Hâkim-Savcı Medeni Hukuk Mirasın Paylaşılması Konu Anlatımı

Mirasın paylaşılması, mirasın geçmesiyle oluşan ortaklığı bireysel haklara dönüştürür.

Birden çok mirasçı varsa mirasın geçmesiyle birlikte paylaşmaya kadar mirasçılar arasında terekedeki bütün hak ve borçları kapsayan bir miras ortaklığı doğar.

Bu ortaklıkta mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur.

Elbirliği, belirlenmiş paylar üzerinde serbestçe tek başına tasarruf edebilme anlamına gelmez; sözleşme veya kanundan doğan temsil ve yönetim yetkileri saklı olmak üzere terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf edilir.

Mirasçılardan biri sulh mahkemesinden paylaşmaya kadar miras ortaklığına temsilci atanmasını isteyebilir.

Her mirasçı, terekedeki hakların korunmasını talep edebilir ve sağlanan korumadan mirasçıların tamamı yararlanır.

Mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğu müteselsildir.

Bu, alacaklının borcun tamamı için mirasçılardan birine veya birkaçına başvurabilmesi anlamına gelen ağır bir sonuçtur.

Kanun, aile içinde emek ve gelirini aileye özgülemiş ergin çocuklar ve torunlar bakımından da özel bir tereke borcu tanır: ana baba veya büyük ana büyük baba ile birlikte yaşayan ve emeklerini ya da gelirlerini aileye özgüleyen ergin altsoya verilecek uygun tazminat, terekeyi acze düşürmemek kaydıyla tereke borcu sayılır.

Böylece paylaşma sadece malların bölünmesi değil, tereke borçlarının ve aile içi katkıların da hesaba katıldığı bütüncül bir tasfiye işidir.

Paylaşmayı isteme hakkı temel ilkedir.

Ortaklığı devam ettirme borcu kanundan ya da mirasçılar arasındaki geçerli bir anlaşmadan doğmadığı sürece, her mirasçı paylaşma sürecinin başlatılmasını talep edebilir.

Her mirasçı, terekedeki belirli malların aynen, bu mümkün değilse satış yoluyla paylaştırılmasına karar verilmesini sulh mahkemesinden talep edebilir.

Hâkim, terekenin tamamını ve her bir malı dikkate alarak, olanak varsa taşınmazların her birinin tamamını bir mirasçıya vererek paylaşma yapabilir; değer farkları para ödenmesiyle denkleştirilir.

Paylaşmanın hemen yapılması malın veya terekenin değerini önemli ölçüde azaltacaksa sulh hâkimi ertelemeye karar verebilir.

Mirasın açıldığı tarihte mirasçı olabilecek bir cenin varsa paylaşma doğuma kadar ertelenir; ana muhtaçsa doğuma kadar geçim giderleri terekeden sağlanabilir.

Paylaşmadan önce elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi de mümkündür.

Bir mirasçı terekeye dahil malların tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesini isterse sulh hâkimi diğer mirasçıları çağırır ve itirazlarını bildirmeleri için süre verir.

Elbirliğinin devamını haklı kılacak itiraz ileri sürülmez veya mirasçılardan biri süresinde paylaşma davası açmazsa istem konusu mal üzerindeki elbirliği paylı mülkiyete dönüşür.

Terekeye dahil haklar ve alacaklar için de paylar oranında bölünme aynı mantıkla işler.

Mirasbırakanla birlikte yaşayan ve onun tarafından bakılan kişiler, ölümden başlayarak üç aylık bakım ve geçim giderlerinin terekeden sağlanmasını isteyebilir.

Paylaşmanın nasıl yapılacağı konusunda kanun, mirasçıların anlaşmasını esas alır.

Yasal mirasçılar, atanmış mirasçılarla birlikte de aynı kurallara göre paylaşır.

Aksine düzenleme olmadıkça mirasçılar paylaşmanın yöntemini serbestçe kararlaştırabilir.

