KPSS Lisans · Geometri

Küre Konu Anlatımı

Küre konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Geometri dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Küre yüzeyi, merkezden yarıçap kadar uzaktaki noktaların kümesidir; katı küre ise bu yüzeyle iç bölgesinin birleşimidir. Kürenin yüzey alanı 4πr24\pi r^2, hacmi 43πr3\frac{4}{3}\pi r^3 formülüyle bulunur. Hacim verilip alan istenirse önce hacim bağıntısından yarıçap çıkarılır, sonra alan formülüne yerleştirilir. Merkezden düzleme olan dik uzaklık dd ise 0≤d<r0 \le d < r durumunda kesit, yarıçapı ρ=r2−d2\rho=\sqrt{r^2-d^2} olan dairesel bölgedir; alanı πρ2\pi\rho^2 olur. d=rd=r olduğunda düzlem küreye teğettir ve kesit tek noktaya küçülür; d>rd>r olduğunda kesişim yoktur. Bu nedenle kesit sorularında önce düzlemin küreyle gerçekten nasıl kesiştiği belirlenmeli, ardından Pisagor bağıntısı kullanılmalıdır.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Küre, katı cisimler içinde yarıçap fikrinin en doğrudan kullanıldığı şekildir.

Merkezden tam rr uzaklıktaki noktalar küre yüzeyini, merkeze uzaklığı rr değerinden küçük veya eşit olan noktalar ise yüzeyle birlikte katı küreyi oluşturur.

Bu ayrım önemlidir: yüzey alanı yalnız sınırı, hacim ise sınırın içindeki üç boyutlu bölgeyi ölçer.

Buradaki sabit nokta merkez, merkezden küre yüzeyindeki herhangi bir noktaya olan uzaklık yarıçaptır.

Daire ve çember düzlemdeki karşılıkları verir; küre ise aynı merkez-uzaklık fikrini üç boyutlu uzaya taşır.

Bu nedenle küre sorularında taban veya yükseklik aramak yerine, verilen büyüklüğün yarıçapla ve merkezden uzaklıkla ilişkisine bakılır.

Kürenin yüzey alanı 4 pi r kare formülüyle verilir.

Buradaki r kürenin yarıçapıdır.

Formül, kürenin dış yüzeyinin tamamını anlatır.

Küre için ayrı taban alanları veya yan yüzey parçaları düşünülmez; kaynakta da kürenin diğer katı cisimlerden farklı ele alınacağı, alan ve hacim formüllerinin doğrudan yarıçapa bağlı olduğu vurgulanır.

Alan sorusunda r biliniyorsa işlem doğrudan 4 pi çarpı r kare biçiminde yapılır.

Örneğin r değeri 3 ise yüzey alanı 4 pi çarpı 9, yani 36 pi olur.

Kürenin hacmi 4 pi r küp bölü 3 formülüyle bulunur.

Alan formülündeki r kare ile hacim formülündeki r küp karıştırılmamalıdır.

Hacim, kürenin kapladığı üç boyutlu bölgeyi anlatır; bu yüzden yarıçap üçüncü kuvvetle kullanılır. r değeri biliniyorsa önce r’nin küpü alınır, 4 pi ile çarpılır ve 3’e bölünür.

Formülün paydasındaki 3 işlem sırasında unutulursa sonuç üç kat büyük çıkar.

Bu nedenle küre hacmi yazılırken 4 pi r küp bölü 3 ifadesi bir bütün olarak düşünülmelidir.

Hacim verilip alan istendiğinde doğrudan alan formülüne geçilmez; önce yarıçap bulunur.

Kaynaktaki örnekte hacmi 36 pi birim küp olan bir kürenin alanı sorulur.

Hacim formülüne 36 pi eşitlenir: 4 pi r küp bölü 3 eşittir 36 pi.

Pi sadeleşir, işlem düzenlendiğinde r küp 27 bulunur ve buradan r değeri 3 olur.

Bundan sonra yüzey alanı isteniyorsa 4 pi r kare yazılır. r yerine 3 konulduğunda 4 pi çarpı 9 elde edilir ve alan 36 pi çıkar.

Bu örnek, hacimden alana geçişte ortak anahtarın yarıçap olduğunu gösterir.

Alan ve hacim formüllerinin ikisinde de r bulunduğu için, soruda görülen her sayı doğrudan r kabul edilmez.

Hacim 36 pi verildiğinde bu sayı yarıçap değildir; formülün tamamının sonucudur.

Yarıçapı bulmak için önce 4 pi r küp bölü 3 ifadesi 36 pi’ye eşitlenir.

Aynı dikkat alan sorularında da geçerlidir: 4 pi r kare sonucunu veren sayı, r’nin kendisi değil, r’nin karesiyle katsayının çarpımıdır.

