Finansal Tabloların Sunuluşu (TMS 1) Konu Anlatımı

Finansal tabloların sunuluşuna ilişkin hükümler, raporlamanın yalnızca doğru tutarları üretmekten ibaret olmadığını gösterir.

Kullanıcının karar verebilmesi için varlık, yükümlülük, özkaynak, gelir, gider ve nakit akışı bilgileri düzenli, karşılaştırılabilir ve anlaşılabilir bir yapıda sunulmalıdır.

Bu nedenle sunuluş standardı, hangi tabloların tam seti oluşturduğunu, temel tablolar ile dipnotların hangi işleve sahip olduğunu, önemlilik değerlendirmesinin nasıl yapılacağını, netleştirmenin hangi sınırlar içinde yasaklandığını ve kalemlerin nasıl sınıflandırılacağını belirler.

Sunum kuralı biçimsel bir ayrıntı değildir; yanlış sınıflandırma veya gereksiz netleştirme, ekonomik olay doğru ölçülmüş olsa bile kullanıcı algısını bozabilir.

Tam bir finansal tablolar seti birden fazla parçadan oluşur.

Raporlama dönemi sonuna ait finansal durum tablosu işletmenin varlıklarını, yükümlülüklerini ve özkaynağını gösterir.

Finansal performans tablosu veya tabloları dönemin gelir ve gider etkilerini sunar.

Özkaynak değişim tablosu ortaklarla yapılan işlemler ve dönem performansı dahil özkaynak hareketlerini açıklar.

Nakit akış tablosu, nakit ve nakit benzerlerindeki değişimi faaliyet sınıflarıyla verir.

Dipnotlar, bu temel tabloları anlamak için gerekli ek bilgiyi sağlar.

Ayrıca önceki döneme ait karşılaştırmalı bilgiler tam setin parçasıdır; bazı geriye dönük uygulama veya yeniden sınıflandırma durumlarında bir önceki dönemin başına ait ilave finansal durum tablosu da gerekebilir.

Temel finansal tablolar ve dipnotlar aynı işi yapmaz.

Temel tablolar, finansal tablolara alınan kalemleri faydalı biçimlendirilmiş özetler halinde sunar.

Bu özetlerde kalemler daha fazla birleştirilir; amaç kullanıcının ana durumu ve performansı hızlıca görebilmesidir.

Dipnotlar ise temel tablolarda yer alan kalemlerin ayrıntısını, özelliklerini, kullanılan yöntemleri, varsayımları ve yargıları açıklar.

Bu ayrım nedeniyle bir bilgi temel tabloda ayrı satır olarak sunulmayabilir, fakat önemliyse dipnotta açıklanması gerekebilir.

Tersi de mümkündür: dipnotta dağınık biçimde verilen bilgi, temel tablonun işlevi açısından ayrı sunulması gereken önemli bir kalemi gizleyemez.

Önemlilik sunum kararının merkezindedir.

Bir bilginin verilmemesi, yanlış verilmesi veya gizlenmesi, finansal tabloların asli kullanıcılarının kararlarını makul ölçüde etkileyebilecekse bilgi önemlidir.

Bu değerlendirme tek bir satır bazında yapılabileceği gibi finansal tabloların bütünü açısından da yapılır.

Standart belirli bir sunum veya açıklama istemiş olsa bile, sağlanacak bilgi önemli değilse işletme onu ayrı sunmak zorunda olmayabilir.

Ancak bu kural bir eksiltme yetkisi olarak kötüye kullanılamaz; standarttaki asgari kalemler finansal tabloların amacına ulaşması için yeterli değilse işletme ilave kalem, ara toplam veya açıklama gerekip gerekmediğini değerlendirir.

Soru tuzağı, “standartta geçiyor, her durumda ayrı satır zorunludur” veya “önemsizse hiç düşünülmez” şeklindeki aşırı sonuçlardır.

Birleştirme ve ayrıştırma, önemlilikle birlikte yürür.

İşletme benzer özelliklere sahip varlık, yükümlülük, özkaynak, gelir, gider ve nakit akışlarını bir araya getirir; farklı özellikleri önemli olan kalemleri ayrıştırır.

Birleştirme temel tabloların özet işlevini destekler, fakat önemli bilgiyi saklayacak ölçüde geniş tutulmamalıdır.

Ayrıştırma ise kullanıcının farklı risk, zamanlama veya ölçüm özelliklerini görmesini sağlar.

Kalemlerin adlandırılması da gerçeğe uygun olmalıdır. “Diğer” gibi genel adlar ancak daha açıklayıcı bir isim bulunamadığında ve önemli bilgiyi gizlemediğinde kullanılabilir.

Kalemin adı, onun niteliğini, özelliğini ve tablo içindeki rolünü kullanıcıya doğru anlatmalıdır.

Netleştirme yasağı sunumun en belirgin ilkelerinden biridir.

İşletme, bir TFRS aksini gerektirmedikçe veya buna izin vermedikçe varlıklarla yükümlülükleri ya da gelirlerle giderleri birbirinden mahsup ederek net göstermez.

Çünkü brüt tutarların ayrı görülmesi, işlemlerin büyüklüğünü, riskini ve nakit akışı etkisini anlamaya yardım eder.

Bir alacak ile borcun, yalnızca aynı tarafla ilişkili olması nedeniyle otomatik netleştirilmesi doğru değildir.

Buna karşılık bir varlığın değer düşüklüğü karşılığı düşüldükten sonra net defter değeriyle ölçülmesi netleştirme sayılmaz; bu, ölçüm sonucudur.

Aynı mantık stok değer düşüklüğü veya beklenen kredi zararı gibi karşılıkların ilgili varlık tutarını azaltarak gösterilmesinde de görülür.

Finansal tablolar açıkça tanımlanmalıdır.

İşletme temel tabloları ve dipnotları, aynı rapor paketindeki diğer bilgilerden ayırır.

Raporlayan işletmenin adı, tabloların tek işletmeye mi yoksa gruba mı ait olduğu, raporlama dönemi veya dönem sonu tarihi, sunum para birimi ve tutarların yuvarlama derecesi açıkça belirtilir.

Tam set yılda en az bir kez sunulur.

İşletme raporlama dönemi sonunu değiştirip bir yıldan uzun veya kısa dönem için tablo hazırlarsa, bunun nedeni ve tutarların tam karşılaştırılabilir olmadığı açıklanır.

Elli iki haftalık dönem gibi uygulamalar, yıllık raporlama amacını bozmadığı sürece kabul edilebilir; fakat kullanıcı dönem uzunluğunu anlayabilmelidir.

Tutarlılık, karşılaştırılabilirliği korur.

İşletme kalemlerin sunumunu, açıklamasını ve sınıflandırmasını dönemden döneme değiştirmez.

Faaliyetlerin niteliğinde önemli değişiklik olması, finansal tabloların gözden geçirilmesiyle yeni sunumun daha uygun olduğunun açık hale gelmesi veya bir standardın değişikliği zorunlu kılması istisna oluşturur.

Sunum veya sınıflandırma değiştiğinde karşılaştırmalı tutarlar mümkünse yeniden sınıflandırılır; yeniden sınıflandırmanın niteliği, tutarı ve nedeni açıklanır.

Mümkün değilse neden mümkün olmadığı ve yeniden sınıflandırma yapılabilseydi hangi düzeltmelerin gerekebileceği belirtilir.

Cari dönem tutarlarının yanında önceki dönem bilgisi verilir; cari dönemi anlamak için gerekli açıklayıcı karşılaştırmalar da ihmal edilmez.

Finansal durum tablosunda sınıflandırma ayrıca önem taşır.

Likidite esasına göre sunum daha faydalı bir özet sağlamadığı sürece, dönen ve duran varlıklar ile kısa ve uzun vadeli yükümlülükler ayrı sınıflar halinde gösterilir.

Bir varlığın normal faaliyet döngüsünde gerçekleşmesi, satış veya tüketim amacıyla elde tutulması, raporlama döneminden sonraki on iki ay içinde geri kazanılmasının beklenmesi ya da nakit veya nakit benzeri olması dönen sınıflandırmasını destekler.

Bunların dışında kalan varlıklar duran varlık olur.

Yükümlülükte ise normal faaliyet döngüsünde ödenmesi beklenen, alım satım amacıyla tutulan, on iki ay içinde vadesi dolan veya ödemesi en az on iki ay ertelenemeyen tutarlar kısa vadeli sınıfa girer.