Hâkim-Savcı Medeni Hukuk Mirasın Geçmesi Konu Anlatımı

Mirasın geçmesi, miras hukukunun ölüm anından sonra işleyen teknik bölümüdür.

Yasal mirasçılık kimin mirasçı olacağını, ölüme bağlı tasarruflar mirasbırakanın iradesinin nasıl sonuç doğuracağını belirler; mirasın geçmesi ise mirasın ne zaman açıldığını, kimin mirasçı olabileceğini, terekenin nasıl korunacağını, mirasın nasıl kazanılacağını ve ret ya da resmi tasfiye gibi yollarla bu kazanmanın nasıl yönetileceğini açıklar.

Türk Medeni Kanunu bu süreci ölüm anı, yerleşim yeri, ehliyet, koruma önlemleri, kazanma, ret, resmi defter ve resmi tasfiye hükümleriyle ayrıntılı biçimde kurar.

Miras, mirasbırakanın ölümüyle açılır.

Bu cümle, miras hukukunda zaman bakımından başlangıç noktasını belirler.

Mirasbırakanın sağlığında yaptığı mirasla ilgili kazandırmalar ve paylaştırmalar da terekenin ölüm anındaki durumuna göre değerlendirilir.

Açılma yeri, mirasbırakanın yerleşim yeridir ve miras malvarlığının tamamı için bu yerde açılır.

Mirasbırakanın tasarruflarının iptali veya tenkisi, mirasın paylaştırılması ve miras sebebiyle istihkak davaları da bu yerleşim yeri mahkemesinde görülür.

Böylece tereke tek bir merkezde hukuki değerlendirmeye tabi tutulur.

Mirasa ehliyet, herkesin mirasçı olabilmesi kuralı üzerine kuruludur; kanuna göre mirasa ehil olmayanlar dışında herkes mirasçı veya vasiyet alacaklısı olabilir.

Mirastan yoksunluk ise bu ehliyeti ortadan kaldıran özel bir yaptırımdır.

Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs eden, onu ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getiren, aldatma, zorlama veya korkutmayla tasarruf yapmasını ya da tasarruftan dönmesini sağlayan veya engelleyen, artık yeniden yapamayacağı bir zamanda ölüme bağlı tasarrufu kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldıran kişiler mirasçı olamaz ve ölüme bağlı tasarrufla hak edinemez.

Mirasbırakanın affı yoksunluğu ortadan kaldırır; yoksunluk yalnız yoksun olanı etkiler ve onun altsoyu mirasbırakandan önce ölen kimsenin altsoyu gibi mirasçı olur.

Mirasçı sıfatı, mirasın açıldığı anda hem mirasa ehil bulunmaya hem de yaşamın devam ediyor olmasına bağlanmıştır.

Ölüm anında sağ olan mirasçı sonradan ölürse, onun miras hakkı kendi mirasçılarına geçer.

Vasiyet alacaklısı bakımından da ölüm anında sağ olma şartı aranır; vasiyet alacaklısı mirasbırakandan önce ölmüşse tasarruftan aksi anlaşılmadıkça vasiyeti yerine getirme yükümlülüğü ortadan kalkar.

Cenin, sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur; ölü doğan çocuk mirasçı olamaz.

Mirasın açıldığı anda henüz var olmayan bir kimseye ise artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı olarak kazandırma yapılabilir.

Gaiplik, mirasın geçmesi içinde özel güvence kurallarına bağlanmıştır.

Hakkında gaiplik kararı verilen kişinin mirasçıları veya mirasında hak sahibi olanlar, tereke mallarını teslim almadan önce ileride ortaya çıkabilecek üstün hak sahiplerine veya gaibin kendisine geri vereceklerine dair güvence göstermek zorundadır.

Gaip ortaya çıkarsa veya üstün hak sahibi sıfatı ispat edilirse, terekeyi teslim alanlar aldıklarını zilyetlik kuralları uyarınca geri verir.

Ortada bulunmayan mirasçının ölüm anında sağ olup olmadığı ispat edilemiyorsa onun miras payı resmen yönetilir.

Sağ olup olmadığı bilinmeyen kişinin malvarlığı veya miras payı uzun süre resmen yönetilmişse, Hazinenin istemiyle gaiplik kararı ve sonunda Devlete geçiş gündeme gelebilir.

Mirasın geçmesinin ilk pratik sonucu koruma önlemleridir.

Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hâkimi, istem üzerine veya kendiliğinden tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak için gerekli önlemleri alır.

Bu önlemler yazım, mühürleme, terekenin resmen yönetilmesi ve vasiyetnamelerin açılması gibi işlemleri kapsar.

Terekenin defteri, mirasçılar arasında vesayet altına alınmış veya alınması gereken biri varsa, mirasçılardan biri uzun süredir bulunamıyor ve temsilcisi yoksa ya da mirasçılardan veya ilgililerden biri ölümden başlayarak bir ay içinde isterse tutulur.

Yazımı yapılan mallardan gerekenler mühürlenir, mühürlenmeyenler için uygun koruma önlemi alınır.

Terekenin resmen yönetimi, mirasçılık durumunun belirsiz olduğu veya mirasçıların menfaatinin korunması gereken hallerde devreye girer.

Sulh hâkimi, mirasçılardan birinin uzun süredir bulunamaması ve menfaatin gerektirmesi, mirasçılık sıfatının ispatlanamaması, mirasçıların tamamının bilinmemesi veya kanunda özel hal bulunması durumunda terekenin resmen yönetilmesine karar verir.

Terekeyi yöneten kişi, resmen yönetme sebebi ortadan kalkıncaya veya paylaştırmaya kadar terekeyi iyi bir yönetici gibi yönetir; yazım, koruma, uygun satış, alacakların tahsili, borçların ödenmesi ve bazı vasiyetlerin yerine getirilmesi gibi işleri görür.

Mirasın kazanılması, mirasçıların ölümü anında mirası kanun gereği bir bütün olarak elde etmesiyle gerçekleşir.

Mirasçılar, ayrık haller saklı olmak üzere mirasbırakanın ayni haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı haklarını, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetliklerini doğrudan kazanır ve borçlarından kişisel olarak sorumlu olur.

Atanmış mirasçılar da mirası ölümle kazanır; yasal mirasçılar atanmış mirasçıya düşen mirası zilyetlik hükümlerine göre teslim etmekle yükümlüdür.

Vasiyet alacaklısı ise mirası doğrudan kazanmaz, vasiyeti yerine getirme görevlisine veya mirasçılara karşı kişisel istem hakkına sahip olur.

Mirasın reddi, bu otomatik kazanmanın önemli istisnai düzeltmesidir.

Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir; ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır.

Ret süresi kural olarak üç aydır.

Yasal mirasçılar için süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat etmedikçe ölümün öğrenilmesiyle; atanmış mirasçılar için tasarrufun resmen bildirilmesiyle başlar.

Ret sulh mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır, kayıtsız ve şartsız olmalıdır.

Süresinde reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanır; ret süresi dolmadan terekenin olağan yönetimi dışında işlere karışan, malları gizleyen veya kendine mal eden mirasçı da ret hakkını kaybeder.

Resmi defter ve resmi tasfiye, mirasın borç boyutunu yönetir.