HMGS Haksız Rekabet Konu Anlatımı

Haksız rekabet, ticari hayatta başarı elde etmeyi değil, başarıya dürüstlük kuralına aykırı araçlarla ulaşmayı hedef alan davranışları konu edinir.

Kanunun amacı bütün katılanların menfaatine dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır.

Bu ifade önemlidir; korunan yalnızca rakip tacirin ciro kaybı değildir.

Müşteriler, tedarikçiler, meslek örgütleri ve piyasanın güvenilir işleyişi de korunur.

Genel ilke şudur: Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı ya da dürüstlük kuralına başka biçimlerde aykırı davranışlar ve ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.

Bu nedenle haksız rekabet için her zaman fiili bir zarar doğması gerekmez; zarar tehlikesi de hukuki korumayı başlatabilir.

Kanun dürüstlük kuralına aykırı davranışları örnekleyerek sayar.

Bu sayım, konuyu ezber listesi olmaktan çıkarıp bazı ana gruplar halinde öğrenmeyi gerektirir.

İlk grup reklamlar, satış yöntemleri ve benzeri ticari davranışlardır.

Başkasını, malını, iş ürününü, fiyatını veya faaliyetini yanlış, yanıltıcı ya da gereksiz biçimde incitici açıklamalarla kötülemek haksız rekabet oluşturabilir.

Kişinin kendisi, işletmesi, malları, stokları, kampanyaları veya iş ilişkileri hakkında gerçeğe aykırı ya da yanıltıcı açıklama yapması da aynı kapsamdadır.

Sahip olmadığı ödül, diploma veya mesleki unvanı varmış gibi kullanmak; başkasının ürünleri veya işletme işaretleriyle karıştırılmaya yol açacak önlemler almak; kendi ürünlerini rakipleri gereksiz kötüleyecek veya onların tanınmışlığından haksız yararlanacak şekilde karşılaştırmak da dürüst rekabetle bağdaşmaz.

Satış yöntemleri bakımından özellikle müşterinin kararını yanıltan veya baskılayan davranışlara dikkat edilir.

Seçilmiş bazı ürünleri tekrar tekrar tedarik fiyatının altında sunup reklamda bunu öne çıkararak müşteride işletmenin veya rakiplerin gücü hakkında yanlış izlenim oluşturmak haksız rekabet sayılabilir.

Ek edimlerle sunumun gerçek değerini gölgelemek, saldırgan yöntemlerle müşterinin özgür karar vermesini sınırlamak, malın ya da hizmetin özelliklerini, miktarını, kullanım amacını, yararını veya tehlikesini gizlemek de aynı düşünceye dayanır.

Taksitle satış ve tüketici kredisi ilanlarında unvanın, fiyatın, ek maliyetlerin, toplam giderlerin veya efektif yıllık faizin açıkça belirtilmemesi; sözleşme formlarında konu, fiyat, ödeme, süre, cayma veya erken ödeme hakları hakkında eksik ya da yanlış bilgi verilmesi de haksız rekabet alanına girebilir.

Bu hükümler tüketiciyi korurken aynı zamanda dürüst davranan rakibin rekabet imkanını da korur.

İkinci ana grup, başkasının sözleşme ilişkisine müdahaledir.

Bir işletmenin, müşteriyle kendisi sözleşme yapabilmek için onu mevcut sözleşmesine aykırı davranmaya yöneltmesi dürüstlük kuralına aykırıdır.

Üçüncü kişinin işçilerine, vekillerine veya yardımcılarına hak etmedikleri yararlar sağlayıp onları görevlerine aykırı davranmaya itmek de haksız rekabettir.

İşçileri veya vekilleri işverenin ya da müvekkilin üretim ve iş sırlarını açıklamaya veya ele geçirmeye yöneltmek daha ağır bir görünüm oluşturur.

Taksitle satış, peşin satış veya tüketici kredisi sözleşmesi yapmış kişiyi, kendisiyle sözleşme yapabilmek için caymaya veya feshe yöneltmek de bu grupta düşünülür.

