233 sayılı KHK'de kamu iktisadi teşebbüsü, iktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunun ortak üst kavramıdır. İktisadi devlet teşekkülü sermayesinin tamamı devlete ait olup iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek; kamu iktisadi kuruluşu ise sermayesinin tamamı devlete ait olup tekel niteliğindeki temel mal veya hizmeti kamu yararı gözeterek üretip pazarlamak üzere kurulur. KİT'ler ayrı tüzel kişiliğe, belirli özerkliğe ve kamu sermayesine sahiptir; ne bakanlığın sıradan hiyerarşik birimi ne de olağan özel şirkettir. Teşebbüs, müessese, bağlı ortaklık ve iştirak aynı kavram değildir. Personelin tamamı otomatik olarak 657'ye tabi memur sayılmaz; görev ve kadroya göre 399 sayılı KHK kapsamındaki memur, sözleşmeli personel veya işçi rejimi gündeme gelebilir. Kuruluş kanunu ve güncel statü somut olayda ayrıca kontrol edilir.
HMGS Kamu İktisadi Teşebbüsleri Konu Anlatımı
Kamu İktisadi Teşebbüsleri konusunun özeti ve anlatımı — HMGS İdare Hukuku dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
HMGS konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
HMGS ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Kamu iktisadi teşebbüsleri, kamu sermayesiyle ekonomik faaliyeti birleştiren ve özel bir hukuki rejime tabi kuruluşlardır.
233 sayılı KHK, “KİT”i tek bir kuruluş türünün adı olarak değil iktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşunu kapsayan üst kavram olarak kullanır.
İDT ve KİK ayrımı
İktisadi devlet teşekkülü, sermayesinin tamamı devlete ait olan ve iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsüdür.
Kamu iktisadi kuruluşu da sermayesinin tamamı devlete ait bir KİT'tir; ancak tekel niteliğindeki temel mal ve hizmetleri kamu yararı gözeterek üretmek ve pazarlamak üzere kurulur.
Bu ayrımda yalnız kâr amacı veya kuruluş adındaki kelime değil, kanuni statü ve faaliyet amacı belirleyicidir.
KİT'ler tüzel kişiliğe ve kanunun tanıdığı ölçüde özerkliğe sahiptir.
Kamu sermayesi, kamu yararı amacı ve kamusal denetim bağlantısı nedeniyle sıradan özel şirket sayılmazlar.
Bununla birlikte ekonomik işletme yapıları ve özel hukuk hükümlerinin uygulandığı alanlar nedeniyle bakanlığın aynı tüzel kişilik içindeki bir genel müdürlüğü gibi de değerlendirilemezler.
Hiyerarşi yerine kuruluş mevzuatının öngördüğü yönlendirme ve denetim ilişkileri incelenir.
Alt yapıların ayrımı
Teşebbüs üst kuruluştur.
Müessese, sermayesinin tamamı bağlı bulunduğu teşebbüse ait olan ve ona bağlı çalışan ayrı yapı; bağlı ortaklık, sermayesinin yarısından fazlası KİT'e ait şirket; iştirak ise KİT'in sermayesinde pay sahibi olduğu, fakat bağlı ortaklık düzeyinde denetlemediği ortaklık olarak kavramsallaştırılır.
Kesin oran ve statü sorularında 233 sayılı KHK ile kuruluşun güncel özel mevzuatı birlikte okunur.
Bu yapıları üniversite, düzenleyici kurum, sosyal güvenlik kurumu veya genel bütçeli idareyle aynı listede yalnız “kamu kurumu” etiketi altında toplamak hukuki farklılıkları siler.
TCDD gibi bir kuruluşun güncel statüsü de adı veya tarihsel sınıflandırma ezberiyle değil kuruluş kanunu ve ilgili Cumhurbaşkanlığı düzenlemeleriyle belirlenir.
Personel rejimi
KİT'te çalışan herkes aynı personel statüsünde değildir ve tüm çalışanlar otomatik olarak 657 sayılı Kanun'a tabi memur sayılmaz.
399 sayılı KHK çerçevesinde ekli cetvellerdeki kadro ve pozisyonlara göre memur veya sözleşmeli personel; işin niteliğine göre işçi statüsü bulunabilir.
Atama, ücret, disiplin, sosyal güvenlik ve uyuşmazlığın yargı yolu kişinin somut statüsüne göre değişir.
“Kamu görevlisi” geniş kavramıyla “memur” dar statüsünü eşitlememek gerekir.
Bir KİT personelinin yaptığı işin kamu hizmetiyle ilişkisi bulunsa bile uygulanacak rejim görev unvanı, kadro/pozisyon, sözleşme ve özel kanun üzerinden tespit edilir.
Sınav yaklaşımı
Önce sorudaki yapının İDT, KİK, müessese, bağlı ortaklık veya iştirak olup olmadığını belirleyin.
Sonra sermaye sahipliği, tüzel kişilik, faaliyet amacı ve özel kanuni rejimi inceleyin.
Personel sorusunda kurumun niteliğinden doğrudan “memur” sonucuna atlamayın; kişinin statüsünü ayrıca saptayın.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Kamu İktisadi Teşebbüsleri anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
İdare Hukuku dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Kamu İktisadi Teşebbüsleri konusu HMGS Tüm Konular düzeyindeki İdare Hukuku dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %5. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- GörevBir davaya hangi tür ve derecedeki mahkemenin bakacağını belirleyen, kural olarak kamu düzenine ilişkin ve resen dikkate alınan bir dava şartıdır.
- TeşebbüsFailin, suçun icrasına elverişli hareketlerle doğrudan doğruya başlaması ancak elde olmayan nedenlerle suçu tamamlayamamasıdır. Ceza indirilerek uygulanır.
- İştirakBir suçun birden çok kişi tarafından birlikte işlenmesidir. Fail (müşterek/dolaylı fail), azmettiren ve yardım eden şeklinde ayrılır.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (Adalet Bakanlığı ile)HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 HMGS başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- HMGS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- Adalet BakanlığıHMGS yeterlilik ve hukuk meslekleri (avukatlık, noterlik, hâkimlik-savcılık) kapısına ilişkin resmî mevzuat.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHMGS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve HMGS kılavuzu erişimi.
Sık Sorulan Sorular
İdare Hukuku dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 20 konu içerir.
- İdare Hukukunun Temel İlkeleri ve Kaynakları
- Merkezden Yönetim
- Yerinden Yönetim
- Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları
- Yetki
- Şekil
- Sebep
- Konu
- Maksat
- İdari İşlemin Sona Ermesi
- İdari Sözleşmeler
- Kamu Görevlileri (Memurlar)
- Kamu Malları
- Kusurlu Sorumluluk
- Kusursuz Sorumluluk
- Kolluk ve Kamu Hizmeti
- Kamulaştırma ve Devletleştirme
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
HMGS soru çözme rehberi