HMGS Malvarlığına Karşı Suçlar Konu Anlatımı

Malvarlığına karşı suçlar, yalnız ekonomik zararı cezalandıran bir alan değildir; kişinin mal üzerindeki fiili hakimiyeti, mülkiyet beklentisi, borç ilişkilerindeki güveni ve ekonomik karar verme özgürlüğü korunur.

Bu bölümde suç tipleri birbirine yakın görünür, çünkü çoğunda fail kendisi veya başkası lehine yarar sağlamaya çalışır.

Ayrım, yararın hangi yöntemle elde edildiğine göre yapılır.

Mal gizlice alınıyorsa hırsızlık, cebir veya tehditle teslim ettiriliyorsa yağma, hileyle irade yanıltılıyorsa dolandırıcılık, daha önce hukuken teslim edilmiş mal üzerinde güvene aykırı tasarruf varsa güveni kötüye kullanma düşünülür.

Bu yöntem ayrımı doğru kurulmadan ceza aralıklarını veya nitelikli halleri ezberlemek kalıcı öğrenme sağlamaz.

Hırsızlık, zilyedin rızası olmadan başkasına ait taşınır malın, failin kendisine veya başkasına yarar sağlama amacıyla bulunduğu yerden alınmasıdır.

Korunan değer yalnız mülkiyet değil, zilyetliğin fiili düzenidir.

Bu nedenle failin malı kendisinin sanması, rıza bulunması veya malın taşınır olmaması suçun tipikliğini etkiler.

Nitelikli hırsızlıkta kanun, malın bulunduğu yer, mağdurun korunmasız durumu, afet veya sosyal kargaşa, kilit ya da taklit anahtar, bilişim sistemi, resmi sıfat takınma, hayvan, enerji ve kamu hizmetinin aksaması gibi halleri ağırlaştırır.

Gece vakti işlenme ayrı bir artırım sebebidir.

Hırsızlık amacıyla konut dokunulmazlığının ihlali veya mala zarar verme işlenirse bu suçlar için ayrıca şikayet aranmaz.

Değer azlığı, geçici kullanıp iade amacı ve ağır-acil ihtiyaç ise indirim veya cezasızlık sonucuna götürebilen özel hallerdir.

Yağma, hırsızlığa benzeyen malvarlığı sonucuna cebir veya tehdidin eklenmesiyle ayrılır.

Fail, mağduru kendisinin veya yakınının hayatına, vücut ya da cinsel dokunulmazlığına saldırı yapılacağı veya malvarlığı itibarıyla büyük zarara uğrayacağı tehdidiyle ya da doğrudan cebirle malı teslim etmeye veya alınmasına direnmemeye zorlar.

Senet verilmesi, imzalanması, hükümsüzlüğünün açıklanması ya da imhası gibi borç doğurabilecek veya sona erdirebilecek belgeler de yağmanın konusu olabilir.

Mağdurun kendini bilmeyecek ve savunamayacak hale getirilmesi de cebir sayılır.

Silah, kimliği gizleme, birden fazla kişi, yol kesme, konut veya işyeri, savunmasız mağdur, suç örgütünün korkutucu gücü, örgüte yarar sağlama ve gece vakti nitelikli yağma sonucunu doğurur.

Yağma sırasında neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama gerçekleşirse ayrıca yaralama hükümleri uygulanır.

Mala zarar verme, başkasının taşınır veya taşınmaz malını yıkmak, tahrip etmek, yok etmek, bozmak, kullanılamaz hale getirmek veya kirletmekle oluşur.

Temel hal şikayete bağlıdır; fakat kamu hizmetine tahsis edilmiş eşya, afetlerden korunmaya yarayan tesisler, siyasi parti veya meslek kuruluşu malları, kamu görevlisine görevinden ötürü zarar verme, yakma, patlayıcı veya tehlikeli yöntemler ve kamu hizmetinin aksaması gibi haller cezayı ağırlaştırır.

İbadethaneler ve mezarlıklar için ayrıca özel suç tipi düzenlenmiştir; burada ibadet yerlerine, mezarlara veya koruma yapılarına zarar verme ve kirletme davranışları ayrı değerlendirilir.

