Devlet Kurucu Unsurları Konu Anlatımı

Devletin kurucu unsurlarını öğrenirken önce kavramın soyut değil, üç parçalı bir yapı olduğunu görmek gerekir.

Devlet, belirli sınırları olan bir ülke üzerinde yaşayan insan topluluğunun egemen bir otoriteyle örgütlenmesidir.

Buradaki ülke unsuru, devlet gücünün üzerinde geçerli olduğu maddi alanı anlatır.

Bu alan yalnızca kara parçasından oluşmaz; kara ülkesiyle birlikte hava sahası ve deniz yetki alanları da ülke unsurunun içinde düşünülür.

Ülke, devletin mekânıdır; kamu gücünün nerede kullanılacağını gösterir.

İkinci unsur millettir.

Millet, aynı siyasal birlik içinde yaşayan insan topluluğunu ifade eder.

Vatandaşlık hukukunda bu unsur bazen halk, ulus veya beşerî unsur olarak da anlatılır.

Burada önemli olan, kişilerin aynı devlet çatısı altında siyasal bağla birleşmesidir.

Ortak tarih, ortak gelecek düşüncesi, birlikte yaşama iradesi ve hukuk düzenine bağlılık bu unsurun anlamını güçlendirir.

Bir yerde çok sayıda insanın bulunması tek başına devlet doğurmaz; o topluluğun belli bir siyasal birlik içinde örgütlenmesi gerekir.

Üçüncü unsur egemenliktir ve devlet kavramının ayırt edici merkezidir.

Egemenlik iç ve dış yönleriyle açıklanır.

İç egemenlik, devletin kendi ülkesinde hukuk koyabilmesi, bu hukuku uygulayabilmesi, kamu düzenini sağlayabilmesi ve gerektiğinde yaptırım kullanabilmesidir.

Vergi koyma, mahkemeler aracılığıyla uyuşmazlık çözme, kamu hizmeti örgütleme gibi yetkiler bu iç üstünlüğün görünümüdür.

Dış egemenlik ise devletin başka devletlere bağlı olmadan uluslararası alanda bağımsız hareket edebilmesidir.

Bu üç unsur birbirini tamamlar.

Ülke olmadan egemenliğin uygulanacağı alan belirsizleşir; millet olmadan siyasal birlik kurulamaz; egemenlik olmadan da ülke ve insan topluluğu bağımsız bir devlet düzenine dönüşmez.

Bu yüzden KPSS vatandaşlık anlatımlarında devletin kurucu unsurları tek tek sayılmakla kalmaz, aralarındaki ilişki de vurgulanır: devlet, toprak, insan ve üstün kamu gücünün birlikte oluşturduğu tüzel kişiliktir.

Ülke unsurunun devlet için taşıdığı anlam, yalnızca haritada çizilmiş sınırlar değildir.

Devletin kanunlarının uygulanacağı alan, idarenin yetki kullanacağı yer ve mahkemelerin yargı çevresi bu unsurla bağlantılıdır.

Bu nedenle devletin ülkesinden söz ederken kara ülkesi yanında hava ve deniz boyutu da düşünülür.

Ülke unsurunun belirli olması, egemenlik kullanımını da somutlaştırır; çünkü kamu gücü belirsiz bir topluluk üzerinde değil, belirli bir coğrafi alan içindeki kişi ve olaylar üzerinde etkili olur.

Millet unsuru ise sadece biyolojik veya etnik bir kavram gibi anlaşılmamalıdır.

Modern anayasa hukukunda millet, devletle hukuki ve siyasal bağ içinde bulunan topluluğu anlatır.

Bu bağ vatandaşlıkla görünür hâle gelir.

Aynı devlet içinde farklı kültürel, sosyal veya inanç grupları bulunabilir; bunların varlığı millet unsurunu ortadan kaldırmaz.

Önemli olan, siyasal birlik fikri ve aynı hukuk düzenine bağlılıktır.

Egemenlik unsurunda ise devletin diğer topluluklardan ayrılan niteliği ortaya çıkar.

Dernek, şirket veya belediye de örgütlü yapılardır; fakat egemenlik sahibi değildir.