1982 Anayasasında 2010 Değişiklikleri Konu Anlatımı

1982 Anayasasında 2010 değişiklikleri, hem temel hakların korunması hem de yargı organlarının yapısı bakımından önemli sonuçlar doğurmuştur.

Bu değişiklikler, yalnızca kurum sayılarının değişmesi şeklinde görülmemelidir.

Anayasal düzen içinde kişinin devlete karşı başvuru imkânları, eşitlik ilkesinin sosyal boyutu ve yüksek yargının kuruluş mantığı bu dönemde yeniden şekillenmiştir.

Eşitlik ilkesi bakımından öne çıkan nokta pozitif ayrımcılıktır.

Anayasa, bazı gruplar lehine alınacak özel tedbirlerin eşitlik ilkesine aykırı sayılmayacağını kabul eder.

Kadınlar ve erkekler arasındaki eşitliği sağlama amacı daha önce de anayasal düzeyde ele alınmıştı; 2010 değişikliğiyle çocuklar, yaşlılar, engelliler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler de bu anlayış içinde değerlendirilmiştir.

Buradaki mantık, aynı durumda olmayan kişilere mutlak aynı muamele yapmak değil, dezavantajları azaltan anayasal korumayı meşru görmektir.

2010 değişikliklerinin ikinci güçlü yönü hak arama yollarıdır.

Kamu Denetçiliği Kurumu anayasal düzene girmiştir.

Bu kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceleyen ve TBMM Başkanlığıyla bağlantılı düşünülen bir denetim yoludur.

Aynı dönemde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu da kabul edilmiştir.

Bireysel başvuru, temel hak ve hürriyetlerinin kamu gücü tarafından ihlal edildiğini ileri süren kişilere, belirli şartlar altında Anayasa Mahkemesine başvurma imkânı verir.

Yargısal yapı bakımından Anayasa Mahkemesi ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu da değişikliklerin merkezindedir.

Anayasa Mahkemesinin üye yapısı ve çalışma düzeni yeniden ele alınmış, bireysel başvuru göreviyle mahkemenin hak koruma fonksiyonu güçlenmiştir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun oluşumu da yargı teşkilatının idari yönetimi açısından anayasal önem taşır.

Bu değişiklikler birlikte okunduğunda 2010'un ana fikri daha net görünür.

Bir yandan eşitliğin sosyal yönü güçlendirilmiş, diğer yandan bireyin idare ve kamu gücü karşısında başvurabileceği yollar genişletilmiştir.