Hakkı olmayan yere tecavüz ise taşınmaz mal veya eklentilerinin haksız işgali, sınırının değiştirilmesi, hak sahibinin yararlanmasının engellenmesi, köy ortak alanlarının zaptı veya su mecrasının değiştirilmesi gibi fiillerle ortaya çıkar.

Böylece kanun, malvarlığını yalnız taşınır eşya üzerinden değil, taşınmaz kullanım düzeni üzerinden de korur.

Güveni kötüye kullanma, hırsızlıktan en çok karıştırılan suçlardan biridir.

Hırsızlıkta zilyetlik rıza dışında ele geçirilir; güveni kötüye kullanmada ise mal, muhafaza etmek veya belirli şekilde kullanmak üzere faile teslim edilmiştir.

Suç, bu zilyetlik devrinin amacı dışında tasarruf edilmesi veya devir olgusunun inkar edilmesiyle oluşur.

Temel hal şikayete bağlıdır.

Meslek, sanat, ticaret, hizmet ilişkisi veya başkasının mallarını idare yetkisinin gereği olarak teslim edilen eşya söz konusuysa yaptırım ağırlaşır.

Motorlu kara, deniz veya hava taşıtı suç konusu olduğunda ceza ayrıca artırılır.

Bu suçta öğrenme anahtarı, başlangıçtaki teslimin hukuka uygun olabileceğini unutmamaktır.

Fail malı baştan gizlice almamış, kendisine güvenilerek verilen mal üzerinde sonradan yetkisini aşmıştır.

Dolandırıcılıkta korunan değer, malvarlığı ile birlikte kişinin irade özgürlüğüdür.

Fail hileli davranışlarla bir kimseyi aldatır, aldatılanın veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlar.

Basit bir yalan her zaman dolandırıcılık sayılmaz; davranışın mağdurun değerlendirme yeteneğini yanıltacak yoğunlukta hile niteliği taşıması gerekir.

Dinî duyguların istismarı, zor durumda veya algılama yeteneği zayıf kişiden yararlanma, kamu kurumları veya meslek kuruluşlarını araç yapma, kamu zararına işleme, bilişim sistemi, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, basın-yayın kolaylığı, ticari faaliyet, serbest meslek güveni, kredi açılmasını sağlama, sigorta bedeli alma ya da failin kendisini kamu görevlisi veya banka-sigorta çalışanı gibi tanıtması nitelikli dolandırıcılık halleri arasındadır.

Üç veya daha fazla kişiyle ya da örgüt faaliyeti kapsamında işlenme de cezayı artırır.

Hukuki ilişkiye dayanan alacağın tahsili amacıyla işlenen dolandırıcılık ise daha az cezayı gerektiren özel bir haldir.

Bölümün devamında hileli iflas, taksirli iflas, karşılıksız yararlanma, şirket veya kooperatifler hakkında yanlış bilgi, suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesi ve bilgi vermeme gibi ekonomik düzenle bağlantılı suçlar bulunur.

Hileli iflasta malvarlığını eksiltmeye yönelik hileli tasarruflar ve iflas kararı önemlidir; taksirli iflasta tacir olmanın gerektirdiği dikkat ve özenin gösterilmemesi aranır.

Karşılıksız yararlanma, otomat hizmetinden ödeme yapmadan yararlanma, telefon hattı veya yayınlardan izinsiz faydalanma ve abonelik esasına bağlı enerji, su veya doğal gazın tüketim miktarını engelleyerek kullanılması gibi durumları kapsar.

Suç eşyasının satın alınması veya kabul edilmesinde fail önceki suça iştirak etmemiştir; fakat suçtan elde edilen eşya veya malvarlığı değerini bilerek devralır, kabul eder ya da elden çıkarır.

Bu bölümün genel hükümleri uygulamada çok önemlidir.

Yağma ve nitelikli yağma hariç olmak üzere bazı yakın akrabalara karşı işlenen malvarlığı suçlarında şahsi cezasızlık kabul edilir; ayrılık kararı verilmemiş eş, üstsoy, altsoy, belirli kayın hısımları, evlat edinen veya evlatlık ve aynı konutta yaşayan kardeş bakımından ceza verilmez.

Ayrılık kararı verilmiş eş, aynı konutta yaşamayan kardeş veya belirli ikinci derece yakınlarda ise şikayet üzerine indirim gündeme gelir.