HMGS Kişilere Karşı Suçlar Konu Anlatımı

Kişilere karşı suçlar, TCK’nın özel hükümlerinde bireyi merkeze alan en geniş alanlardan biridir.

Bu kısımda korunan değer yalnızca yaşam değildir; beden bütünlüğü, insan onuru, cinsel dokunulmazlık, hareket serbestisi, konut ve haberleşme alanı, şeref, özel hayat ve kişisel veriler de aynı büyük başlığın altına yerleştirilmiştir.

Bu nedenle konuyu çalışırken maddeleri sırayla ezberlemek yerine, hangi suçun hangi kişisel değeri koruduğunu görmek gerekir.

Bir fiil kişiye doğrudan fiziksel zarar verebilir, kişiyi belirli bir davranışa zorlayabilir, onun mahrem alanına girebilir veya toplum içindeki saygınlığını zedeleyebilir.

Kanun bu farklı zarar türlerini ayrı bölümlere ayırarak hem suç tipinin unsurlarını hem de nitelikli halleri daha anlaşılır hale getirir.

Hayata karşı suçlar bölümünün merkezi kasten öldürmedir.

Bir insanı bilerek ve isteyerek öldüren kişi müebbet hapis cezasıyla karşılaşır; tasarlama, canavarca his, yangın veya patlayıcı kullanımı, yakın akrabalık ilişkisi, çocuk ya da kendini savunamayacak kişiye yönelme, kadına karşı işleme, kamu görevi nedeniyle işleme, suçu gizleme amacı, kan gütme veya töre saiki gibi hallerde yaptırım ağırlaştırılmış müebbet düzeyine çıkar.

İhmali davranışla öldürmede dikkat edilmesi gereken nokta, yalnızca hareketsiz kalmanın yeterli olmamasıdır.

Failin belirli bir icrai davranışta bulunma yükümlülüğü olmalı ve bu yükümlülük kanundan, sözleşmeden veya önceki tehlikeli davranıştan kaynaklanmalıdır.

Taksirle öldürmede ise irade öldürmeye değil, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışa yönelir; birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanma, ceza aralığını ağırlaştırır.

Vücut dokunulmazlığına karşı suçlar, öldürme suçlarından farklı olarak yaşamın sona ermesini değil beden veya sağlık alanının bozulmasını esas alır.

Kasten yaralama, başkasının vücuduna acı verilmesi veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasıyla oluşur.

Fiilin basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olması, şikayet ve daha düşük yaptırım sonucunu doğurabilir.

Buna karşılık üstsoy, altsoy, eş, boşanılan eş veya kardeşe karşı işleme; savunmasız kişiye yönelme; kamu görevi nedeniyle işleme; kamu görevlisinin nüfuzunu kötüye kullanması; silah kullanılması ve canavarca his gibi haller şikayet aranmasını ortadan kaldırır ve cezayı artırır.

Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralamada duyunun zayıflaması, yüzde sabit iz, yaşam tehlikesi, organ işlevinin kaybı, bitkisel hayat veya ölüm gibi sonuçlar ayrı ağırlık doğurur.

Taksirle yaralamada ise kural olarak şikayet aranır; fakat bilinçli taksir belirli hallerde bu sonucu değiştirir.

İşkence ve eziyet, vücut bütünlüğüne saldırmakla birlikte insan onurunu özel olarak koruyan suçlardır.

İşkence bakımından failin kamu görevlisi olması ana unsurdur; kamu gücünün kişiye bedensel veya ruhsal acı çektiren, algılama veya irade yeteneğini etkileyen ya da aşağılayan davranışlarla kötüye kullanılması söz konusudur.

Suça katılan diğer kişiler de kamu görevlisi gibi cezalandırılır ve ihmali davranış indirim sebebi yapılmaz.

İşkence suçunda zamanaşımı işlememesi, bu başlığın ayırt edici noktalarından biridir.

Eziyet ise kamu görevlisi şartına bağlı olmayan, mağdurun eziyet çekmesine yol açan davranışları kapsar.

