KPSS Lisans · Vatandaşlık

2017 Anayasasının Temel Özellikleri Konu Anlatımı

2017 Anayasasının Temel Özellikleri konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Vatandaşlık dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

2017 anayasa değişiklikleri parlamenter hükümet yapısını Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine dönüştürdü. Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırıldı; yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanına verildi, Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanların atanması Cumhurbaşkanına bağlandı. TBMM ve Cumhurbaşkanı seçimleri beş yılda bir aynı gün yapılır; seçimlerin yenilenmesine hangi organ karar verirse versin iki seçim birlikte yenilenir. Eski Anayasa m. 91'deki yetki kanununa dayalı olağan dönem kanun hükmünde kararnamesi kaldırıldı, ancak bütün kanun hükmünde kararname olgusu sona ermedi: olağan dönemde yürütme alanındaki Cumhurbaşkanlığı kararnameleri Anayasa m. 104/17 sınırlarına tabidir; olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konulardaki Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ise Anayasa m. 119 uyarınca kanun hükmündedir ve Meclis denetimine sunulur. Değişiklikler ayrıca yürütmenin sorumluluğunu, seçimlerin yenilenmesini, Hâkimler ve Savcılar Kurulunu ve askerî yargıyı yeniden düzenledi.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

2017 anayasa değişiklikleri, 1982 Anayasasının hükümet sistemi bakımından geçirdiği en kapsamlı dönüşümdür.

16 Nisan 2017 halkoylamasında kabul edilen değişikliklerin hükümet sistemine ilişkin ana bölümü, 24 Haziran 2018'de birlikte yapılan TBMM ve Cumhurbaşkanı seçimleriyle uygulamaya girdi.

Değişiklikleri yalnız kurum adlarının yenilenmesi olarak değil, yürütmenin kuruluşu, yasama ile ilişkisi, düzenleyici işlemleri ve siyasal sorumluluğu bakımından yeni bir anayasal model olarak okumak gerekir.

Parlamenter sistemde yürütmenin sorumlu kanadı Başbakan ve Bakanlar Kuruluydu; hükümetin göreve devamı TBMM çoğunluğunun güvenine bağlıydı.

Yeni sistemde Başbakanlık ve Bakanlar Kurulu kaldırıldı, yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanına verildi.

Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve bakanları atar ve görevlerine son verir.

Milletvekili olan bir kişi Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakan olarak atanırsa milletvekilliği sona erer.

Bu görevliler milletvekili değil yürütme mensubudur; TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları da güvenoyu ve gensoru yerine yazılı soru, Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve diğer anayasal araçlar üzerinden yeniden kurulmuştur.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yeni sistemin temel düzenleyici işlemlerinden biridir; fakat kanunla eşdeğer sınırsız bir yasama aracı değildir.

Anayasa m. 104/17 uyarınca Cumhurbaşkanı yalnız yürütme yetkisine ilişkin konularda kararname çıkarabilir.

Anayasanın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümdeki siyasi haklar ve ödevler Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenemez.

Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen veya kanunda açıkça düzenlenen konularda da olağan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz.

Kararname ile kanunda farklı hükümler bulunursa kanun uygulanır; TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa kararname hükümsüz hâle gelir.

Anayasanın bazı maddeleri ise bakanlık teşkilatı gibi belirli konuların doğrudan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle düzenlenmesini ayrıca öngörür.

Bu noktada eski kanun hükmünde kararname sistemi ile olağanüstü hâl kararnamelerini ayırmak zorunludur.

2017 değişikliği, eski m. 91'de Bakanlar Kurulunun TBMM'den aldığı yetki kanununa dayanarak olağan dönemde kanun hükmünde kararname çıkarması usulünü kaldırdı.

Buna karşılık olağanüstü hâl sırasında Cumhurbaşkanı, olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.

Anayasa m. 119 bu kararnamelerin kanun hükmünde olduğunu, Resmî Gazete'de yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulacağını ve savaş ile mücbir sebeplerle Meclisin toplanamaması hâli dışında üç ay içinde görüşülüp karara bağlanmazlarsa kendiliğinden yürürlükten kalkacağını düzenler.

Bu nedenle “kanun hükmünde kararname sistemi tamamen sona erdi” cümlesi fazla geniştir: sona eren, Bakanlar Kurulunun yetki kanununa dayalı eski olağan dönem KHK düzenidir; olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnameleri kanun hükmündeki ayrı bir anayasal araç olarak devam eder.

Seçim düzeni de yeni hükümet sistemine göre kuruldu.

TBMM ve Cumhurbaşkanı seçimleri beş yılda bir aynı gün yapılır.

TBMM, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; Cumhurbaşkanı da seçimleri yenileme kararı alabilir.

Her iki durumda TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanı seçimi birlikte yenilenir.

Cumhurbaşkanının görev süresi beş yıldır ve bir kimse en fazla iki defa Cumhurbaşkanı seçilebilir.

Bununla birlikte TBMM, Cumhurbaşkanının ikinci döneminde seçimlerin yenilenmesine karar verirse Cumhurbaşkanı bir defa daha aday olabilir.

Bu düzen, fesih yetkisinden farklı olarak iki organın da seçime birlikte gitmesi sonucunu doğurur.

Yasama ile yürütmenin ayrı seçim meşruiyetine sahip olması, sorumluluk mekanizmalarını da değiştirdi.

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu yalnız vatana ihanetle sınırlı eski modelden çıkarıldı; Anayasada öngörülen teklif, soruşturma açılması ve Yüce Divana sevk çoğunluklarıyla her türlü suç iddiası bakımından işletilebilen bir süreç kuruldu.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar da görevleriyle ilgili suçlar yönünden Meclis soruşturmasına tabidir.

Buna karşılık siyasi sorumluluk, hükümeti güvensizlik oyuyla düşürme biçiminde çalışmaz; yasama ve yürütme dönemleri seçimlerle ve seçimlerin birlikte yenilenmesi kuralıyla ilişkilendirilir.

Değişiklikler yargı ve anayasal kurulların yapısına da yansıdı.

Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun adı Hâkimler ve Savcılar Kurulu oldu; üye sayısı, seçim kaynakları ve daire yapısı yeniden belirlendi.

Anayasa, disiplin mahkemeleri dışında askerî mahkeme kurulamayacağını; ancak savaş hâlinde asker kişilerin görevleriyle ilgili suçlarına bakmak üzere askerî mahkemeler kurulabileceğini kabul etti.

Askerî Yargıtay ile Askerî Yüksek İdare Mahkemesi anayasal yüksek mahkemeler arasından çıkarıldı.

Böylece askerî yargının olağan dönem kurumsal yapısı kaldırılırken savaş hâline ilişkin dar istisna korundu.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

2017 Anayasasının Temel Özellikleri anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Vatandaşlık dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

2017 Anayasasının Temel Özellikleri konusu KPSS Lisans Genel Kültür düzeyindeki Vatandaşlık dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

2017 Anayasasının Temel Özellikleri, KPSS Lisans Genel Kültür düzeyindeki Vatandaşlık dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Vatandaşlık dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Vatandaşlık dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 69 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

Vatandaşlık dersindeki diğer konular

Bu ders toplam 69 konu içerir.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by