HMGS Limited Şirket Konu Anlatımı

Limited şirket, ticaret unvanı altında kurulan, esas sermayesi belirli olan ve bu sermayesi esas sermaye paylarının toplamından oluşan ticaret şirketidir.

TTK sisteminde limited şirket sermaye şirketleri arasında sayılır; bu nedenle şirketin borçlarından kural olarak şirket malvarlığı sorumludur.

Ortakların kişisel malvarlığına şirket alacaklıları doğrudan başvuramaz.

Ancak bu cümle ortakların hiçbir borcu olmadığı anlamına gelmez.

Ortak, üstlendiği esas sermaye payını şirkete ödemekle yükümlüdür; şirket sözleşmesi ek ödeme veya yan edim yükümlülüğü öngörmüşse bunlar da ortak bakımından bağlayıcı olur.

Sınavlarda en sık hata, “sınırlı sorumluluk” ifadesini ortağın şirkete karşı sermaye borcunu ortadan kaldıran bir sonuç gibi okumaktır.

Sınırlılık, dış borçlara ilişkindir; iç ilişkide sermaye taahhüdü ve sözleşmesel yükümlülükler önemini korur.

Limited şirket bir veya daha çok gerçek ya da tüzel kişiyle kurulabilir, fakat ortak sayısı elliyi aşamaz.

Tek ortaklı kuruluş mümkündür.

Ortak sayısı sonradan bire düşerse bunun müdürlere bildirilmesi, müdürlerin de tek ortaklı yapıyı ve tek ortağa ilişkin temel bilgileri tescil ve ilan ettirmesi gerekir.

Ayrıca şirket kendi esas sermaye payını öyle bir şekilde iktisap edemez ki tek ortağı kendisi hâline gelsin.

Bu kural, tüzel kişilik perdesi içinde sahipsiz veya yapay bir tek ortaklı yapı oluşmasını önlemeye yöneliktir.

Limited şirket kanunen yasaklanmamış her türlü ekonomik amaç ve konu için kurulabilir; işletme konusu şirket sözleşmesinde esaslı noktalarıyla belirtilmelidir.

Kuruluşun çekirdeği şirket sözleşmesidir.

Sözleşmenin yazılı yapılması ve kurucular tarafından ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalanması gerekir.

Sözleşmede ticaret unvanı ve merkez, işletme konusu, esas sermaye tutarı, payların sayısı ve itibari değerleri, varsa imtiyazlar ve pay grupları, müdürlere ilişkin bilgiler ve ilan şekli açıkça yer alır.

Bazı kayıtlar ise ancak sözleşmede öngörülürse bağlayıcı olur.

Pay devrinin sınırlandırılması, önalım veya geri alım hakları, ek ödeme, yan edim, veto hakkı, rekabet yasağında kanundan ayrılan hükümler, çıkma hakkı, çıkarma sebepleri ve özel sona erme sebepleri bu gruptadır.

Bu ayrım önemlidir; kanunun zorunlu gördüğü kayıt eksikse kuruluş düzeni sakatlanır, isteğe bağlı kayıt ise ancak sözleşmeye konulduğu ölçüde uygulanır.

Limited şirkette emredici hükümler ilkesi güçlüdür.

Şirket sözleşmesi, limited şirkete ilişkin kanun hükümlerinden ancak kanunun açıkça izin verdiği yerde sapabilir.

Bu nedenle sözleşme serbestisi vardır, fakat anonim şirketlerdeki veya borçlar hukukundaki genel sözleşme serbestisi kadar geniş değildir.

Ayni sermaye, özel menfaatler ve bazı kuruluş sorumlulukları bakımından anonim şirkete ilişkin hükümler kıyasen devreye girer.

Limited şirketin asgari esas sermayesi kanunda belirlenmiştir ve Cumhurbaşkanı kararıyla artırılabilen bir alt sınıra bağlıdır.

Ayni sermaye olarak nakden değerlendirilebilen ve devredilebilen malvarlığı unsurları konulabilir; buna karşılık hizmet edimi, kişisel emek, ticari itibar ve vadesi gelmemiş alacak sermaye olamaz.

Şirket, kurucuların kanuna uygun sözleşmede sermayenin tamamını ödemeyi şartsız taahhüt ederek limited şirket kurma iradesini açıklamalarıyla kurulmuş sayılır; tüzel kişilik ise ticaret siciline tescille kazanılır.

Bu iki anı karıştırmamak gerekir.

Kuruluş iradesiyle tescil arasındaki dönemde şirket henüz tüzel kişi değildir.

Tescilden önce şirket adına işlem yapanlar şahsen ve müteselsilen sorumlu olur.

Ancak işlemin ileride kurulacak şirket adına yapıldığı açıkça belirtilmiş ve şirket tescilden sonra üç ay içinde bu taahhütleri kabul etmişse sorumluluk şirkete geçer.

Tescil ve ilan, hem üçüncü kişilerin bilgi edinmesi hem de tüzel kişiliğin dış dünyada görünür hâle gelmesi bakımından merkezi rol oynar.

Esas sermaye payı limited şirketin ortaklık konumunu gösterir.

Bir ortak birden fazla paya sahip olabilir; payların itibari değerleri farklı olabilir, fakat kanunun öngördüğü alt değer ve kat düzenine uyulmalıdır.

Esas sermaye pay senetleri ispat aracı veya nama yazılı olarak düzenlenebilir.