Tereke mallarına zilyet olan veya mirasbırakana borçlu bulunan mirasçı, paylaşma sırasında eksiksiz bilgi vermekle yükümlüdür.

Mirasbırakan ölüme bağlı tasarrufla paylaşmanın nasıl yapılacağı ve payların nasıl oluşturulacağı hakkında kurallar koyabilir.

Bu kurallar, mirasbırakanın kastetmediği bir eşitsizlik varsa denkleştirme olanağı saklı kalmak kaydıyla mirasçılar için bağlayıcıdır.

Tereke malının bir mirasçıya özgülenmesi, aksi anlaşılmadıkça vasiyet değil, yalnız paylaşma kuralı sayılır.

Payların oluşturulmasında mirasçılar kural olarak terekenin bütün malları üzerinde eşit hakka sahiptir.

Mirasçılar, mirasbırakanla ilişkileri hakkında paylaşmanın eşit ve adil olması için gereken bilgileri birbirlerine vermek zorundadır.

Her biri, tereke borçlarının paylaşmadan önce ödenmesini veya güvenceye bağlanmasını isteyebilir.

Mirasçılar tereke mallarından mirasçı veya ortak kök sayısınca pay oluşturur.

Anlaşma olmazsa her mirasçı payların sulh mahkemesince oluşturulmasını isteyebilir.

Hâkim yerel adetleri, mirasçıların kişisel durumlarını ve çoğunluğun arzusunu gözetir.

Payların özgülenmesi anlaşmayla yapılır; anlaşma yoksa kur'a çekilir.

Değerinde önemli azalma olmadan bölünemeyen mal bütün olarak bir mirasçıya özgülenir; anlaşma yoksa satılıp bedeli bölüştürülür.

Bazı mallar özel paylaşma kurallarına bağlıdır.

Eşlerden birinin ölümü halinde tereke malları arasında ev eşyası veya eşlerin birlikte yaşadığı konut varsa sağ kalan eş, bunlar üzerinde miras hakkına mahsup edilmek üzere mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir.

Haklı sebepler varsa mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınabilir.

Aile belgeleri ve aile için özel anı değeri taşıyan eşya, mirasçılardan biri karşı çıkarsa satılamaz; anlaşmazlıkta sulh hâkimi bu eşyayı paya mahsup ederek veya etmeyerek mirasçılardan birine özgüleyebilir ya da satılmasına karar verebilir.

Mirasbırakanın bir mirasçıdaki alacağı, paylaşmada o mirasçının payına mahsup edilir.

Rehnedilmiş tereke malı kendisine düşen mirasçı, o malın güvence altına aldığı borcu üstlenmiş olur.

Taşınmazlar paylaşma zamanındaki gerçek değerlerine göre özgülenir; tarımsal taşınmazlar gelir değerine, diğerleri sürüm değerine göre dikkate alınır.

Mirasta denkleştirme, paylaşmadaki adaletin önemli tamamlayıcısıdır.

Yasal mirasçılar, mirasbırakandan miras paylarına mahsuben elde ettikleri sağlararası karşılıksız kazandırmaları terekeye geri vermekle birbirlerine karşı yükümlüdür.

Özellikle çeyiz, kuruluş sermayesi, malvarlığı devri veya borçtan kurtarma gibi altsoya yapılan karşılıksız kazandırmalar, mirasbırakan aksi yönde açık irade göstermemişse denkleştirmeye tabidir.

Mirasçılık sıfatı kaybedilirse geri verme yükümlülüğü onun yerine geçen mirasçılara artış oranında geçer.

Yükümlü mirasçı aldığı şeyi aynen geri verebilir veya değerini miras payına mahsup ettirebilir.

Olağan hediyeler ve geleneksel evlenme giderleri denkleştirmeye tabi değildir.

Paylaşma, fiilen alınan paylar veya yazılı paylaşma sözleşmesiyle mirasçıları bağlar.