20 Nisan 1924'te kabul edilen Teşkilât-ı Esasiye Kanunu, millî egemenliği ve Cumhuriyeti temel alırken yasama ile yürütme gücünde TBMM'yi merkezde tuttu. Meclis yasamayı doğrudan, yürütmeyi kendi seçtiği Cumhurbaşkanı ve onun belirlediği Bakanlar Kurulu aracılığıyla kullanıyordu; hükûmetin Meclise karşı siyasal sorumluluğu, sistemi meclis hükûmeti mirası ile parlamenter unsurların birleştiği bir yapıya dönüştürdü. Tek meclisli ve anayasa yargısız düzende kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetleyen ayrı bir mahkeme yoktu. 1928'de devletin dini hükmü çıkarıldı, 1934'te kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakkı anayasal düzeye yansıdı, 1937'de altı ilke metne girdi. 1946, Türkiye'nin ilk çok partili milletvekili genel seçimidir; ilk çok partili seçim olduğu biçimindeki daha geniş ifade doğru değildir.
1924 Anayasası Konu Anlatımı
1924 Anayasası konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Vatandaşlık dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
KPSS Lisans ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
1924 Teşkilât-ı Esasiye Kanunu, Millî Mücadele döneminin kısa 1921 metninden Cumhuriyetin daha ayrıntılı anayasal düzenine geçişi sağladı.
20 Nisan 1924'te kabul edilen metin, devlet şeklinin Cumhuriyet olduğunu ve egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait bulunduğunu belirledi.
Devlet organları
Yasama yetkisi ve yürütme gücü TBMM'de toplanmıştı.
Meclis yasamayı kendisi kullanıyor; yürütmeyi ise kendi üyeleri arasından seçtiği Cumhurbaşkanı ve Cumhurbaşkanının Meclis üyeleri arasından belirlediği Bakanlar Kurulu eliyle yerine getiriyordu.
Bakanlar Kurulunun programı Meclise sunuluyor, bakanlar bireysel ve kurul olarak siyasal sorumluluk taşıyordu.
Bu nedenle 1924 sistemi yalnız “saf meclis hükûmeti” veya yalnız “klasik parlamenter sistem” etiketiyle açıklanmaz.
Yürütmenin Meclis içinden çıkması ve ona karşı sorumluluğu parlamenter özellik taşırken, Meclisin yürütme gücünün sahibi olarak düzenlenmesi 1921'den gelen kuvvetler birliği izini korudu.
Uygulamada özellikle parti disiplini ve Cumhurbaşkanının konumu sistemin işleyişini ayrıca etkiledi.
Yargı yetkisi bağımsız mahkemelere verilmişti.
Bununla birlikte kanunların Anayasa'ya uygunluğunu denetleyen bir Anayasa Mahkemesi yoktu.
Tek meclisli yapı benimsendi; temel haklar sayıldı, fakat sonraki anayasalardaki kadar ayrıntılı güvence ve yargısal denetim sistemi kurulmadı.
Başlıca değişiklikler
- 1928'de “Devletin dini İslâm'dır” hükmü ile dinî yemin ve benzeri ifadeler metinden çıkarıldı.
- 1934 değişikliği, kadınların milletvekili seçme ve seçilme hakkını anayasal düzene yansıttı.
- 1937'de cumhuriyetçilik, milliyetçilik, halkçılık, devletçilik, laiklik ve inkılapçılık ilkeleri Anayasa'ya eklendi.
- Metin 1945'te öz Türkçeleştirildi; 1952'de önceki diline dönüldü.
Çok partili hayatla ilişki
1924 Anayasası hem tek parti döneminde hem çok partili siyasal hayata geçişte yürürlükte kaldı.
1930 belediye seçimlerinde birden fazla siyasi oluşum yarışmıştı.
Bu yüzden 1946 için doğru ve dar ifade, ilk çok partili milletvekili genel seçimi olduğudur.
Seçim tek dereceliydi; ancak açık oy-gizli sayım ve yargısal denetim eksikliği nedeniyle güvence bakımından eleştirildi.
1950 seçimleri ise gizli oy, açık sayım ve yargı gözetimi altında barışçıl iktidar değişimini sağladı.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
1924 Anayasası anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Vatandaşlık dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
1924 Anayasası konusu KPSS Lisans Genel Kültür düzeyindeki Vatandaşlık dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)KPSS Lisans (Genel Yetenek-Genel Kültür) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 KPSS Lisans GY-GK sınav, başvuru ve sonuç tarihleri (resmî takvim).
- KPSS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- KPSS KılavuzuResmî KPSS kılavuzu: başvuru koşulları, ücret ve sınav bilgileri.
- 2026 KPSS DuyurularıÖSYM 2026 KPSS ana sayfası ve güncel duyurular.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiKPSS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
Sık Sorulan Sorular
Vatandaşlık dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 69 konu içerir.
- Hukukun Tanımı
- Hukuk Kaynaklarıyla İlgili Kavramlar
- Yazısız Kaynaklar (Örf ve Adet Hukuku)
- Yardımcı Kaynaklar
- Hukuk Kurallarının Yaptırımları
- Kamu Hukuku Dalları
- Ceza ve Ehliyet
- Özel Hukuk Dalları
- Hakkın Tanımı ve Türleri
- Devlet Kavramı
- Devlet Kurucu Unsurları
- Devlet Kavramına İlişkin Ayrımlar
- Yapılarına Göre Devlet Şekilleri
- Egemenliğin Kaynağına Göre Devlet Şekilleri
- Hükümet Sistemleri
- Anayasa
- Anayasa Kavramına İlişkin Ayrımlar
- Yazılı Anayasa - Yazısız Anayasa Ayrımı
- Türk Anayasa Tarih
- Kanun-U Esasî (1876)
- Kanun-U Esasî'de 1909 Değişiklikleri (İkinci Meşrutiyet)
- 1921 Teşkilât-I Esasiye Kanunu
- Teşkilat-I Esasiye Kanunu'nda 29 Ekim 1923 Tarihli Değişiklikler
- 1961 Anayasası
- 1971-1973 Anayasa Değişiklikleri
- 1982 Anayasası
- 1982 Anayasasının Temel Özellikleri
- 2017 Anayasasının Temel Özellikleri
- Türk Tarihindeki Referandumlar
- T.C. Anayasası Madde Dizini
- 1982 Anayasasında 2007 Değişiklikleri
- 1982 Anayasasında 2010 Değişiklikleri
- 1982 Anayasasında 2017 Değişiklikleri
- Yasama Organı
- Yasama İşlemleri
- TBMM İç Yapı ve Çalışma Düzeni
- Toplantı ve Karar Yeter Sayısı
- TBMM Görev ve Yetkileri
- TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları
- Kanun Hükmünde Kararnameler
- Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
- Yönetmelik
- Cumhurbaşkanı'nın Görev ve Yetkileri
- Yargı Organı
- Hakimler ve Savcılar Kurulu
- Yüksek Mahkemeler
- Anayasa Mahkemesi
- Yargıtay
- Danıştay
- Uyuşmazlık Mahkemesi
- Sayıştay
- Temel Hakların Türleri
- İdare (Kamu Yönetimi)
- Yerel Yönetim Organları
- Kamu Kuruluşları
- Uluslararası Örgüt ve Kuruluşlar
- KPSS Güncel Bilgiler
- Türkiye'ye Vize Uygulamayan Ülkeler
- UNESCO'nun Dünya Mirası Listesindeki Doğal ve Kültürel Varlıklarımız
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
KPSS Lisans soru çözme rehberi