Pay defteri tutulur ve pay sahipleri, payların devirleri, intifa ve rehin gibi haklar bu defterde izlenir.

Pay devri yazılı şekilde yapılır ve imzaların noter tarafından onaylanması gerekir.

Sözleşmede aksi yoksa devir için genel kurul onayı da şarttır; devir bu onayla geçerli olur.

Genel kurul, sözleşmede başka düzenleme yoksa sebep göstermeden onayı reddedebilir.

Başvurudan itibaren üç ay içinde ret gelmezse onay verilmiş sayılır.

Buna karşılık miras, eşler arasındaki mal rejimi veya icra yoluyla geçişte haklar ve borçlar genel kurul onayı aranmadan geçer; şirketin belirli koşullarla iktisap eden kişiyi reddetme imkânı ayrı bir koruma olarak düzenlenmiştir.

Ortakların hak ve borçları yalnız sermaye payıyla sınırlı değildir.

Ortaklar bilgi alma ve inceleme haklarını kullanabilir, bağlılık borcu altında bulunur ve şirket sözleşmesiyle rekabet yasağı genişletilebilir.

Ek ödeme yükümlülüğü, ancak şirket sözleşmesinde açıkça öngörülmüşse gündeme gelir ve şirketin finansal ihtiyacına göre ortaklardan ek katkı istenebilmesini sağlar.

Yan edim yükümlülükleri de şirketin işletme konusu veya ortaklık ilişkisiyle bağlantılı edimler olarak düşünülebilir.

Bunlar üçüncü kişilere karşı sorumluluk değil, şirket içi yükümlülüklerdir.

Sınavda ek ödeme ile sermaye taahhüdünü, yan edim ile rekabet yasağını birbirine karıştırmamak gerekir.

Limited şirketin zorunlu organları genel kurul ve müdürlerdir.

Genel kurul ortakların karar organıdır; olağan toplantı her yıl hesap döneminin bitiminden itibaren üç ay içinde yapılır.

Çağrı kural olarak müdürler tarafından yapılır ve toplantı gününden en az on beş gün önce çağrı gerekir; sözleşme bu süreyi kanunun izin verdiği ölçüde değiştirebilir.

Genel kurul kararları, herhangi bir ortak sözlü görüşme istemedikçe yazılı öneriye diğer ortakların yazılı onayları alınarak da verilebilir.

Tek ortaklı limited şirkette tek ortak genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir; fakat genel kurul sıfatıyla alınan kararların geçerli olması için yazılı olmaları gerekir.

Oy hakkı kural olarak esas sermaye payının itibari değerine göre hesaplanır; bazı denetim ve sorumluluk kararlarında farklı oy düzenlemeleri uygulanmaz.

Karar nisaplarında olağan ve önemli karar ayrımı öğrenilmelidir.

Kanunda veya sözleşmede aksi yoksa genel kurul, toplantıda temsil edilen oyların salt çoğunluğuyla karar alır.

İşletme konusunun değiştirilmesi, oyda imtiyaz, pay devrinin sınırlandırılması veya kolaylaştırılması, sermaye artırımı, rüçhan hakkının kaldırılması, merkez değişikliği, rekabet yasağına aykırı faaliyete izin, ortağın çıkarılması için dava ya da sözleşmesel çıkarma ve şirketin feshi gibi önemli kararlar daha ağır çoğunluğa bağlıdır.

Bu kararlar için temsil edilen oyların en az üçte ikisi ile oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğu birlikte aranır.

Genel kurul kararlarının butlanı ve iptali konusunda anonim şirket hükümleri kıyasen uygulanır.

Yönetim ve temsil müdür veya müdürler eliyle yürütülür.

Müdür ortak olabilir, üçüncü kişi olabilir veya tüm ortaklar müdür olarak belirlenebilir; ancak en az bir ortağın yönetim hakkı ve temsil yetkisi bulunmalıdır.

Birden fazla müdür varsa genel kurul müdürler kurulu başkanını belirler.

Müdürler çoğunlukla karar alır; eşitlik hâlinde başkanın oyu üstün sayılır, sözleşme farklı düzenleme getirebilir.

Müdürlerin üst yönetim, örgütlenme, finansal düzen, devredilmiş görevlerin gözetimi, gerekli hâllerde risklerin erken teşhisi komitesi, finansal tabloların hazırlanması, genel kurulun hazırlanması ve borca batıklığın mahkemeye bildirilmesi gibi devredilemez görevleri vardır.

Genel kurul onayı, müdürlerin sorumluluğunu kendiliğinden kaldırmaz.

Müdürlerin özen ve bağlılık yükümü, şirket menfaatini dürüstlük kuralı çerçevesinde gözetme borcudur.

Sözleşmede aksi yoksa veya tüm ortaklar yazılı izin vermemişse müdürler şirketle rekabet eden faaliyette bulunamaz.

Müdürler eşit şartlar altındaki ortaklara eşit işlem yapmak zorundadır.

Genel kurul müdürleri görevden alabilir, yönetim ve temsil yetkilerini sınırlayabilir.

Her ortak haklı sebepler varsa mahkemeden yöneticinin yönetim veya temsil yetkisinin kaldırılmasını ya da sınırlandırılmasını isteyebilir.

Şirketin yönetimi ve temsiliyle yetkilendirilen kişinin şirket görevleri sırasında işlediği haksız fiillerden şirket sorumlu tutulur.