Çocuk, savunmasız kişi, gebe kadın, yakın aile ilişkisi veya boşanılan eş gibi durumlar cezayı ağırlaştırabilir.

Buradaki sınav tuzağı, her kötü muameleyi işkence saymaktır; işkencede kamu görevliliği ve insan onuruyla bağdaşmayan sistematik ağırlık özellikle aranır.

Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda mağdurun yaşı, fiilin niteliği ve rıza meselesi belirleyicidir.

Cinsel saldırı, bir kimsenin vücut dokunulmazlığının cinsel davranışlarla ihlal edilmesidir; sarkıntılık düzeyi, vücuda organ veya cisim sokulması, eşe karşı işlenme ve şikayet koşulu farklı sonuçlar doğurur.

Çocukların cinsel istismarı bakımından on beş yaş eşiği ve fiilin hukuki anlamını algılama yeteneği özel önem taşır.

On beş yaşını tamamlamamış veya algılama yeteneği gelişmemiş çocuklara yönelik cinsel davranışlar daha geniş şekilde istismar sayılır; diğer çocuklarda cebir, tehdit, hile veya iradeyi etkileyen başka neden aranır.

Reşit olmayanla cinsel ilişki, cebir, tehdit ve hile bulunmayan ve on beş yaşını bitirmiş çocukla cinsel ilişki kurulması halinde gündeme gelir.

Cinsel taciz ise bedensel temas gerektirmeyebilir; cinsel amaçlı rahatsız etme davranışı ve bazı nitelikli kolaylıklar yeterli olabilir.

Hürriyete karşı suçlar kişinin karar verme ve hareket serbestisini korur.

Tehditte fail, mağduru veya yakınını hayatına, vücut ya da cinsel dokunulmazlığına saldırı veya malvarlığı bakımından ciddi zarar ihtimaliyle korkutur.

Şantajda kişi, hakkı olan veya yapmakla yükümlü olduğu bir şeyi ileri sürerek karşı tarafı hukuka aykırı bir davranışa ya da haksız çıkar sağlamaya zorlar.

Cebirde fiziksel zor kullanma vardır ve kasten yaralama cezası artırılarak uygulanır.

Kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ise mağdurun hukuka aykırı şekilde bir yere gitme veya bir yerde kalma özgürlüğünün ortadan kaldırılmasıdır.

Silah, birden fazla kişi, kamu nüfuzu, yakın aile ilişkisi, çocuk veya savunmasız mağdur, cinsel amaç ve ekonomik kayıp gibi unsurlar cezanın yönünü değiştirir.

Eğitim, siyasi hak, inanç, konut, çalışma ve sendikal haklar da bu bölümde özgürlük değeri etrafında korunur.

Şerefe karşı suçların merkezinde hakaret bulunur.

Somut fiil veya olgu isnadı ya da sövme yoluyla kişinin onur, şeref ve saygınlığına saldırı suçun temelini oluşturur.

Mağdurun yokluğunda yapılan hakaretin cezalandırılabilmesi için fiilin en az üç kişiyle ihtilat ederek gerçekleşmesi aranır.

Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret, dini veya siyasi kanaatler nedeniyle hakaret ve kutsal değerlerden bahisle hakaret cezanın alt sınırını etkiler; aleniyet de artırıcı sonuç doğurur.

Buna karşılık iddia ve savunma dokunulmazlığı, gerçek ve somut vakıalara dayanan ve uyuşmazlıkla bağlantılı başvuru veya savunma sözleri bakımından cezasızlık sağlayabilir.

Haksız fiile tepki, kasten yaralamaya tepki ve karşılıklı hakaret ise indirim veya cezasızlık doğurabilecek özel durumlardır.

Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışında hakaret suçları kural olarak şikayete bağlıdır.

Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar, modern ceza hukukunda mahremiyetin farklı görünümlerini korur.

Haberleşmenin gizliliğini ihlal, kişiler arasındaki iletişim içeriğine hukuka aykırı erişme, kaydetme veya ifşa etme davranışlarıyla gündeme gelir.