Mülkiyet, malike hukuk düzeninin sınırları içinde kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkileri verir; istihkak ve elatmanın önlenmesi davalarıyla korunur. Kapsama bütünleyici parça, doğal ürün ve eklenti kuralları yön verir. Paylı mülkiyette her paydaşın belirli payı vardır; kendi payında tasarruf edebilir, ortak malın yönetiminde işlemin önemine göre farklı çoğunluklar uygulanır ve kural olarak paylaşma istenebilir. Elbirliği mülkiyetinde belirlenmiş pay yoktur, hak ortaklık mallarının tamamına yayılır ve kanun veya sözleşme aksini öngörmedikçe yönetim ile tasarruf oybirliği ister. Taşınır mülkiyeti zilyetliğin devriyle veya sahiplenme, bulunmuş eşya, define, işleme, birleşme-karışma ve zamanaşımı gibi özel yollarla kazanılabilir. İşlemede iyi niyet kuralı ve kötü niyet hâlinde hâkimin eski durumu geri getirme yetkisi; bulunmuş eşyada bildirim, koruma, süre ve ödül şartları birlikte değerlendirilir.
HMGS Mülkiyet Konu Anlatımı
Mülkiyet konusunun özeti ve anlatımı — HMGS Medeni Hukuk dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
HMGS konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
HMGS ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Mülkiyet hakkının içeriği ve korunması
Türk Medeni Kanunu m. 683'e göre bir şeye malik olan kişi, hukuk düzeninin sınırları içinde o şeyi kullanma, ondan yararlanma ve onun üzerinde tasarrufta bulunma yetkisine sahiptir.
Bu yetkiler mutlak ve sınırsız değildir; kanundan, komşuluk hukukundan, kamu düzeninden ve üçüncü kişilerin haklarından doğan sınırlar içinde kullanılır.
Malik, malını haksız olarak elinde bulundurana karşı istihkak davası açabilir.
Malı elinde tutmayan fakat mülkiyet yetkisine haksız biçimde müdahale eden kişiye karşı elatmanın önlenmesini isteyebilir.
İlk dava zilyetliğin malike verilmesine, ikincisi müdahalenin durdurulmasına yönelir.
Mülkiyetin kapsamı
Bir şeye malik olan, onun bütünleyici parçalarına da malik olur.
Bütünleyici parça, yerel âdete göre asıl şeyin temel unsuru olan ve asıl şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ayrılması mümkün olmayan parçadır.
Doğal ürünler, dönemsel olarak elde edilen doğal veya hukuki verimler ile eşyanın özgülendiği amaca göre alınması uygun görülen diğer ürünlerdir.
Ayrılıncaya kadar asıl şeyin bütünleyici parçası sayılırlar.
Eklenti, asıl şey malikinin anlaşılabilen iradesine veya yerel âdete göre asıl şeyin işletilmesi, korunması ya da yarar sağlaması için ona sürekli özgülenen ve kullanma bakımından asıl şeye bağlı kılınan taşınırdır.
Geçici ayrılma eklenti niteliğini kendiliğinden sona erdirmez.
Yalnız geçici kullanma veya tüketme için asıl şeye zilyet kılınan ya da asıl şeyin özel niteliğiyle ilişkisi bulunmayan şey eklenti değildir.
Paylı mülkiyet
Paylı mülkiyette birden çok kişi, maddi olarak bölünmemiş bir şeyin tamamına belli paylarla maliktir.
Aksi belirlenmedikçe paylar eşit sayılır.
Her paydaş kendi payı bakımından malik hak ve yükümlülüklerine sahiptir; payını devredebilir, rehnedebilir ve pay alacaklı tarafından haczettirilebilir.
Ortak malın yönetiminde işlemin niteliği önemlidir:
- Olağan yönetim işleri kural olarak her paydaşça yapılabilir.
- Önemli yönetim işleri pay ve paydaş çoğunluğunu gerektirir.
- Malın özgülendiği amacın değiştirilmesi, korunmanın veya olağan kullanımın gerektirdiği ölçüyü aşan yapı işleri ve malın tamamı üzerinde tasarruf kural olarak bütün paydaşların kabulüne bağlıdır.
Kanunun zorunlu hükümleri saklı kalmak üzere paydaşlar kullanma, yararlanma ve yönetime ilişkin farklı düzenleme yapabilir.