Küre sorularında doğru başlangıç, verilen büyüklüğü formüldeki yerine koyup r’yi yalnız bırakmaktır.

Bu yüzden aynı sayısal veri, formüldeki konumuna göre farklı anlam taşır ve önce mutlaka isimlendirilmelidir.

Küre sorularında ikinci önemli fikir düzlem kesitidir.

Kürenin yarıçapı rr, merkezden kesme düzlemine olan dik uzaklık dd olsun. 0≤d<r0 \le d < r ise düzlem katı kürenin içinden geçer ve kesit, yarıçapı ρ=r2−d2\rho=\sqrt{r^2-d^2} olan dairesel bölgedir. d=rd=r ise düzlem küreye teğettir ve ortak kısım tek noktaya küçülür; d>rd>r ise düzlem ile küre kesişmez.

Sınavlarda “kesit dairesi” denildiğinde ilk durum kastedilir.

Kesitteki boyalı bölgenin alanı kürenin yüzey alanı değil, πρ2\pi\rho^2 değeridir.

Önce kesişme durumu ve kesit yarıçapı belirlenir, sonra daire alanı hesaplanır.

Kesit dairesinin yarıçapı her zaman kürenin yarıçapı olarak alınamaz.

Merkezden geçen bir kesitte en büyük daire oluşur; fakat kaynakta verilen örnekte düzlem kürenin merkezinden 3 birim uzaktadır ve kürenin yarıçapı 6’dır.

Bu durumda kesit dairesinin yarıçapını bulmak için dik üçgen kurulur.

Kürenin merkezinden kesit düzlemine indirilen dik uzaklık 3 birimdir.

Kürenin merkezinden kesit dairesi üzerindeki bir noktaya çizilen doğru parçası kürenin yarıçapıdır ve 6 birimdir.

Kesit dairesinin aranan yarıçapı ise bu dik üçgenin diğer dik kenarıdır.

Bu dik üçgende hipotenüs kürenin yarıçapı olan 6’dır.

Dik kenarlardan biri merkez ile kesit düzlemi arasındaki 3 birimlik uzaklık, diğeri kesit dairesinin yarıçapıdır.

Pisagor bağıntısı bu yüzden r kesit kare artı 3’ün karesi eşittir 6’nın karesi biçiminde kurulur.

3’ün karesi 9, 6’nın karesi 36 olduğundan kesit yarıçapının karesi 27 olur.

Bu değer kök içinde 3 kök 3 olarak da yazılabilir.

Kesit alanı sorulduğunda ise asıl gereken çoğu zaman bu yarıçapın karesidir.

Kesit örneğinde Pisagor’un kullanılma nedeni, kürenin merkezinden kesit düzlemine indirilen uzaklığın düzleme dik olmasıdır.

Diklik varsa merkez, düzleme inen ayak noktası ve kesit dairesi üzerindeki bir nokta bir dik üçgen oluşturur.

Kürenin yarıçapı bu üçgende en uzun kenardır; çünkü merkezden yüzeye uzanır.

Kesit yarıçapı ise düzlemin içinde kalır.

Bu ayrım yapılmadan 6’yı doğrudan kesit yarıçapı sanmak, daire alanını 36 pi yazdırır; oysa merkezden 3 birim uzak kesitte alan 27 pi olur.

Kesit alanı, bulunan kesit yarıçapıyla pi r kare üzerinden hesaplanır.

Örnekte kesit yarıçapının karesi 27 olduğu için boyalı dairenin alanı 27 pi olur.

Burada kürenin yüzey alanı olan 4 pi r kare kullanılmaz; çünkü soru kürenin dış yüzeyini değil, kesme düzleminde görülen dairesel bölgeyi istemektedir.

Aynı şekilde hacim formülü de kullanılmaz; çünkü istenen üç boyutlu bir büyüklük değil, iki boyutlu bir kesit alanıdır.

Alan türünü ayırmak, küre kesiti sorularının temel güvenlik adımıdır.

Küre konusunda işlem sırası böylece netleşir.

Önce verilen büyüklüğün küre yarıçapı mı, hacim mi, yüzey alanı mı, yoksa kesit bilgisi mi olduğu belirlenir.

Yüzey alanı için 4πr24\pi r^2, hacim için 43πr3\frac{4}{3}\pi r^3 kullanılır.

Hacimden alan istenirse önce hacim formülünden rr bulunur.

Kesit sorularında merkez-düzlem uzaklığı dd ile yarıçap rr karşılaştırılır; d<rd<r ise Pisagor bağıntısıyla kesit yarıçapı bulunur ve alan πρ2\pi\rho^2 olarak hesaplanır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Küre anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Geometri dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Küre konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Geometri dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Küre, KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Geometri dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Geometri dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Geometri dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 38 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by