Yasama İşlemleri Konu Anlatımı

Yasama işlemleri, TBMM'nin anayasal görevlerini hukukî sonuca dönüştüren araçlardır.

Kanun, bu işlemlerin en bilinenidir.

Yasama yetkisi TBMM'ye ait olduğu için genel, soyut ve sürekli kurallar koyan kanunlar meclis tarafından yapılır.

1982 Anayasasına göre kanun teklifinde milletvekilleri bulunabilir.

Bu ifade, 2017 değişikliklerinden sonra önem kazanmıştır; çünkü eski sistemdeki Bakanlar Kurulu tasarısı düzeni artık yoktur.

Kanun yapımında teklifin verilmesi, komisyonda ve Genel Kurulda görüşülmesi, kabul edilmesi ve Cumhurbaşkanınca yayımlanması birbirini izleyen aşamalardır.

Cumhurbaşkanı, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunu bir daha görüşülmek üzere TBMM'ye geri gönderebilir.

TBMM geri gönderilen kanunu aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı kanunu yayımlar.

Böylece kanun yapımı yalnızca meclisteki oylamadan ibaret değildir; yayımlama ve geri gönderme mekanizması da sürecin parçasıdır.

Meclis kararı, kanundan farklı bir yasama işlemidir.

Bazı kararlar TBMM'nin iç düzeniyle ilgilidir; bazıları ise anayasanın özel olarak meclise verdiği görevlerin yerine getirilmesine yönelir.

Örneğin seçimlerin yenilenmesi, savaş hâli ilanı veya meclis organlarının seçimi gibi konular kanun mantığından farklı karar süreçleriyle gündeme gelebilir.

Bu nedenle her TBMM işlemini kanun saymak doğru değildir.

Anayasa değişikliği ise yasama işlemleri içinde en ağır usule bağlanan alandır.

Teklif için TBMM üye tam sayısının en az üçte biri, yani 200 milletvekili gerekir.

Değişiklik teklifinin kabulünde daha yüksek çoğunluklar aranır ve bazı durumlarda halk oylaması gündeme gelebilir.

Bu ağır usul, anayasanın sıradan kanunlardan daha sert ve korunmuş bir metin olduğunu gösterir.

Yasama işlemleri konusunda asıl dikkat edilmesi gereken nokta, işlem türlerinin birbirine karıştırılmamasıdır.

Kanun yapmak, meclis kararı almak, anayasa değişikliği yapmak ve bütçe kanununu kabul etmek aynı anayasal mantığa bağlı görünse de farklı usul, çoğunluk ve sonuçlara sahiptir.