HMGS Topluma ve Devlete Karşı Suçlar Konu Anlatımı

Topluma ve devlete karşı suçlar, ceza hukukunda bireysel zarar kavramının ötesine geçen geniş bir alandır.

Burada kimi suçlarda belirli bir kişi de zarar görebilir; fakat kanunun asıl koruduğu değer, toplumun güvenliği, kamu sağlığı, kamu güveni, kamu barışı, ekonomik düzen, bilişim sistemlerinin işleyişi, kamu idaresinin dürüstlüğü, adliyenin gerçeğe ulaşma kapasitesi, devletin egemenlik alametleri, anayasal düzen, milli savunma ve devlet sırlarıdır.

Bu nedenle konu, suç adlarını tek tek sayarak değil, her bölümün hangi kamusal değeri koruduğunu kavrayarak öğrenilmelidir.

Topluma karşı suçlar çoğu zaman belirsiz sayıda kişinin tehlikeye düşürülmesi veya ortak yaşam düzeninin bozulmasıyla; devlete karşı suçlar ise kamu otoritesinin ve devlet işleyişinin korunmasıyla açıklanır.

Topluma karşı suçların ilk bölümü genel tehlike yaratan suçlardır.

Yangın çıkarma, bina çökmesine veya sel gibi olaylara neden olma, silahla ateş etme, patlayıcı madde kullanma, radyasyon yayma, atom enerjisiyle patlama, tehlikeli maddeleri izinsiz bulundurma, trafik güvenliğini tehlikeye sokma gibi fiillerin ortak noktası belirli bir mağdurun zarar görmesini beklemeden, hayat, sağlık veya malvarlığı bakımından genel bir tehlike yaratmalarıdır.

Bu başlıkta somut zarar ile tehlike ayrımı önemlidir.

Bazı suçlarda fiilin başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından tehlikeli olması aranır; bazı hallerde ise davranışın korku, kaygı veya panik yaratmaya elverişli olması yeterlidir.

Taksirli düzenlemeler, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranışın kamusal tehlikeye dönüşmesini cezalandırır.

Çevreye karşı suçlar, toplumun ortak yaşam alanını ve doğal varlıkları korur.

Atık veya artıkların teknik usullere aykırı ve çevreye zarar verecek biçimde toprağa, suya veya havaya verilmesi çevrenin kasten kirletilmesini oluşturur.

Atıkların kalıcı özellik göstermesi veya insan ve hayvan sağlığı üzerinde ağır etkiler doğurabilecek nitelikte olması cezayı artırır.

Taksirli kirletmede ise çevreye zarar verecek sonuca dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık sebep olur.

Gürültüye neden olma, başka bir kimsenin sağlığının zarar görmesine elverişli gürültü yaratılmasıyla; imar kirliliğine neden olma ise ruhsatsız veya ruhsata aykırı bina yapılması gibi davranışlarla gündeme gelir.

İmar kirliliğinde binanın imar planı ve ruhsata uygun hale getirilmesi, dava ve ceza bakımından özel sonuç doğurabilir.

Kamunun sağlığına karşı suçlar, besin, ilaç, uyuşturucu, bulaşıcı hastalık ve benzeri alanlarda toplumun sağlık güvenliğini hedef alır.

Zehirli madde katma, bozulmuş gıda veya ilaç ticareti, sağlığı tehlikeye sokacak ilaç yapma veya satma, uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti, kullanılmasını kolaylaştırma, kullanmak için bulundurma ya da kullanma bu bölümün merkezindedir.

Uyuşturucu ticareti ile kullanmak için bulundurma arasındaki ayrım, fiilin amacı ve davranışın niteliği üzerinden yapılır.

Kullanım amacıyla ilgili suçlarda kamu davasının açılmasının ertelenmesi, denetimli serbestlik, tedavi ve ihlal halinde dava açılması gibi özel usul sonuçları bulunur.

Uyuşturucu suçlarında etkin pişmanlık, resmi makamlar öğrenmeden önce bilgi vererek suç ortaklarının yakalanmasını veya maddenin ele geçirilmesini sağlama gibi koşullara bağlanmıştır.

Kamu güvenine karşı suçlar, toplumun belgeye, paraya, mühüre ve resmi işlemlere duyduğu güveni korur.

Parada sahtecilik, kıymetli damgada sahtecilik, mühürde sahtecilik, resmi belgede sahtecilik, özel belgede sahtecilik, resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan ve açığa imzanın kötüye kullanılması bu mantığa dayanır.

Resmi belge ile özel belge ayrımı, belgenin düzenleyeni ve hukuki niteliği bakımından önemlidir.

Resmi belgeyi sahte düzenleyen kamu görevlisi ile sıradan kişi aynı şekilde değerlendirilmez; kamu görevlisinin görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu belge üzerinde sahtecilik yapması daha ağır sonuç doğurur.

Sahte belge başka bir suçta kullanılmışsa hem sahtecilik hem ilgili suçtan ayrı ceza verilebilmesi de dikkat edilmesi gereken içtima kuralıdır.