Bu düzenlemeler ve mahkeme kararları sonraki paydaşları da bağlar; taşınmazlarda bağlayıcılık için tapu kütüğüne şerh gerekir.
Her paydaş, diğerlerinin haklarıyla bağdaştığı ölçüde ortak maldan yararlanabilir ve onu kullanabilir.
Uyuşmazlıkta hâkim kullanımın zaman veya yer bakımından bölünmesini düzenleyebilir.
Yönetim giderleri, vergiler ve diğer yükler aksine düzenleme yoksa pay oranında karşılanır; payından fazla ödeme yapan diğer paydaşlara rücu edebilir.
Yükümlülüklerini ağır biçimde ihlal ederek ilişkiyi çekilmez hâle getiren paydaşın, kanuni çoğunlukla açılan dava sonucunda paydaşlıktan çıkarılması mümkündür.
Bu kurum paylaşmadan farklıdır: amaç malı mutlaka sona erdirmek değil, sürdürülemezliği yaratan paydaşı ilişkiden çıkarmaktır.
Hukuki işlem gereğince veya malın sürekli bir amaca özgülenmesi nedeniyle paylaşmanın yasak olduğu hâller dışında her paydaş paylaşma isteyebilir.
Uygun zamanda ileri sürülmeyen talep hakkın kötüye kullanılması oluşturabilir.
Paylaşma aynen bölüşme veya pazarlıkla ya da artırmayla satış bedelinin bölüşülmesi biçiminde olur; anlaşma olmazsa hâkim somut malın niteliğine göre karar verir.
Elbirliği mülkiyeti
Elbirliği mülkiyeti, kanunun öngördüğü veya kanunda öngörülen sözleşmeyle kurulan bir topluluk nedeniyle doğar.
Ortakların belirlenmiş payları yoktur; her ortağın hakkı ortaklığa giren malların tamamına yayılır.
Haklar ve yükümlülükler öncelikle topluluğu doğuran kanun veya sözleşmeye göre belirlenir.
Aksi öngörülmedikçe yönetim ve tasarruf işlemleri oybirliğiyle yapılır.
Ortaklardan her biri topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabilir; bu korumadan bütün ortaklar yararlanır.
Topluluk devam ettiği sürece paylaşma yapılamaz ve belirlenmiş bir pay bulunmadığından paylı mülkiyetteki pay tasarrufu mantığı aynen uygulanmaz.
Elbirliği mülkiyeti malın devri, topluluğun dağılması veya paylı mülkiyete geçilmesiyle sona erer.
Taşınır mülkiyetinin konusu ve devri
Taşınır mülkiyetinin konusu, nitelikleri gereği taşınabilen maddi şeyler ile taşınmaz mülkiyetinin kapsamına girmeyen ve edinmeye elverişli doğal güçlerdir.
Mülkiyetin nakli için zilyetliğin devri gerekir.
Zilyetliği iyiniyetle ve malik olmak üzere devralan kişi, zilyetlik hükümlerinin koruduğu ölçüde devredenin tasarruf yetkisi bulunmasa bile mülkiyet kazanabilir.
Sahipsiz taşınır, malik olma iradesiyle zilyetliğe geçirilerek kazanılır.
Malik mülkiyeti terk etme amacıyla zilyetliği bırakırsa taşınır sahipsiz hâle gelebilir.
Bulunmuş eşya ve define
Bulan kişi sahibini biliyorsa ona, bilmiyorsa kolluğa; köylerde muhtara bildirmek ve araştırma yapmak zorundadır.
Eşya önemli ölçüde değerliyse bildirim zorunludur.
Oturulan evde veya işyerinde bulunan eşya o yerin sahibine ya da kiracıya; kamu hizmeti görülen yerde bulunan eşya ise denetim ve gözetimle görevli kişiye teslim edilir.
Bulan, eşyanın korunması için gereken özeni gösterir.
İlan veya bildirimden başlayarak beş yıl içinde malik çıkmazsa, yükümlülüklerini yerine getiren bulan kişi mülkiyeti kazanır.
Eşya malikine verilirse bulan giderlerini ve uygun bir ödül isteyebilir.
Bulunmuş eşya kuralları bu nedenle yalnız “beş yıl bekleme”den ibaret değildir; yer, bildirim, koruma ve hak sahibinin ortaya çıkması birlikte incelenir.
