KPSS Lisans · Vatandaşlık

Kanun Hükmünde Kararnameler Konu Anlatımı

Kanun Hükmünde Kararnameler konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Vatandaşlık dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Klasik kanun hükmünde kararname (KHK), 2017 anayasa değişikliğinden önce TBMM'nin yetki kanununa dayanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan ve kanun gücünde sonuç doğuran düzenleyici işlemdi. Anayasa m. 91 artık mülgadır; olağan dönem KHK çıkarma yolu güncel sistemde yoktur. Olağan dönemde Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda m. 104/17 uyarınca Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir; bu işlem kanun değildir ve temel hak alanları, münhasır kanun alanı ile kanunda açıkça düzenlenen konular bakımından sınırlıdır. Kanunla çatışmada kanun uygulanır, TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa kararname hükümsüz olur. Olağanüstü hâlde m. 119 uyarınca gerekli konularda çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ise kanun hükmündedir, aynı gün TBMM'ye sunulur ve kural olarak üç ay içinde görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar. Geçiş hükmü, eski KHK'leri kaldırılıncaya kadar yürürlükte tutar.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Üç ayrı dönemi karıştırmamak

“Kanun hükmünde kararname” başlığında aynı ad altında üç farklı hukuki durumun karıştırılması yaygın hatadır: 2017 değişikliğinden önceki olağan dönem KHK sistemi, güncel olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve güncel olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesi.

İşlemi çıkaran organ, dayanak, konu sınırı ve kanunla ilişkisi her rejimde ayrı belirlenmelidir.

Eski olağan dönem KHK sistemi

Değişiklikten önce Anayasa m. 91, TBMM'nin Bakanlar Kuruluna belli konularda KHK çıkarma yetkisi verebilmesini düzenliyordu.

Yetki kanunu; kararnamenin amacını, kapsamını, ilkelerini, kullanılma süresini ve bu sürede birden fazla kararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterirdi.

Olağan dönemde Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümdeki siyasi haklar ve ödevler KHK ile düzenlenemezdi.

Bu tarihsel modelde Bakanlar Kurulu, yasamanın yetki kanununa dayanıyordu ve çıkarılan işlem kanun hükmündeydi. “KHK” teriminin klasik anlamı budur.

21 Ocak 2017 tarihli 6771 sayılı değişiklikle m. 91 mülga edildi; yeni hükûmet sisteminin yürürlüğe girmesiyle olağan dönem KHK çıkarma yolu sona erdi.

Güncel olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi

Anayasa m. 104/17 uyarınca Cumhurbaşkanı yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.

Bunun için eski sistemdeki gibi TBMM'nin bir yetki kanunu aranmaz.

Ancak olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi “kanun hükmünde” değildir ve dört temel sınır içindedir:

  1. Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümdeki siyasi haklar ve ödevler kararnameyle düzenlenemez.
  1. Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda kararname çıkarılamaz.
  1. Kanunda açıkça düzenlenen konularda kararname çıkarılamaz.
  1. Kararname ile kanunda farklı hükümler varsa kanun uygulanır.

TBMM aynı konuda sonradan kanun çıkarırsa Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hâle gelir.

Bu sonuçlar, olağan kararnameyi kanunla eşit düzeyde görmenin neden yanlış olduğunu gösterir.

Güncel olağanüstü hâl kararnamesi

Anayasa m. 119, olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda Cumhurbaşkanına olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma yetkisi verir.

Bu rejimde m. 104/17'nin temel hak alanlarına ilişkin ikinci cümlesindeki sınırlama uygulanmaz; ancak düzenleme olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konuyla bağlıdır.

Olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kanun hükmündedir.

Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM'nin onayına sunulur.

Savaş ve mücbir sebeplerle TBMM'nin toplanamaması dışında, Meclis bu kararnameleri üç ay içinde görüşüp karara bağlamalıdır; aksi hâlde kararname kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Buradaki “kanun hükmünde” niteliği olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesine taşınamaz.

Ayırıcı ölçüt yalnız işlemin adında “kararname” bulunması değil, olağanüstü hâl dayanağı ve m. 119 koşullarıdır.

Eski KHK'lerin geçişteki durumu

Anayasa Geçici m. 21/F, değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan KHK'lerin, tüzüklerin ve eski yürütme organlarınca çıkarılan diğer düzenleyici işlemlerin yürürlükten kaldırılmadıkça geçerliliğini sürdüreceğini belirtir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Kanun Hükmünde Kararnameler anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Vatandaşlık dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Kanun Hükmünde Kararnameler konusu KPSS Lisans Genel Kültür düzeyindeki Vatandaşlık dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Kanun Hükmünde Kararnameler, KPSS Lisans Genel Kültür düzeyindeki Vatandaşlık dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Vatandaşlık dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Vatandaşlık dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 69 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

Vatandaşlık dersindeki diğer konular

Bu ders toplam 69 konu içerir.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by