Tahkimde taraflar tahkime elverişli uyuşmazlığın hakemlerce bağlayıcı kararla çözülmesini kararlaştırır; arabuluculukta arabulucu karar vermez, tarafların anlaşma üretmesine yardım eder. HMK iç tahkimi, yabancılık unsuru taşımayan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda uygular. Taşınmaz üzerindeki ayni haklar ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği işler tahkime elverişli değildir. Tahkim sözleşmesi yazılı olmalı; mahkemede tahkim ilk itirazı süresinde ileri sürülmelidir. Dava şartı arabuluculuk yalnız özel kanunun kapsama aldığı uyuşmazlıklarda zorunludur. Arabulucuya hiç başvurulmadıysa dava usulden reddedilir; yalnız son tutanak eklenmemişse bir haftalık kesin süreyle belge tamamlattırılır. Geçerli tahkim sözleşmesi bulunan uyuşmazlıkta HUAK'ın dava şartı arabuluculuk hükümleri uygulanmaz.
Hakim-Savcı Hukuk Muhakemeleri Usulü (HMK) Tahkim ve Dava Şartı Arabuluculuk Konu Anlatımı
Tahkim ve Dava Şartı Arabuluculuk konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı Hukuk Muhakemeleri Usulü (HMK) dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Tahkim ve arabuluculuk mahkeme dışı çözüm yolları olsa da işlevleri aynı değildir.
Tahkimde hakem veya hakem kurulu uyuşmazlığı bağlayıcı kararla çözer.
Arabulucu ise tarafların iletişimini ve müzakeresini kolaylaştırır; tarafların yerine hüküm kurmaz.
HMK'da tahkim
HMK m. 407-444, Milletlerarası Tahkim Kanunundaki yabancılık unsurunu taşımayan ve tahkim yeri Türkiye olan uyuşmazlıklarda iç tahkimi düzenler.
Taşınmaz mallar üzerindeki ayni haklardan doğan uyuşmazlıklar ile iki tarafın iradesine tabi olmayan işler tahkime elverişli değildir.
Tahkim sözleşmesi mevcut veya ileride doğacak belirli bir uyuşmazlığın tamamını ya da bir bölümünü hakemlere bırakır.
Ana sözleşmede şart veya ayrı sözleşme olabilir ve yazılı şekle uymalıdır.
Elektronik iletişim, dava ve cevap dilekçelerinde sözleşmenin varlığının çekişmesiz kalması gibi kanuni yollar yazılı şekli karşılayabilir.
Tahkim şartı ana sözleşmeden bağımsız değerlendirilir.
Tahkim anlaşmasının kapsadığı dava mahkemede açılırsa davalı tahkim ilk itirazı yapmalıdır.
Mahkeme anlaşmayı hükümsüz, tesirsiz veya uygulanması imkânsız bulmazsa davayı usulden reddeder.
Bu, mahkemenin her olayda kendiliğinden araştırdığı genel dava şartı değildir.
Hakem kurulu kendi yetkisi hakkında karar verebilir; mahkeme kanunun verdiği yardım ve sınırlı iptal denetimi görevini yürütür.
Dava şartı arabuluculuk
HUAK m. 18/A ortak usulü kurar; hangi uyuşmazlığın zorunlu olduğu ilgili özel kanundan çıkar.
Başlıca alanlar işçi veya işveren alacağı-tazminatı ve işe iade, kanundaki para alacağına ilişkin ticari davalar, kapsam içindeki tüketici uyuşmazlıkları ile HUAK m. 18/B'deki kira, ortaklığın giderilmesi, Kat Mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarıdır.
Her arabuluculuğa elverişli işin zorunlu olduğu söylenemez; kapsam ve istisna somut talebe göre kontrol edilir.
Anlaşma olmazsa son tutanağın aslı veya arabulucu onaylı örneği dava dilekçesine eklenir.
Belge eklenmemişse mahkeme bir haftalık kesin süre verir; tamamlanmazsa dava tebliğ edilmeden usulden reddedilir.
Arabulucuya hiç başvurulmadığı anlaşılırsa tamamlama süresi verilmez ve dava şartı yokluğu nedeniyle usulden ret kararı verilir.
Başvurudan son tutanağa kadar zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.
HUAK m. 18/A/18 uyarınca özel kanunda tahkim veya başka alternatif yol zorunluluğu ya da geçerli tahkim sözleşmesi varsa dava şartı arabuluculuk hükümleri uygulanmaz.
Böylece iki yol otomatik olarak art arda eklenmez.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Tahkim ve Dava Şartı Arabuluculuk anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Hukuk Muhakemeleri Usulü (HMK) dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Tahkim ve Dava Şartı Arabuluculuk konusu Hakim-Savcı Adli Yargı düzeyindeki Hukuk Muhakemeleri Usulü (HMK) dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %9. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- TebliğBir işlem veya kararın, ilgilisine usulüne uygun olarak resmen bildirilmesidir. Usulsüz tebligat süre ve hak kayıplarına yol açabilir.
- Dava Şartı ArabuluculukBelirli uyuşmazlıklarda (ticari, iş, tüketici vb.) dava açmadan önce arabulucuya başvurmanın zorunlu olmasıdır. Başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir.
- ZamanaşımıBelirli bir sürenin geçmesiyle alacağın dava veya talep edilebilirliğinin zayıflamasıdır. Borçluya ifadan kaçınma (def’i) hakkı verir; borcu kendiliğinden sona erdirmez.
- Hak Düşürücü SüreGeçmesiyle hakkın kendiliğinden sona erdiği süredir. Zamanaşımından farklı olarak durmaz, kesilmez ve hâkim tarafından resen dikkate alınır.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
Hukuk Muhakemeleri Usulü (HMK) dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 26 konu içerir.
- Mahkemelerin Kuruluşu
- Görev
- Yetki
- Hâkimin Yasaklılığı ve Reddi
- Eda Davası
- Tespit Davası
- İnşai Dava
- Belirsiz Alacak Davası
- Dava Şartları ve İlk İtirazlar
- Yazılı Yargılama Usulü
- Basit Yargılama Usulü
- İspat Yükü
- Kesin Deliller
- Takdiri Deliller
- İstinaf
- Temyiz
- Yargılamanın İadesi
- İhtiyati Tedbir
- İhtiyati Haciz
- Delil Tespiti
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi