Türk Medeni Kanunu'nda kişilik, çocuğun sağ ve tamamıyla doğmasıyla başlar ve ölümle sona erer; çocuk, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan başlayarak hak ehliyetinden yararlanır. Ölümün olağan ispatından, ölüm karinesi ve gaiplik ayrılmalıdır. Ölümüne kesin gözle bakılan koşullarda kaybolan kişi, cesedi bulunmasa da ölmüş sayılır. Ölüm tehlikesi içinde kaybolma veya uzun süredir haber alınamama yalnız kuvvetli ölüm olasılığı doğuruyorsa, hakları ölüme bağlı olanlar gaiplik isteyebilir. İstem için ölüm tehlikesinden sonra en az bir yıl, son haberden sonra en az beş yıl beklenir; ilanla verilen süre ilk ilandan başlayarak en az altı aydır. Sonuç alınamazsa ölüme bağlı haklar ölüm ispatlanmış gibi kullanılır ve karar, tehlike ya da son haber gününden başlayarak hüküm doğurur. Hısımlık, yerleşim yeri ve kişisel durum sicili de gerçek kişinin hukuk düzenindeki bağlarını tamamlar.
Hakim-Savcı Medeni Hukuk Gerçek Kişiler Konu Anlatımı
Gerçek Kişiler konusunun özeti ve anlatımı — Hakim-Savcı Medeni Hukuk dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
Hakim-Savcı konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
Hakim-Savcı ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Gerçek kişiler hukukunun başlangıç noktası hak ehliyetidir.
Türk Medeni Kanunu'na göre her insan hak ehliyetine sahiptir ve bütün insanlar, hukuk düzeninin sınırları içinde haklara ve borçlara ehil olmada eşittir.
Hak ehliyeti, kişinin belirli bir hukuki işlemi tek başına yapabilmesinden farklıdır.
Yaş, ayırt etme gücü, kısıtlılık veya erginlik fiil ehliyeti bakımından sonuç doğurabilir; insan olmanın sağladığı hak ehliyeti ise kişinin hukuk süjesi olmasını ifade eder.
Kişiliğin başlangıcı sağ ve tamamıyla doğum anıdır.
Çocuk, sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan başlayarak hak ehliyetini elde eder.
Bu nedenle doğumdan önce çocuğa bırakılan miras veya yapılan kazandırma, sağ doğum koşulu gerçekleştiğinde korunabilir.
Buradaki iki cümle çelişmez: kişilik doğum anında başlar; ceninin önceki döneme bağlanan hakları ise sağ doğma şartına bağlı olarak hüküm kazanır.
Kişilik ölümle sona erer ve ölüm, kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları sona erdirirken tereke ve miras ilişkilerini başlatır.
Sağ olma ve ölüm konusunda ispat yükü, bu olguya bağlanan hakkı ileri sürene aittir.
Bir kimsenin belirli bir zamanda veya başka bir kişinin ölümünde sağ olduğunu iddia eden kişi de iddiasını ispatlar.
Birden çok kişiden hangisinin önce öldüğü belirlenemiyorsa hepsi aynı anda ölmüş sayılır; böylece aralarında birbirine mirasçılık kurulmaz.
Doğum ve ölüm öncelikle nüfus sicili kayıtlarıyla ispat edilir.
Kayıt yoksa veya kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa gerçek durum her türlü kanıtla ortaya konabilir.
Ölüm, ölüm karinesi ve gaiplik aynı kurum değildir.
Ölüm olgusu olağan delillerle saptanabiliyorsa doğrudan ölüm söz konusudur.
Kişi ölümüne kesin gözle bakılmasını gerektiren koşullar içinde kaybolmuşsa, ceset bulunmasa da ölüm karinesi uygulanır ve kişi gerçekten ölmüş sayılır.
Örneğin olayın niteliği sağ kalmayı hayatın olağan akışına göre dışlıyorsa kuvvetli olasılıktan daha ileri bir kesinlik değerlendirmesi vardır.
Böyle bir kayıp için, gaiplikteki uzun bekleme ve ilan sürecini işletmek gerekmez; ölüm kütüğüne idari emirle kayıt düşürülebilir.
Her ilgili yine kişinin sağ veya ölü olduğunun mahkemece tespitini isteyebilir.
Gaiplikte ise ölüm kesin kabul edilmez; ölüm tehlikesi içinde kaybolma veya kişiden uzun zamandır haber alınamama nedeniyle ölüm hakkında kuvvetli olasılık bulunur.
Hakları bu ölüme bağlı olanlar mahkemeden gaiplik kararı isteyebilir.
Yetkili mahkeme, kişinin Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesidir.
Türkiye'de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer, o da yoksa ana veya babasının kayıtlı bulunduğu yer esas alınır.
Böylece gaiplik, salt idari bir kayıt değil, ilgililerin başvurusu üzerine yürüyen yargısal bir statü kararıdır.
Gaiplik isteminin zaman koşulları iki olasılığa göre ayrılır.
Ölüm tehlikesi içinde kaybolmada tehlike tarihinden başlayarak en az bir yıl; uzun süredir haber alınamamadaysa son haber tarihinden başlayarak en az beş yıl geçmelidir.
