KPSS Lisans · Matematik

Bölme Konu Anlatımı

Bölme konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Matematik dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Doğal sayılarda bölme, bölünen AA, pozitif bölen BB, bölüm CC ve kalan KK için A=B⋅C+KA=B\cdot C+K eşitliğiyle kurulur. Geçerli kalan koşulu 0≤K<B0\le K<B olduğundan, kalan verilmişse bölen ondan büyük olmalıdır. K=0K=0 tam bölünmeyi gösterir. Verilen bir kalan KK için en küçük pozitif tam sayı bölen K+1K+1 olur; bu sonuç, değişkenlerin doğal sayı olması ve birim adımlarla ilerlemesi sayesinde vardır. Bölen ile bölümün yerleri değiştirilecekse çarpım değişmez, fakat yeni bölen CC olduğundan ayrıca C>0C>0 ve K<CK<C koşulları gerekir. Aynı pozitif bölen mm bakımından sayılar kalanlarıyla temsil edilebilir; toplam, fark ve çarpım sonrası sonuç yeniden 00 ile m−1m-1 arasındaki standart kalana indirgenir. Her soruda önce eşitlik, sonra değişkenlerin tanım kümesi ve kalan sınırı kontrol edilmelidir.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Temel eşitlik ve tanım kümesi

KPSS düzeyindeki doğal sayı bölmesinde bölünen AA, pozitif bölen BB, bölüm CC ve kalan KK ile gösterilsin.

Bölme algoritması

A=B⋅C+KA=B\cdot C+K

biçimindedir.

Bu bölümde A,C,K∈N0A,C,K\in\mathbb{N}_0 ve B∈NB\in\mathbb{N} kabul edilir.

Başka bir deyişle B>0B>0 olmalı; bölen sıfır olamaz.

Aynı zamanda

0≤K<B0\le K<B

koşulu sağlanır.

Temel eşitlik ve kalan sınırı birlikte kullanılmadıkça bölme işlemi tam olarak kurulmuş sayılmaz.

Bu gösterimde roller şöyledir:

  • AA: bölünen,
  • BB: bölen,
  • CC: bölüm,
  • KK: kalan.

Örneğin 857857 sayısı bir sayıya bölündüğünde bölüm 1414, kalan 33 ise ilişki 857=14B+3857=14B+3 olur.

Buradan B=61B=61 bulunur ve 0≤3<610\le3<61 kontrolü işlemin geçerli olduğunu doğrular.

Kalanın sınırı

0≤K<B0\le K<B eşitsizliği iki ayrı bilgi verir: kalan negatif değildir ve bölenden küçüktür.

Kalan 1010 ise bölen 1010 olamaz.

Bölenler pozitif tam sayılar olduğundan izin verilen ilk değer 1111, yani K+1K+1'dir.

Aynı nedenle sabit bir bölen BB için standart kalanlar

0,1,2,…,B−10,1,2,\ldots,B-1

değerleridir.

Buradaki B−1B-1, yalnız ayrık tam sayı alanında “en büyük kalan”dır.

Sürekli bir değişken için yalnız K<BK<B denmiş olsaydı BB'den küçük bir maksimum değer bulunmazdı.

K=0K=0 olduğunda

A=B⋅CA=B\cdot C

olur ve AA, BB'ye tam bölünür. K≠0K\ne0 ise AA, BB'nin tam katı değildir.

Eksik terimi bulma

Bölme eşitliği, bilinen üç terimden dördüncüyü bulmaya yarar:

A=B⋅C+K,C=A−KB,B=A−KCA=B\cdot C+K,\qquad C=\frac{A-K}{B},\qquad B=\frac{A-K}{C}

Son iki yazımda paydanın sıfır olmaması ve sonucun belirtilen doğal sayı alanına uyması gerekir.

Örneğin B=13B=13 ve C=21C=21 ise bölünen

A=13⋅21+K=273+KA=13\cdot21+K=273+K

biçimindedir. 0≤K<130\le K<13 olduğundan mümkün bölünenler 273273 ile 285285 arasındaki tam sayılardır.

Kalan 1010 ve bölüm 55 iken en küçük bölünen sorulursa, bölenin ilk izinli tam sayı değeri B=11B=11 seçilir:

A=11⋅5+10=65.A=11\cdot5+10=65.

Bu sonuç “kalandan büyük en küçük bölen” ifadesinin doğal sayılar alanında değerlendirilmesine dayanır.

Bölen ile bölümün yer değiştirmesi

B⋅C=C⋅BB\cdot C=C\cdot B olduğundan temel eşitliğin çarpım kısmı simetriktir.

Ancak geçerli bölme yalnız çarpıma bağlı değildir. BB ile CC yer değiştirildiğinde yeni bölen CC olur.

Aynı kalanla geçerli bir işlem için

C>0ve0≤K<CC>0\quad\text{ve}\quad 0\le K<C

koşulları gerekir. K≥CK\ge C ise eşitlik cebirsel olarak doğru kalsa bile KK, yeni bölen bakımından standart kalan değildir; yeniden bölme yapılarak bölüm ve kalan düzenlenmelidir.

Kalanlarla işlem

Pozitif bir mm böleni için

A≡rA(modm),B≡rB(modm)A\equiv r_A\pmod m,\qquad B\equiv r_B\pmod m

olsun.

O zaman

A+B≡rA+rB(modm),A+B\equiv r_A+r_B\pmod m, A−B≡rA−rB(modm),A-B\equiv r_A-r_B\pmod m,

ve

A⋅B≡rA⋅rB(modm)A\cdot B\equiv r_A\cdot r_B\pmod m

ilişkileri kullanılabilir.

Sağ tarafta bulunan değer son cevap değildir; sonuç yeniden 0≤r<m0\le r<m aralığına indirgenir.

Örneğin iki sayının 1111 ile bölümünden kalanlar sırasıyla 99 ve 77 ise çarpımın temsilcisi 9⋅7=639\cdot7=63 olur.

Standart kalan

63=11⋅5+863=11\cdot5+8

eşitliğinden 88'dir.

Farkta negatif bir temsilci çıkarsa mm'nin uygun katı eklenerek aynı sınıftaki standart kalan bulunur.

Örneğin 3−8=−53-8=-5 için m=11m=11 olduğunda −5+11=6-5+11=6 kullanılır.

Ardışık bölme

Birinci işlemin bölümü ikinci işlemin bölüneni olabilir.

Örneğin

A=8B+7A=8B+7

ve

B=9C+5B=9C+5

ise ikinci eşitlik birincide yerine yazılır:

A=8(9C+5)+7=72C+47=72(C+0)+47.A=8(9C+5)+7=72C+47=72(C+0)+47.

47<7247<72 olduğu için AA'nın 7272 ile bölümünden kalan 4747'dir.

Eğer elde edilen sabit terim yeni bölenden büyük veya ona eşit olsaydı ayrıca indirgeme yapılırdı.

Güvenli çözüm sırası

  1. Her bölme işlemi için A=B⋅C+KA=B\cdot C+K eşitliğini ayrı kur.
  1. Bölenin pozitif olduğunu doğrula.
  1. 0≤K<B0\le K<B koşulunu uygula.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Bölme anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Matematik dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Bölme konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Matematik dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Bölme, KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Matematik dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Matematik dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Matematik dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 38 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by