Klasik kanun hükmünde kararname (KHK), 2017 anayasa değişikliğinden önce TBMM'nin yetki kanununa dayanarak Bakanlar Kurulunca çıkarılan ve kanun gücünde sonuç doğuran düzenleyici işlemdi. Anayasa m. 91 artık mülgadır; olağan dönem KHK çıkarma yolu güncel sistemde yoktur. Olağan dönemde Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda m. 104/17 uyarınca Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir; bu işlem kanun değildir ve temel hak alanları, münhasır kanun alanı ile kanunda açıkça düzenlenen konular bakımından sınırlıdır. Kanunla çatışmada kanun uygulanır, TBMM aynı konuda kanun çıkarırsa kararname hükümsüz olur. Olağanüstü hâlde m. 119 uyarınca gerekli konularda çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ise kanun hükmündedir, aynı gün TBMM'ye sunulur ve kural olarak üç ay içinde görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar. Geçiş hükmü, eski KHK'leri kaldırılıncaya kadar yürürlükte tutar.
Kanun Hükmünde Kararnameler Konu Anlatımı
Kanun Hükmünde Kararnameler konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Vatandaşlık dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
KPSS Lisans ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Üç ayrı dönemi karıştırmamak
“Kanun hükmünde kararname” başlığında aynı ad altında üç farklı hukuki durumun karıştırılması yaygın hatadır: 2017 değişikliğinden önceki olağan dönem KHK sistemi, güncel olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve güncel olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesi.
İşlemi çıkaran organ, dayanak, konu sınırı ve kanunla ilişkisi her rejimde ayrı belirlenmelidir.
Eski olağan dönem KHK sistemi
Değişiklikten önce Anayasa m. 91, TBMM'nin Bakanlar Kuruluna belli konularda KHK çıkarma yetkisi verebilmesini düzenliyordu.
Yetki kanunu; kararnamenin amacını, kapsamını, ilkelerini, kullanılma süresini ve bu sürede birden fazla kararname çıkarılıp çıkarılamayacağını gösterirdi.
Olağan dönemde Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümdeki siyasi haklar ve ödevler KHK ile düzenlenemezdi.
Bu tarihsel modelde Bakanlar Kurulu, yasamanın yetki kanununa dayanıyordu ve çıkarılan işlem kanun hükmündeydi. “KHK” teriminin klasik anlamı budur.
21 Ocak 2017 tarihli 6771 sayılı değişiklikle m. 91 mülga edildi; yeni hükûmet sisteminin yürürlüğe girmesiyle olağan dönem KHK çıkarma yolu sona erdi.
Güncel olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi
Anayasa m. 104/17 uyarınca Cumhurbaşkanı yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.
Bunun için eski sistemdeki gibi TBMM'nin bir yetki kanunu aranmaz.
Ancak olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesi “kanun hükmünde” değildir ve dört temel sınır içindedir:
- Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerindeki temel haklar, kişi hakları ve ödevleri ile dördüncü bölümdeki siyasi haklar ve ödevler kararnameyle düzenlenemez.
- Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda kararname çıkarılamaz.
- Kanunda açıkça düzenlenen konularda kararname çıkarılamaz.
- Kararname ile kanunda farklı hükümler varsa kanun uygulanır.
TBMM aynı konuda sonradan kanun çıkarırsa Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hâle gelir.
Bu sonuçlar, olağan kararnameyi kanunla eşit düzeyde görmenin neden yanlış olduğunu gösterir.
Güncel olağanüstü hâl kararnamesi
Anayasa m. 119, olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda Cumhurbaşkanına olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma yetkisi verir.
Bu rejimde m. 104/17'nin temel hak alanlarına ilişkin ikinci cümlesindeki sınırlama uygulanmaz; ancak düzenleme olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konuyla bağlıdır.
Olağanüstü hâl Cumhurbaşkanlığı kararnamesi kanun hükmündedir.
Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün TBMM'nin onayına sunulur.
Savaş ve mücbir sebeplerle TBMM'nin toplanamaması dışında, Meclis bu kararnameleri üç ay içinde görüşüp karara bağlamalıdır; aksi hâlde kararname kendiliğinden yürürlükten kalkar.