Mahkeme, bilgisi bulunanları ilan yoluyla bilgi vermeye çağırır ve ilk ilandan başlayan çağrı süresi en az altı aydır.
İlan süresi dolmadan kişi ortaya çıkarsa, kendisinden haber alınırsa veya ölüm tarihi belirlenirse istem düşer.
Sonuç alınamazsa mahkeme gaipliğe karar verir; ölüme bağlı haklar, ölüm ispatlanmış gibi kullanılır.
Karar ileriye dönük değil, ölüm tehlikesinin gerçekleştiği veya son haberin alındığı günden başlayarak hüküm doğurur.
Bu zaman çizgisi özellikle miras sorularında önemlidir.
Ölüm karinesinde olayın kesin ölüm görünümü, gaiplikte ise kuvvetli olasılık ve yargısal ilan süreci vardır. “Ceset yoksa her zaman gaiplik gerekir” önermesi bu nedenle yanlıştır.
Tersine, yalnız haber alınamaması da kişiliği kendiliğinden sona erdirmez; kanuni süre, başvuru, ilan ve mahkeme kararı gerekir.
Gaiplik kararı ölüm kütüğüne hâkim bildirimiyle kaydedilir; kararın daha sonra kaldırılması veya kaydın dayanağının değişmesi de sicilin düşünceler sütununa işlenir.
Hısımlık, kişinin aile hukukundaki bağlantısını gösterir.
Kan hısımlığının derecesi kişileri birbirine bağlayan doğum sayısıyla belirlenir.
Biri diğerinden gelen kişiler arasında üstsoy-altsoy, ortak kökten gelip biri diğerinden gelmeyenler arasında yansoy hısımlığı vardır.
Eşlerden biri ile diğer eşin kan hısımları aynı tür ve dereceden kayın hısımıdır.
Evliliğin sona ermesi kayın hısımlığını ortadan kaldırmaz.
Bu bağların miras, evlenme engelleri, bakım ve bazı usul kuralları bakımından farklı sonuçları olabilir.
Yerleşim yeri, kişinin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir.
Bir kişinin aynı anda birden çok yerleşim yeri olamaz; ticari ve sınai kuruluşlar bu kuralın dışındadır.
Eski yerleşim yeri, yenisi edinilmeden bırakılmış sayılmaz.
Önceki yerleşim yeri bilinmeyen veya yabancı ülkedeki yerleşimini bırakıp Türkiye'de henüz yenisini edinmeyen kişinin hâlen oturduğu yer yerleşim yeri sayılır.
Velayet altındaki çocuk ve vesayet altındaki kişi için kanuni yerleşim yeri kuralları uygulanır.
Eğitim, sağlık, bakım veya ceza kurumu nedeniyle bir yerde bulunma, tek başına yeni yerleşim yeri oluşturmaz.
Kişisel durum, bu amaçla tutulan resmî sicille belirlenir.
Sicili devletçe atanan memurlar tutar; sicilin tutulmasından doğan zarar devletçe tazmin edilir ve kusurlu memura rücu edilebilir.
Mahkeme kararı olmadıkça sicil kaydında düzeltme yapılamaz.
Kanundaki cinsiyet değişikliği düzenlemesi de izin ve ameliyat sonrası sicil düzeltmesi aşamalarını ayrı mahkeme kararlarına bağlar.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Gerçek Kişiler anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Medeni Hukuk dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Gerçek Kişiler konusu Hakim-Savcı İdari Yargı düzeyindeki Medeni Hukuk dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %9. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (uygular) — Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü (ilan/atama)Hâkim ve Savcı Yardımcılığı Sınavı sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav TakvimiHâkim ve savcı yardımcılığı sınavı başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- Adalet Bakanlığı Personel Genel MüdürlüğüHâkim ve savcı adaylığı ilanları, kontenjanlar ve başvuru şartlarına ilişkin resmî duyurular.
- ÖSYM Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHâkim-savcı yardımcılığı yazılı sınavı sonuç sorgulama ve belge doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve hâkim-savcı yardımcılığı kılavuzuna erişim.
Sık Sorulan Sorular
Medeni Hukuk dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 35 konu içerir.
- Dürüstlük Kuralı ve İyiniyet
- Hâkimin Takdir Yetkisi
- İspat Yükü
- Kanunun Uygulanması ve Yorumu
- Hak ve Fiil Ehliyeti
- Kişiliğin Korunması
- Ad ve Yerleşim Yeri
- Tüzel Kişiler
- Dernek ve Vakıflar
- Nişanlanma
- Evlenme ve Koşulları
- Evliliğin Genel Hükümleri
- Mal Rejimleri
- Boşanma ve Sonuçları
- Soybağı
- Velayet
- Vesayet
- Nafaka
- Yasal Mirasçılar
- Ölüme Bağlı Tasarruflar
- Saklı Pay ve Tenkis
- Mirasın Geçmesi
- Mirasın Paylaşılması
- Zilyetlik
- Tapu Sicili
- Mülkiyet
- Taşınmaz Mülkiyeti
- Taşınır Mülkiyeti
- Sınırlı Ayni Haklar
- Rehin Hakları
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
Hakim-Savcı soru çözme rehberi