Kamu Hukuku Dalları Konu Anlatımı

Kamu hukuku dallarını anlamak için önce kamu hukuku ile özel hukuk arasındaki ana ölçüyü kurmak gerekir.

Özel hukuk daha çok kişiler arasındaki eşitlik esasına dayanan ilişkileri düzenlerken, kamu hukuku devletin kamu gücünü kullanarak taraf olduğu veya kamu düzenini doğrudan ilgilendiren ilişkilerle ilgilenir.

Bu alanda devlet sıradan bir kişi gibi davranmaz; anayasa koyma, idare etme, vergi alma, suçları cezalandırma, yargılama düzenini kurma ve uluslararası ilişkilerde egemenlik yetkisini kullanma gibi üstün yetkilere sahiptir.

Bu yüzden kamu hukuku, devlet ile birey arasındaki dikey ilişkiyi ve devlet örgütünün işleyişini merkeze alır.

Anayasa hukuku kamu hukukunun temel dallarından biridir.

Devletin şekli, temel organları, yasama, yürütme ve yargı yetkileri, temel hak ve hürriyetlerin anayasal çerçevesi bu alanın konusudur.

MEB Vatandaşlık notunun ilerleyen sayfalarında yasama yetkisinin TBMM'ye, yürütme yetkisi ve görevinin Cumhurbaşkanına, yargı yetkisinin millet adına tarafsız ve bağımsız mahkemelere ait olduğu belirtilir.

Bu hükümler, anayasa hukukunun neden kamu hukukunun merkezinde yer aldığını gösterir: devletin kuruluşunu ve iktidarın kullanılma sınırlarını belirler.

İdare hukuku, kamu hizmetlerinin yürütülmesi ve idari teşkilatın işleyişiyle ilgilenir.

Valiye tanınan yetki genişliği, mahalli idareler, belediye, köy, il özel idaresi, idari vesayet ve hiyerarşi gibi kavramlar bu alana girer.

MEB notunda idari bütünlüğü sağlayan araçların hiyerarşi ve idari vesayet olduğu, yerel yönetimlerin il özel idaresi, belediye, büyükşehir belediyesi ve köy olarak ayrıldığı belirtilir.

Bu çerçeve, idarenin hem merkezi hem yerinden yönetim unsurlarıyla kamu hizmetini yürüttüğünü gösterir.

Ceza hukuku, kanunun suç saydığı fiilleri ve bu fiillere uygulanacak cezaları konu edinir.

MEB notundaki ceza yaptırımı ve ceza ehliyeti bilgileri bu dalın kamu düzeniyle bağını açıkça gösterir.

Suç işlendiğinde yalnızca mağdurun kişisel hakkı değil, toplum düzeni de ihlal edilmiş kabul edilir.

Bu nedenle ceza verme yetkisi devlete aittir.

Vergi hukuku da kamu hukuku içindedir; devletin kamu giderlerini karşılamak amacıyla kamu gücüne dayanarak vergi koyması ve toplaması bu alanın merkezidir.

Yargılama hukuku, uyuşmazlıkların mahkemeler önünde hangi usulle çözüleceğini düzenler.

Ceza yargılaması, medeni yargılama ve idari yargılama farklı alanlarda işlese de yargı düzeninin kurulması kamu hukuku niteliği taşır.

Devletler genel hukuku ise devletlerin ve uluslararası kuruluşların birbirleriyle ilişkilerini konu alır.