Yüksek Mahkemeler Konu Anlatımı

Yüksek mahkemeler, yargı teşkilatının üst basamaklarını oluşturan anayasal kurumlardır.

1982 Anayasası bakımından temel liste Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesidir.

Bu listeyi doğru öğrenmek, Sayıştay ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu gibi kurumlarla karıştırmamak için gereklidir.

Sayıştay mali denetim ve kesin hükme bağlama işlevi olan anayasal bir kurumdur; HSK ise hâkim ve savcıların mesleki işlemleriyle ilgilenir.

Ancak yüksek mahkeme listesi içinde yer alan kurumlar dört tanedir.

Anayasa Mahkemesi, yüksek mahkemeler içinde anayasa yargısının merkezidir.

Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün Anayasaya uygunluğunu denetler.

Ayrıca bireysel başvuru, siyasi partilerin kapatılması ve mali denetimi, Yüce Divan sıfatıyla yargılama gibi özel görevleri vardır.

Bu nedenle Anayasa Mahkemesi yalnızca bir temyiz merci gibi düşünülmez; anayasal düzenin norm ve hak denetimiyle ilgilenir.

Yargıtay adli yargının son inceleme merciidir.

Adli yargı, özel hukuk ve ceza uyuşmazlıklarının görüldüğü alandır.

İlk derece ve istinaf aşamalarından sonra kanunda gösterilen kararların son incelemesi Yargıtayda yapılır.

Bu yönüyle Yargıtay, adli yargı içindeki kararların hukuka uygunluğunu üst düzeyde denetleyen mahkemedir.

Danıştay ise idari yargının son inceleme merciidir.

İdarenin işlem ve eylemlerinden doğan uyuşmazlıklarda idari yargı düzeni işler; Danıştay bu düzenin üst basamağıdır.

Bazı davalarda ilk derece mahkemesi olarak da görev yapabilir.

Ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin yargısal denetimiyle ilişkilendirilmesi, Danıştayın idari düzenlemeler alanındaki konumunu gösterir.

Uyuşmazlık Mahkemesi, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını çözmek için vardır.