HMGS Mirasın Geçmesi Konu Anlatımı

Mirasın geçmesi, miras hukukunda terekenin soyut bir beklenti olmaktan çıkıp somut hak ve borç ilişkilerine dönüşmesini anlatır.

Miras, mirasbırakanın ölümüyle açılır; bu nedenle ölüm anı yalnız biyolojik sonu değil, hukuki geçişin başlangıç noktasını da ifade eder.

Mirasbırakanın sağlığında yaptığı mirasla ilgili kazandırmalar ve paylaştırmalar, terekenin ölüm anındaki durumuna göre değerlendirilir.

Böylece hangi malvarlığı değerlerinin hesaba katılacağı ve önceki kazandırmaların miras düzeni içindeki yeri ölüm anındaki tabloya bağlanır.

Miras malvarlığının tamamı için mirasbırakanın yerleşim yerinde açılır.

Ölüme bağlı tasarrufların iptali, tenkis, paylaşma ve miras sebebiyle istihkak davalarının bu yer mahkemesinde görülmesi de geçişin tek merkezden yürütülmesini sağlar.

Geçişin kişi yönünden ilk koşulu mirasa ehliyettir.

Mirasa ehil olmayanlar dışında herkes mirasçı ya da vasiyet alacaklısı olabilir.

Tüzel kişiliği bulunmayan bir topluluğa belli bir amaç için kazandırma yapılmışsa, topluluk içindeki kişiler bu kazandırmayı mirasbırakanın belirlediği amacı gerçekleştirmek kaydıyla birlikte edinir; amaç bu şekilde gerçekleşemiyorsa kazandırma vakıf kurma olarak değerlendirilir.

Sağ olma şartı da aynı derecede önemlidir.

Mirasçı veya vasiyet alacaklısı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında mirasa ehil olarak sağ bulunmak gerekir.

Ölüm anında sağ olan mirasçı sonradan ölürse onun miras hakkı kendi mirasçılarına kalır.

Cenin sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur; ölü doğan çocuk mirasçılık kazanamaz.

Henüz var olmayan kişiye ise artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı olarak tereke ya da tereke malı bırakılabilir.

Mirastan yoksunluk, mirasbırakana veya onun ölüme bağlı iradesine yönelen ağır saldırıların miras hakkını ortadan kaldırmasıdır.

Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren ya da öldürmeye teşebbüs eden, onu sürekli biçimde ölüme bağlı tasarruf yapamayacak hale getiren, tasarruf yapmasını veya tasarruftan dönmesini aldatma, zorlama ya da korkutmayla sağlayan veya engelleyen kişi mirasçı olamaz ve ölüme bağlı tasarrufla hak edinemez.

Aynı sonuç, mirasbırakanın artık yeniden yapamayacağı bir zamanda ölüme bağlı tasarrufu kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldıran veya bozan kişi için de geçerlidir.

Yoksunluk mirasbırakanın affıyla kalkar.

Etkisi kişiseldir; yalnız yoksun olanı etkiler, onun altsoyu ise mirasbırakandan önce ölmüş kişinin altsoyu gibi mirasçı olur.

Gaiplik hükümleri, ölümün kesinleşmediği fakat miras geçişinin çözülmesi gereken durumları düzenler.

Hakkında gaiplik kararı verilmiş kişinin mirasçıları veya mirasında hak sahibi olanlar, tereke malları kendilerine teslim edilmeden önce ileride ortaya çıkabilecek üstün hak sahiplerine veya gaibin kendisine geri vereceklerine ilişkin güvence göstermek zorundadır.

Gaip ortaya çıkarsa ya da üstün hak sahipleri sıfatlarını ispat ederse tereke mallarını alanlar zilyetlik kurallarına göre geri verme borcu altına girer.

Mirasın açıldığı anda ortada bulunmayan ve sağ olup olmadığı ispat edilemeyen mirasçının payı resmen yönetilir.

Uzun süre resmen yönetilen malvarlığında veya yüz yaş sınırının geçmesi halinde, gerekli ilan süresinde hak sahibi çıkmazsa miras Devlete geçebilir; Devlet de geri verme bakımından gaibin mirasını teslim alanlar gibi sorumludur.

Terekenin korunması, mirasın geçişinin dağılmadan ve hak sahipleri zarar görmeden yürütülmesi için kurulan ilk güvenlik katmanıdır.

Mirasbırakanın yerleşim yeri sulh hakimi, istem üzerine veya kendiliğinden tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesini sağlamak için gerekli önlemleri alır.

Bu önlemler yazım, mühürleme, resmi yönetim ve vasiyetnamelerin açılması etrafında toplanır.

Mirasbırakan başka yerde ölmüşse ölüm yerindeki sulh hakimi, yerleşim yeri sulh hakimine bildirim yapar ve o yerdeki mallar için geçici koruma sağlar.

