KPSS Lisans · Matematik

Permütasyon - Kombinasyon - Olasılık Konu Anlatımı

Permütasyon - Kombinasyon - Olasılık konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Matematik dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Sayma problemlerinde ayrık durumlardan biri seçiliyorsa toplama, ardışık kararlar birlikte sonucu oluşturuyorsa çarpma kuralı kullanılır. Permütasyonda sıra önemlidir: nn farklı nesnenin rr tanesinin sıralanması P(n,r)=n!(n−r)!P(n,r)=\frac{n!}{(n-r)!}, tekrar serbestse nrn^r olur. Kombinasyonda yalnız seçilen grup önemlidir ve C(n,r)=n!r!(n−r)!C(n,r)=\frac{n!}{r!(n-r)!} kullanılır; P(n,r)=C(n,r)r!P(n,r)=C(n,r)r! ilişkisi sıralı ve sırasız seçimi bağlar. Eş olasılıklı sonlu örnek uzayda olasılık, istenen durum sayısının tüm durum sayısına oranıdır. Tümleyen, birleşim, koşullu olasılık ve bağımsızlık kuralları olayların çakışıp çakışmadığına göre uygulanır. Soruda önce sonuçların sıralı mı sırasız mı olduğu, tekrar izni, özel yer kısıtı ve örnek uzayın eş olasılıklı olup olmadığı belirlenmelidir.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Permütasyon, kombinasyon ve olasılık aynı sayma temelini kullanır; ancak farklı sorulara cevap verir.

Permütasyon “hangi sırayla?”, kombinasyon “hangi grup?”, olasılık ise “bu olayın gerçekleşme payı nedir?” sorusudur.

Formülü seçmeden önce sonuçların nasıl oluştuğu ve aynı sonucun kaç kez sayıldığı belirlenmelidir.

Toplama ve çarpma kuralları

Bir sonuç birbirini dışlayan durumlardan yalnız biriyle oluşuyorsa durum sayıları toplanır.

Bir kafede üç çay veya iki kahveden yalnız biri seçilecekse 3+2=53+2=5 seçenek vardır.

Kümeler çakışıyorsa ortak sonuç iki kez sayılmamalıdır.

Sonuç ardışık kararların birlikte verilmesiyle oluşuyorsa seçenek sayıları çarpılır.

Dört üst ve üç alt giysiden birer tane seçmek 4⋅3=124\cdot3=12 sonuç verir.

Bazı sorularda önce ayrık durumlar kurulup her durumun içi çarpılır, sonra durum sonuçları toplanır. “Ve” ile “veya” yalnız dil ipucudur; olay yapısı mutlaka kontrol edilir.

Permütasyon

Faktöriyel n!=n(n−1)⋯2⋅1n!=n(n-1)\cdots2\cdot1 ve 0!=10!=1 olarak tanımlanır. nn farklı nesnenin tamamı n!n! biçimde sıralanır.

Bunların rr tanesi seçilip sıraya konuyorsa

P(n,r)=n!(n−r)!P(n,r)=\frac{n!}{(n-r)!}

olur.

Örneğin beş kişiden başkan, başkan yardımcısı ve yazman seçimi görevler farklı olduğu için P(5,3)=5⋅4⋅3=60P(5,3)=5\cdot4\cdot3=60 sonuç verir.

rr yerin her birine nn seçenek gelebiliyor ve tekrar serbestse sonuç sayısı nrn^r olur.

Rakamlarla sayı oluştururken ilk basamağa sıfır gelememesi veya son basamağın çift olması gibi kısıtlar en kısıtlı yerden başlanarak ele alınır.

Tekrarlı nesnelerin dizilişinde, toplam nn nesne içinde aynı türden n1,n2,…,nkn_1,n_2,\ldots,n_k tane varsa farklı diziliş sayısı

n!n1!n2!⋯nk!\frac{n!}{n_1!n_2!\cdots n_k!}

biçimindedir.