Define, bulunmasından çok zaman önce gömülmüş veya saklanmış ve artık malikinin bulunmadığı kesin olan değerli şeydir.
Bilimsel değer taşıyan eşya hakkındaki özel hükümler saklıdır.
Define kural olarak bulunduğu taşınır veya taşınmazın malikine ait olur; bulan, değerinin yarısını aşmamak üzere uygun bir ödül isteyebilir.
İşleme, birleşme ve karışma
Bir kişi başkasına ait maddeyi işleyerek yeni bir şey meydana getirirse, emeğin değeri maddenin değerinden açıkça fazlaysa yeni şey işleyenin; aksi hâlde madde malikinin olur. İşleyen iyi niyetli değilse, emeğin değeri daha yüksek olsa bile hâkim yeni şeyi madde malikine bırakabilir.
Mülkiyet sonucu ne olursa olsun tazminat ve sebepsiz zenginleşme istemleri saklıdır.
Bu kötü niyet istisnası atlanırsa işleme kuralı yanlış biçimde otomatik hâle gelir.
Farklı kişilere ait taşınırlar önemli zarar veya aşırı emek olmadan ayrılamayacak biçimde birleşir ya da karışırsa, kişiler değerleri oranında yeni şey üzerinde paylı malik olur.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Mülkiyet anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Medeni Hukuk dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Mülkiyet konusu HMGS Tüm Konular düzeyindeki Medeni Hukuk dersine bağlıdır. Bu dersin müfredat ağırlığı %13. Ağırlıklar benzersor müfredat analizidir, resmî soru dağılımı değildir. Sınavda kaç soru çıkacağını göstermez.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
İlgili Kavramlar
Bu anlatımda geçen ve sözlükte ayrı bir tanımı bulunan kavramlar.
- ZamanaşımıBelirli bir sürenin geçmesiyle alacağın dava veya talep edilebilirliğinin zayıflamasıdır. Borçluya ifadan kaçınma (def’i) hakkı verir; borcu kendiliğinden sona erdirmez.
- Sebepsiz ZenginleşmeHaklı bir sebep olmaksızın başkası aleyhine mal varlığında artış sağlanmasıdır. Zenginleşen, elde ettiğini iade etmekle yükümlüdür.
- ZilyetlikBir şey üzerinde fiili hâkimiyettir. Mülkiyetten farklı olarak hukuki değil fiili bir durumu ifade eder; ancak kanunen çeşitli korumalardan yararlanır.
- Kamu HizmetiToplumun genel ve ortak ihtiyaçlarını karşılamak üzere kamu tüzel kişileri veya onların denetiminde özel kişilerce yürütülen faaliyetlerdir. Süreklilik, değişkenlik ve eşitlik ilkelerine tabidir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- ÖSYM (Adalet Bakanlığı ile)HMGS (Hukuk Mesleklerine Giriş Sınavı) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 HMGS başvuru, sınav ve sonuç tarihleri (resmî ÖSYM takvimi).
- HMGS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- Adalet BakanlığıHMGS yeterlilik ve hukuk meslekleri (avukatlık, noterlik, hâkimlik-savcılık) kapısına ilişkin resmî mevzuat.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiHMGS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
- ÖSYM Ana Sayfa ve DuyurularÖSYM güncel duyuruları ve HMGS kılavuzu erişimi.
Sık Sorulan Sorular
Medeni Hukuk dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 35 konu içerir.
- Dürüstlük Kuralı ve İyiniyet
- Hâkimin Takdir Yetkisi
- İspat Yükü
- Kanunun Uygulanması ve Yorumu
- Gerçek Kişiler
- Hak ve Fiil Ehliyeti
- Kişiliğin Korunması
- Ad ve Yerleşim Yeri
- Tüzel Kişiler
- Dernek ve Vakıflar
- Nişanlanma
- Evlenme ve Koşulları
- Evliliğin Genel Hükümleri
- Mal Rejimleri
- Boşanma ve Sonuçları
- Soybağı
- Velayet
- Vesayet
- Nafaka
- Yasal Mirasçılar
- Ölüme Bağlı Tasarruflar
- Saklı Pay ve Tenkis
- Mirasın Geçmesi
- Mirasın Paylaşılması
- Zilyetlik
- Tapu Sicili
- Taşınmaz Mülkiyeti
- Taşınır Mülkiyeti
- Sınırlı Ayni Haklar
- Rehin Hakları
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
HMGS soru çözme rehberi