Defter tutma özellikle vesayet altındaki mirasçı, uzun süredir bulunamayan mirasçı veya ilgililerin bir ay içindeki istemi gibi durumlarda önem kazanır.

Gereken mallar mühürlenir, birlikte oturanların zorunlu ihtiyaç eşyası korunur ve alacaklı istemiyle mühürleme güvence miktarıyla sınırlı kalır.

Resmi yönetim, terekenin kime ait olacağı belirsizken veya mirasçıların menfaatleri tehlikedeyken devreye girer.

Mirasçılardan birinin uzun süredir bulunamaması ve temsilci bırakmaması, mirasçılık sıfatının yeterince ispatlanamaması, mirasçı bulunup bulunmadığının şüpheli olması veya mirasçıların tamamının bilinmemesi halinde sulh hakimi terekenin resmen yönetilmesine karar verebilir.

Yönetici, paylaştırmaya ya da yönetim sebebinin kalkmasına kadar terekeyi iyi bir yönetici gibi korur; yazım yapılmamışsa yazımı sağlar, alacakları tahsil eder, borçları öder, gerektiğinde malların satılmasını ve işletmeler için uygun tedbirleri yürütür.

Mirasçılar bilinmiyorsa ilanla hak sahipleri çağrılır; süresinde başvuru olmaz ve hakim de mirasçı tespit edemezse, miras sebebiyle istihkak davası hakkı saklı olmak üzere miras Devlete geçer.

Vasiyetname de geçerli olup olmadığına bakılmaksızın sulh hakimine teslim edilir, açılır ve ilgililere bildirilir; mirasçılık belgesi ise mirasçılık sıfatını gösterir fakat geçersizliği her zaman ileri sürülebilir.

Mirasçılar mirası, mirasbırakanın ölümüyle kanun gereği bir bütün olarak kazanır.

Bu kazanma ayni hakları, alacakları, diğer malvarlığı haklarını, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetliği kapsar; aynı zamanda mirasbırakanın borçlarından kişisel sorumluluk doğurur.

Atanmış mirasçılar da mirası ölümle kazanır, fakat yasal mirasçılar onların payına düşeni zilyetlik hükümlerine göre teslim etmekle yükümlüdür.

Vasiyet alacaklısının konumu farklıdır: O, vasiyeti yerine getirme görevlisine, yoksa yasal veya atanmış mirasçılara karşı kişisel istem hakkı elde eder.

Malın teslimi, hakkın devri veya davranış borcunun yerine getirilmemesinden doğan zarar bu istemin konusu olabilir.

Alacaklılar arasında da sıra vardır; mirasbırakanın alacaklıları vasiyet alacaklılarından, vasiyet alacaklıları ise mirasçıların alacaklılarından önce gelir.

Ret kurumu, mirasın kendiliğinden kazanılmasının borç riskini dengeleyen temel yoldur.

Yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir; mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır.

Ret süresi kural olarak üç aydır.

Yasal mirasçılar bakımından süre ölümün öğrenilmesiyle, vasiyetnameyle atanmış mirasçılar bakımından tasarrufun resmen bildirilmesiyle başlar; terekenin yazımı varsa bildirim yazımın sona ermesinden sonra işler.

Ret sulh mahkemesine kayıtsız ve şartsız sözlü veya yazılı beyanla yapılır.

Süresinde reddetmeyen, olağan yönetimi aşarak tereke işlerine karışan, gerekli olmayan işlemler yapan veya tereke malını gizleyen mirasçı ret hakkını kaybeder.

Bir yasal mirasçının reddinde payı, miras açıldığında sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer; en yakın yasal mirasçıların tamamının reddinde tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.

Resmi defter ve resmi tasfiye, mirasçının kabul kararını bilinçli vermesine ve borç sorumluluğunu sınırlamasına hizmet eder.

Mirası reddetmeye hakkı olan her mirasçı bir ay içinde resmi defter tutulmasını isteyebilir; bir mirasçının istemi diğerleri hakkında da etkili olur.

Deftere aktifler ve pasifler değerleriyle yazılır, alacaklılar ve borçlular ilanla çağrılır, resmi kayıtlardan veya belgelerden anlaşılan alacak ve borçlar doğrudan deftere geçirilir.

Defter süresince zorunlu yönetim işleri dışında işlem yapılmaz; icra takibi yapılamaz, zamanaşımı işlemez ve acele haller dışında davalar yürütülmez.

İnceleme sonunda mirasçı ret, resmi tasfiye, deftere göre kabul veya kayıtsız şartsız kabul beyanında bulunabilir; susarsa deftere göre kabul etmiş sayılır.

Deftere göre kabulde mirasçı yalnız deftere yazılı borçlardan sorumlu olur.

Resmi tasfiyede ise mirasçılar tereke borçlarından sorumlu olmaz; tasfiye sulh mahkemesi veya tasfiye memuru tarafından yürütülür ve borca batık tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir.