller idari sözleşme olabilir. İhale sürecindeki ayrılabilir tek yanlı işlemler idari yargıda iptal davasına konu olabilir; 4735 kapsamındaki imzalı sözleşmenin ifa uyuşmazlığı kural olarak adli yargıya gider. İdari sözleşmenin uygulanmasından doğan taraf uyuşmazlığı ise çoğunlukla tam yargı davasıdır.
HMGS İdari Sözleşmeler Konu Anlatımı
İdari Sözleşmeler konusunun özeti ve anlatımı — HMGS İdare Hukuku dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
HMGS konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
HMGS ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
İdare hem özel hukuk sözleşmesi hem idari sözleşme yapabilir.
Ayrım, yalnız sözleşmenin adından veya idarenin taraf olmasından çıkarılamaz; uygulanacak hukuk ve görevli yargı bakımından sistemli bir nitelendirme gerekir.
Ayrım ölçütleri
İlk olarak kanunun sözleşmeye açık bir hukuki nitelik verip vermediği kontrol edilir.
Açık niteleme yoksa organik ölçütte taraflardan en az birinin kamu tüzel kişisi olması aranır.
Bu unsur tek başına yeterli değildir.
Maddi ölçütte sözleşmenin kamu hizmetinin kurulması veya yürütülmesiyle yakın bağı ve özel hukukta olağan olmayan kamu gücü ayrıcalık ya da yükümlülükleri incelenir.
İdarenin denetim, tek yanlı uyarlama veya yaptırım yetkisi belirti olabilir; her standart şartname hükmü otomatik olarak idari sözleşme doğurmaz.
Örnekler ve ihale ayrımı
İdarenin piyasadan mal veya hizmet alması, taşınmaz kiralaması ya da satması çoğunlukla özel hukuk sözleşmesidir.
Kamu hizmeti imtiyazı ile özel kanunun kamu hukuku rejimine bağladığı bazı yap-işlet-devret veya kamu-özel iş birliği modelleri idari sözleşme niteliği taşıyabilir.
Somut modelin özel kanunu ayrıca okunur.
Kamu ihalesinde iki aşama ayrılır.
İlan, yeterlik, teklif değerlendirme, ihale dışı bırakma ve ihalenin iptali gibi imza öncesi tek yanlı işlemler sözleşmeden ayrılabilir idari işlemlerdir.
Bunlar koşulları varsa idari yargıda iptal davasına konu olur.
Buna karşılık 4735 sayılı Kanun kapsamındaki imzalanmış sözleşme kural olarak özel hukuk sözleşmesidir; ifa, bedel, fesih ve tazminat uyuşmazlığı adli yargıda çözülür.
Yargı yolu
İdari sözleşmenin tarafları arasındaki uygulama, fesih ve zarar uyuşmazlıkları idari yargıda çoğunlukla tam yargı davasıyla görülür.
Sözleşmeden ayrılabilir tek yanlı idari işlem ise menfaati ihlal edilen kişi tarafından iptal davasına taşınabilir.
Dolayısıyla “idare tarafsa idari yargı görevlidir” ve “ihale yapıldıysa bütün aşamalar aynı yargı kolundadır” önermeleri yanlıştır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
İdari Sözleşmeler anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
İdare Hukuku dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
İdari Sözleşmeler konusu HMGS Tüm Konular düzeyindeki İdare Hukuku dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %5. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- YetkiBir davaya yer (coğrafi) bakımından hangi mahkemenin bakacağını belirleyen kuraldır. Kesin yetki hâlleri dışında taraf iradesiyle değişebilir.
- İfaBorcun konusunun, borçlu tarafından gereği gibi yerine getirilmesidir. Usulüne uygun ifa, borç ilişkisini sona erdirir.
- İdari İşlemİdarenin kamu gücüne dayanarak tek yanlı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğuran işlemidir. Yetki, şekil, sebep, konu ve maksat olmak üzere beş unsurdan oluşur.
- Kamu HizmetiToplumun genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere kamu tüzel kişileri veya onların denetiminde özel kişilerce yürütülen faaliyetlerdir. Süreklilik, değişkenlik ve eşitlik ilkelerine tabidir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (Adalet Bakanlığı ile)HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 HMGS başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- HMGS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- Adalet BakanlığıHMGS yeterlilik ve hukuk meslekleri (avukatlık, noterlik, hâkimlik-savcılık) kapısına ilişkin resmî mevzuat.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHMGS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve HMGS kılavuzu erişimi.
Sık Sorulan Sorular
İdare Hukuku dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 20 konu içerir.
- İdare Hukukunun Temel İlkeleri ve Kaynakları
- Merkezden Yönetim
- Yerinden Yönetim
- Kamu İktisadi Teşebbüsleri
- Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları
- Yetki
- Şekil
- Sebep
- Konu
- Maksat
- İdari İşlemin Sona Ermesi
- Kamu Görevlileri (Memurlar)
- Kamu Malları
- Kusurlu Sorumluluk
- Kusursuz Sorumluluk
- Kolluk ve Kamu Hizmeti
- Kamulaştırma ve Devletleştirme
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
HMGS soru çözme rehberi