Öğrenme açısından temel ölçüt, rakibin müşteri kazanmasının serbest olduğu, fakat bunu başkasının borca aykırı davranışını teşvik ederek yapamayacağıdır.

Üçüncü grup, başkasının emeğinden ve bilgisinden yetkisiz yararlanmadır.

Kendisine emanet edilen teklif, hesap, plan gibi iş ürününü izinsiz kullanmak; üçüncü kişiye ait böyle bir ürünün yetkisiz sağlandığını bilmesi gereken halde ondan yararlanmak; uygun katkı sunmadan başkasının pazarlanmaya hazır çalışma ürününü teknik çoğaltma yöntemiyle alıp kullanmak haksız rekabet sayılır.

Üretim ve iş sırlarının gizlice, izinsiz veya başka hukuka aykırı yollarla öğrenilip değerlendirilmesi ya da başkalarına bildirilmesi de kanunun açıkça hedef aldığı davranışlardandır.

Ayrıca kanun veya sözleşmeyle rakiplere de yüklenmiş olan ya da bir meslek dalında olağan kabul edilen iş şartlarına uymamak dürüst rekabeti bozar.

Önceden yazılmış genel işlem şartlarının yanıltıcı biçimde karşı taraf aleyhine kanuni düzenden önemli ölçüde ayrılması veya sözleşmenin niteliğine aykırı ağır bir hak ve borç dağılımı kurması da haksız rekabet görünümü olabilir.

Hukuki sorumlulukta dava hakkı geniş tutulmuştur.

Haksız rekabet nedeniyle müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören ya da zarar tehlikesiyle karşılaşabilecek kişi dava açabilir.

İstenebilecek hukuki korumalar tespit, haksız rekabetin men edilmesi, doğmuş maddi durumun ortadan kaldırılması, yanlış veya yanıltıcı beyanların düzeltilmesi ve tecavüzün önlenmesi için zorunluysa araç ve malların imhasıdır.

Kusur varsa maddi tazminat, şartları varsa manevi tazminat da istenebilir.

Hakim, maddi tazminat kapsamında haksız rekabet yapan kişinin elde etmesi mümkün görülen menfaat karşılığına da karar verebilir.

Ekonomik çıkarları zarar gören müşteriler de dava açabilir; ancak imha talebi bakımından daha sınırlı konumdadır.

Ticaret ve sanayi odaları, esnaf odaları, borsalar, üyelerinin veya tüketicilerin ekonomik çıkarlarını korumaya yetkili kuruluşlar ve kamusal nitelikteki kurumlar ise tespit, men ve maddi durumun giderilmesi davalarını açabilir.

Fiilin çalışan veya işçi tarafından hizmet görülürken işlenmesi halinde tespit, men ve maddi durumun giderilmesi davaları çalıştırana karşı da açılabilir.

Tazminat sorumluluğunda borçlar hukuku ilkeleri devreye girer.

Basın, yayın, iletişim ve bilişim araçlarıyla işlenen haksız rekabette sorumluluk özel sıraya bağlanmıştır.

Kural olarak içerik sahibi ve ilan veren hedef alınır; bunların haberi veya onayı olmadan yayım yapılması, kimliklerinin bildirilmemesi veya dava edilememeleri gibi hallerde sorumluluk yazı işleri müdürü, genel yayın yönetmeni, program yapımcısı, içeriği araca koyan kişi, ilan servisi şefi veya işletme sahibine yönelebilir.

Hizmet sağlayıcı, iletimi başlatmamış, alıcıyı veya içeriği seçmemiş ve içeriği haksız rekabet oluşturacak şekilde değiştirmemişse kural olarak davalı yapılamaz; fakat zararın kapsamı büyükse mahkeme somut olaya uygun tedbir alabilir.

Mahkeme, davayı kazanan taraf isterse kararın ilanına hükmedebilir.

Haksız rekabet davalarında zamanaşımı, hak sahibinin hakkın doğumunu öğrendiği günden itibaren bir yıl ve her halde hakkın doğumundan itibaren üç yıldır.

Fiil aynı zamanda daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suç niteliğindeyse hukuk davalarında da uzun süre uygulanabilir.