Buradaki “kanun hükmünde” niteliği olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamesine taşınamaz.
Ayırıcı ölçüt yalnız işlemin adında “kararname” bulunması değil, olağanüstü hâl dayanağı ve m. 119 koşullarıdır.
Eski KHK'lerin geçişteki durumu
Anayasa Geçici m. 21/F, değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükte bulunan KHK'lerin, tüzüklerin ve eski yürütme organlarınca çıkarılan diğer düzenleyici işlemlerin yürürlükten kaldırılmadıkça geçerliliğini sürdüreceğini belirtir.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Kanun Hükmünde Kararnameler anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Vatandaşlık dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Kanun Hükmünde Kararnameler konusu KPSS Lisans Genel Kültür düzeyindeki Vatandaşlık dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)KPSS Lisans (Genel Yetenek-Genel Kültür) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 KPSS Lisans GY-GK sınav, başvuru ve sonuç tarihleri (resmî takvim).
- KPSS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- KPSS KılavuzuResmî KPSS kılavuzu: başvuru koşulları, ücret ve sınav bilgileri.
- 2026 KPSS DuyurularıÖSYM 2026 KPSS ana sayfası ve güncel duyurular.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiKPSS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
Sık Sorulan Sorular
Vatandaşlık dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 69 konu içerir.
- Hukukun Tanımı
- Hukuk Kaynaklarıyla İlgili Kavramlar
- Yazısız Kaynaklar (Örf ve Adet Hukuku)
- Yardımcı Kaynaklar
- Hukuk Kurallarının Yaptırımları
- Kamu Hukuku Dalları
- Ceza ve Ehliyet
- Özel Hukuk Dalları
- Hakkın Tanımı ve Türleri
- Devlet Kavramı
- Devlet Kurucu Unsurları
- Devlet Kavramına İlişkin Ayrımlar
- Yapılarına Göre Devlet Şekilleri
- Egemenliğin Kaynağına Göre Devlet Şekilleri
- Hükümet Sistemleri
- Anayasa
- Anayasa Kavramına İlişkin Ayrımlar
- Yazılı Anayasa - Yazısız Anayasa Ayrımı
- Türk Anayasa Tarih
- Kanun-U Esasî (1876)
- Kanun-U Esasî'de 1909 Değişiklikleri (İkinci Meşrutiyet)
- 1921 Teşkilât-I Esasiye Kanunu
- Teşkilat-I Esasiye Kanunu'nda 29 Ekim 1923 Tarihli Değişiklikler
- 1924 Anayasası
- 1961 Anayasası
- 1971-1973 Anayasa Değişiklikleri
- 1982 Anayasası
- 1982 Anayasasının Temel Özellikleri
- 2017 Anayasasının Temel Özellikleri
- Türk Tarihindeki Referandumlar
- T.C. Anayasası Madde Dizini
- 1982 Anayasasında 2007 Değişiklikleri
- 1982 Anayasasında 2010 Değişiklikleri
- 1982 Anayasasında 2017 Değişiklikleri
- Yasama Organı
- Yasama İşlemleri
- TBMM İç Yapı ve Çalışma Düzeni
- Toplantı ve Karar Yeter Sayısı
- TBMM Görev ve Yetkileri
- TBMM Bilgi Edinme ve Denetim Yolları
- Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi
- Yönetmelik
- Cumhurbaşkanı'nın Görev ve Yetkileri
- Yargı Organı
- Hakimler ve Savcılar Kurulu
- Yüksek Mahkemeler
- Anayasa Mahkemesi
- Yargıtay
- Danıştay
- Uyuşmazlık Mahkemesi
- Sayıştay
- Temel Hakların Türleri
- İdare (Kamu Yönetimi)
- Yerel Yönetim Organları
- Kamu Kuruluşları
- Uluslararası Örgüt ve Kuruluşlar
- KPSS Güncel Bilgiler
- Türkiye'ye Vize Uygulamayan Ülkeler
- UNESCO'nun Dünya Mirası Listesindeki Doğal ve Kültürel Varlıklarımız
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
KPSS Lisans soru çözme rehberi