Dairesel dizilişte yalnız dönmeler aynı kabul ediliyorsa nn farklı nesne için (n−1)!(n-1)! kullanılır; yansımanın da aynı sayılıp sayılmadığı soru bağlamına bağlıdır.

Kombinasyon

Sıra önemli değilse aynı grubun farklı sıraları tek sonuçtur. nn farklı nesneden rr tanesini seçme sayısı

C(n,r)=(nr)=n!r!(n−r)!C(n,r)=\binom{n}{r}=\frac{n!}{r!(n-r)!}

olur.

Beş kişiden üç kişilik kurul seçmek C(5,3)=10C(5,3)=10 sonuç verir.

Aynı üç kişiye üç farklı görev dağıtılsaydı her grup 3!3! kez sıralanacağından P(n,r)=C(n,r)r!P(n,r)=C(n,r)r! elde edilirdi.

Ayrıca C(n,r)=C(n,n−r)C(n,r)=C(n,n-r); üç kişiyi seçmek, dışarıda kalacak iki kişiyi seçmekle aynı sayıdır.

Birlikte bulunma koşulunda nesneler blok hâline getirilebilir; yan yana gelmeme koşulunda tüm durumdan yan yana olanlar çıkarılabilir. “En az bir” ifadesinde çoğu kez tümleyen kullanmak, bir, iki ve daha fazla durumları ayrı ayrı saymaktan daha güvenlidir.

Olasılığın temel kuralları

Sonlu ve eş olasılıklı örnek uzayda AA olayının olasılığı

P(A)=∣A∣∣S∣P(A)=\frac{|A|}{|S|}

biçimindedir.

Bu oran yalnız temel sonuçlar eş olasılıklıysa doğrudan kullanılır.

Bir zar atışında çift gelme olasılığı 3/6=1/23/6=1/2 olur.

Ağırlıklı, yanlı veya eş olasılıklı olmayan deneyde olasılıklar tek tek modellenmelidir.

Tümleyen kuralı P(Ac)=1−P(A)P(A^c)=1-P(A) biçimindedir. “En az bir başarı” sorusu bağımsız tekrarlarda çoğu kez 1−P(hic¸ bas¸arı yok)1-P(\text{hiç başarı yok}) ile çözülür.

Birleşim kuralı

P(A∪B)=P(A)+P(B)−P(A∩B)P(A\cup B)=P(A)+P(B)-P(A\cap B)

olur.

Olaylar ayrık ise P(A∩B)=0P(A\cap B)=0; bağımsızlık ise farklı bir kavramdır ve P(A∩B)=P(A)P(B)P(A\cap B)=P(A)P(B) eşitliğiyle sınanır.

Ayrık ve pozitif olasılıklı iki olay bağımsız değildir.

Koşullu olasılık, P(B)>0P(B)>0 iken

P(A∣B)=P(A∩B)P(B)P(A\mid B)=\frac{P(A\cap B)}{P(B)}

olarak tanımlanır.

Ardışık çekilişte geri koyma yoksa ikinci aşamanın olasılığı ilk sonuca göre değişir; geri koyma varsa deneyler bağımsız olabilir.

Bu ayrım yalnız seçenek sayısını değil olasılık çarpımını da değiştirir.

Çözüm denetimi

Önce örnek uzay tanımlanır.

Sonra şu sorular cevaplanır: Sıra sonucu değiştiriyor mu?

Tekrar serbest mi?

Sonuçlar eş olasılıklı mı?

Durumlar çakışıyor mu?

Koşul, kullanılabilecek sonuçları daraltıyor mu?

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Permütasyon - Kombinasyon - Olasılık anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Matematik dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Permütasyon - Kombinasyon - Olasılık konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Matematik dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Permütasyon - Kombinasyon - Olasılık, KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Matematik dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Matematik dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Matematik dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 38 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by