Hâkim-Savcı Medeni Hukuk Boşanma ve Sonuçları Konu Anlatımı

Boşanma, evlilik birliğinin kanunda öngörülen sebeplerle hakim kararı sonucunda sona ermesidir.

Kanun boşanma sebeplerini tek tip bir genel formüle indirgemez; bazı sebepler özel olaylara, bazıları evlilik birliğinin genel durumuna bağlanır.

Zina halinde diğer eş boşanma davası açabilir; dava hakkı sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her halde eylemden itibaren beş yıl geçmekle düşer, affeden taraf dava hakkını kaybeder.

Hayata kast, pek kötü davranış veya ağır derecede onur kırıcı davranışta da aynı hak düşürücü süre ve af sonucu kabul edilmiştir.

Küçük düşürücü suç işleme veya haysiyetsiz hayat sürmede ise birlikte yaşamanın diğer eşten beklenememesi aranır ve bu sebebe dayanan eş her zaman dava açabilir.

Terk sebebi, evlilik birliğinden doğan yükümlülükleri yerine getirmeme amacı veya haklı sebep olmadan ortak konuta dönmeme üzerinden kurulur.

Ayrılık en az altı ay sürmeli, durum devam etmeli ve hakim ya da noter tarafından yapılan ihtar sonuçsuz kalmalıdır.

Diğer eşi ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı sebep olmaksızın dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır.

İhtar, terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiğini ve dönmemenin sonuçlarını bildirir; dava açmak için belirli sürenin dördüncü ayı bitmedikçe ihtar istenemez, ihtardan sonra da iki ay geçmedikçe dava açılamaz.

Akıl hastalığı sebebi, hastalığın ortak hayatı diğer eş için çekilmez hale getirmesine ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmi sağlık kurulu raporuyla tespitine bağlıdır.

Evlilik birliğinin sarsılması ise genel sebeptir.

Ortak hayatı sürdürmeleri eşlerden beklenemeyecek derecede birlik temelinden sarsılmışsa her eş dava açabilir.

Davacının kusuru daha ağırsa davalının itiraz hakkı vardır; fakat itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin devamında davalı ve çocuklar bakımından korunmaya değer yarar kalmamışsa boşanmaya karar verilebilir.

Evlilik en az bir yıl sürmüşse, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi halinde birlik temelinden sarsılmış sayılır.

Bu durumda hakim tarafları bizzat dinler, iradelerin serbestçe açıklandığına kanaat getirir ve mali sonuçlar ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya hükmeder; gerekli değişiklikleri tarafların ve çocukların menfaatine göre önerebilir.

Ayrıca herhangi bir boşanma sebebiyle açılmış davanın reddi kesinleştikten sonra bir yıl geçer ve ortak hayat yeniden kurulamazsa birlik temelinden sarsılmış sayılır.

Boşanma davasında eş, boşanma yerine ayrılık da isteyebilir.

Dava yalnız ayrılığa ilişkinse hakim boşanmaya karar veremez; dava boşanmaya ilişkinse ancak ortak hayatın yeniden kurulma olasılığı varsa ayrılığa karar verilebilir.

Ayrılık bir yıldan üç yıla kadar belirlenir ve kararın kesinleşmesiyle işlemeye başlar.

Süre bitince ayrılık kendiliğinden sona erer; ortak hayat kurulmamışsa her eş boşanma davası açabilir.

Boşanma veya ayrılık davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Dava açılınca hakim barınma, geçim, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunması gibi geçici önlemleri resen alır.

Boşanmanın kişisel ve mali sonuçları çok katmanlıdır.

Boşanan kadın evlenmeyle kazandığı kişisel durumunu korur, ancak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; dul idiyse bekarlık soyadını taşımasına izin isteyebilir.

Kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispatlarsa hakim buna izin verebilir; koşullar değişirse kaldırma istenebilir.

Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf maddi tazminat isteyebilir.

Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf manevi tazminat isteyebilir.

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında süresiz nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.

Tazminat ve nafakanın ödeme biçimi de ayrıntılıdır.

Maddi tazminat ve yoksulluk nafakası toptan veya irat biçiminde ödenebilir; manevi tazminat irat biçiminde ödenemez.

İrat biçimindeki maddi tazminat veya nafaka, alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü halinde kendiliğinden kalkar; alacaklının fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde mahkeme kararıyla kaldırılır.

Mali durumların değişmesi veya hakkaniyet gereği irat artırılabilir veya azaltılabilir.

Boşanmadan sonra açılacak nafaka davasında nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir; boşanmadan doğan dava hakları kesinleşmeden itibaren bir yılda zamanaşımına uğrar.

Mal rejiminin tasfiyesi, eşlerin bağlı olduğu rejime göre yapılır.

Ayrılığa karar verilirse hakim, ayrılığın süresine ve eşlerin durumuna göre sözleşmeyle kabul edilmiş mal rejiminin kaldırılmasına karar verebilir.

Boşanan eşler bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olmaz ve boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları, aksi anlaşılmadıkça kaybeder.