Kamu barışına karşı suçlar, toplumdaki huzur ve güven ortamını korur.

Halk arasında korku ve panik yaratmak amacıyla tehdit, suç işlemeye tahrik, suçu ve suçluyu övme, halkı kin ve düşmanlığa tahrik veya aşağılama, kanunlara uymamaya tahrik ve halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma gibi suçlarda aleniyet ve kamu düzeni bakımından tehlike sıkça aranır.

Kanun, haber verme sınırlarını aşmayan ve eleştiri amacıyla yapılan düşünce açıklamalarını bazı hallerde suç dışında tutarak ifade özgürlüğüyle kamu barışı arasındaki sınırı çizer.

Suç işlemek amacıyla örgüt kurma da bu bölümde yer alır; en az üç kişi, hiyerarşik yapı, amaç suçları işlemeye elverişlilik ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen ayrıca suçlar konunun ana unsurlarıdır.

Örgüt suçlarında etkin pişmanlık, örgütün dağılmasını sağlama, gönüllü ayrılma veya yakalanmayı sağlayacak bilgi verme gibi davranışlarla ilişkilidir.

Topluma karşı suçların devamında ulaşım araçlarına veya sabit platformlara karşı suçlar, genel ahlaka karşı suçlar, aile düzenine karşı suçlar, ekonomi, sanayi ve ticarete ilişkin suçlar ve bilişim alanındaki suçlar bulunur.

Ulaşım araçlarının hareketinin engellenmesi, kaçırılması veya alıkonulması kara, deniz, demiryolu ve hava araçlarına göre farklı ağırlık taşır.

Genel ahlak bölümünde müstehcenlik, fuhuş, kumar oynanması için yer ve imkan sağlama ve dilencilik gibi suçlar yer alır.

Aile düzeni bölümünde birden çok evlilik, soybağını değiştirme, kötü muamele, aile hukukundan kaynaklanan yükümlülüğün ihlali ve çocuğun kaçırılması vardır.

Ekonomi bölümünde ihaleye fesat, edimin ifasına fesat, fiyatları etkileme, kamuya gerekli şeylerin yokluğuna neden olma, sırların açıklanması, mal veya hizmet satımından kaçınma ve tefecilik düzenlenir.

Bilişim suçları ise sisteme hukuka aykırı girme, sistemi engelleme veya verileri bozma, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması ve yasak cihaz ya da programları kapsar.

Millete ve devlete karşı suçların ilk büyük alanı kamu idaresinin güvenilirliği ve işleyişidir.

Zimmette kamu görevlisi, görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilen veya korumakla yükümlü olduğu malı kendisine ya da başkasına geçirir.

İrtikapta kamu görevlisi nüfuzunu, güvenini veya kişinin hatasını kullanarak menfaat sağlar.

Rüşvette kamu görevlisinin göreviyle ilgili bir işi yapması veya yapmaması için menfaat sağlanması ya da kabul edilmesi vardır; anlaşmaya varılması suçun tamamlanması için yeterli kabul edilir.

Nüfuz ticaretinde kamu görevlisi üzerinde etkili olduğu iddiasıyla haksız iş gördürme amacı öne çıkar.

Görevi kötüye kullanma ise kanunda ayrıca suç tanımlanmayan hallerde görevin gereklerine aykırı hareket veya ihmal nedeniyle mağduriyet, kamu zararı ya da haksız menfaat doğmasıyla oluşur.

Adliyeye karşı suçlar, yargılamanın doğru ve dürüst işlemesini korur.

İftira, işlemediğini bildiği halde bir kişiye hukuka aykırı fiil isnat ederek hakkında soruşturma, kovuşturma veya idari yaptırım süreci başlatmaya yöneliktir.

Suç üstlenme ve suç uydurma, gerçek dışı bildirimlerle adli makamları yanıltır.

Yalan tanıklık, yalan yere yemin, gerçeğe aykırı bilirkişilik veya tercümanlık, yargı görevi yapanı, bilirkişiyi veya tanığı etkilemeye teşebbüs, suçu bildirmeme, kamu görevlisinin veya sağlık mesleği mensubunun suçu bildirmemesi, delilleri yok etme, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve suçluyu kayırma aynı koruma mantığına bağlıdır.

Bu bölümde yakın akrabalık nedeniyle cezasızlık, etkin pişmanlık ve kendi suçuna ilişkin delil bakımından cezalandırmama gibi istisnalar özellikle kontrol edilmelidir.

Devletin egemenlik alametleri, güvenliği ve anayasal düzeniyle ilgili suçlarda korunan değer daha üst düzey bir kamusal varlıktır.

Cumhurbaşkanına hakaret, devletin egemenlik alametlerini aşağılama ve devlet kurumlarını alenen aşağılama, saygınlık ve sembolik otoriteyi korur; bazıları için Bakan izni veya eleştiri açıklaması sınırı önemlidir.

Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozma, düşmanla işbirliği, devlete karşı savaşa tahrik ve düşman devlete yardım güvenlik boyutunu oluşturur.