2017 Anayasasının Temel Özellikleri Konu Anlatımı

2017 anayasa değişiklikleri, 1982 Anayasasının en kapsamlı dönüşümlerinden biridir.

Bu değişikliklerin merkezinde hükümet sistemi yer alır.

1982 Anayasası uzun süre parlamenter sistem mantığı içinde uygulanmış, 2007 değişikliğiyle Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesi kabul edilince sistemde önemli bir ara dönüşüm başlamıştı.

2017 değişiklikleri ise bu dönüşümü tamamlayarak Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişi sağlamıştır.

Değişikliklerin en görünür sonucu başbakanlık ve Bakanlar Kurulunun kaldırılmasıdır.

Parlamenter sistemde hükümet, başbakan ve bakanlar kurulu üzerinden kuruluyor, meclis çoğunluğu ile yürütme arasında güven ilişkisi bulunuyordu.

2017 sonrasında yürütme yetkisi ve görevi Cumhurbaşkanında toplanmıştır.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır; bakanların milletvekili olma zorunluluğu yoktur.

Bu yeni düzende yürütmenin düzenleyici işlemleri de değişmiştir.

Kanun hükmünde kararname sistemi sona ermiş, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi anayasal sistemin temel yürütme işlemlerinden biri hâline gelmiştir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kanunla aynı şey değildir; yasama yetkisi TBMM'ye aittir.

Ancak yürütme alanında Cumhurbaşkanına doğrudan düzenleme yapma imkânı tanıdığı için yeni hükümet sisteminin önemli göstergesidir.

2017 değişiklikleri yasama-yürütme ilişkisini de yeniden kurmuştur.

TBMM ve Cumhurbaşkanı seçimleri beş yılda bir yapılır.

Seçimlerin yenilenmesi hem TBMM hem de Cumhurbaşkanı tarafından belirli şartlarla gündeme getirilebilir.

Bu mekanizma, parlamenter sistemdeki güvenoyu ve hükümet düşürme ilişkisi yerine, yasama ve yürütme organlarının seçim yoluyla yenilenmesine dayanan farklı bir denge kurar.

Değişikliklerin başka alanlara da etkisi olmuştur.

Millî Güvenlik Kurulu üyeliği, askerî yargı ve yüksek yargı düzeni gibi konularda önceki yapıya göre sadeleşme ve sivilleşme yönünde hükümler kabul edilmiştir.

Askerî yargı büyük ölçüde kaldırılmış, yüksek mahkemeler arasında askerî yüksek mahkemeler yer almamıştır.

Bakanlıkların kurulması ve kaldırılması Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle yapılabilen alanlardan biri hâline gelmiştir.

2017 değişikliklerinin temel özelliği, yürütmeyi tek başlı Cumhurbaşkanlığı makamında toplaması ve parlamenter sistem kurumlarını ortadan kaldırmasıdır.