Belgisiz Zamirler Konu Anlatımı

Belgisiz zamirler, varlığı ya da kişiyi açıkça adlandırmadan, onu belirsiz bir çerçevede karşılayan zamirlerdir.

Bu zamirlerde bir varlık alanı vardır; fakat hangi kişi, hangi nesne veya hangi bölüm olduğu kesin biçimde söylenmez.

Biri kapıyı çaldı cümlesinde kapıyı çalan kişinin kimliği verilmemiştir.

Bazıları sınava erken geldi cümlesinde gelenlerin kimler olduğu tek tek belirtilmemiştir.

Herkes, kimse, hiçbiri, birkaçı, çoğu, hepsi, başkası gibi sözcükler de bağlama göre belgisiz zamir olabilir.

Bu sözcükler adın yerini tuttukları için cümlede isim gibi görev alır.

Belgisiz zamirlerin en önemli ölçütü, belirsizlik anlamının ad yerine kullanımla birleşmesidir.

Bir sözcük belirsizlik bildiriyor diye otomatik olarak zamir olmaz.

Bazı sorular, birkaç aday, her konu, hiçbir seçenek, başka yol gibi yapılarda belirsizlik bildiren sözcükler bir ismin önünde bulunur ve o ismi belirtir.

Bu durumda görevleri sıfattır.

Bazıları, birkaçı, herkes, hiçbiri, başkası gibi kullanımlarda ise açık isim söylenmez; sözcük onun yerini üstlenir.

KPSS’de soru kökü zamir arıyorsa, adayın ilk bakacağı nokta bu olmalıdır: Sözcük bir adı mı belirtiyor, yoksa adın yerine mi geçiyor?

Belgisiz zamirler isim çekimlerine girebilir.

Birini gördüm cümlesinde birini nesne görevindedir.

Birine anlattım cümlesinde birine yönelme eki almıştır.

Çoğundan yararlandık cümlesinde çoğundan ayrılma ilişkisiyle kullanılır.

Hiçbirimiz unutmadık cümlesinde hiçbirimiz iyelik ekiyle topluluğun üyelerini kapsar.

Başkasının sözünü dinledi cümlesinde başkasının ilgi eki alarak tamlayan olur.

Bu çekimli biçimler, belgisiz zamirin cümledeki görevini belirler; sözcüğün belirsiz ad yerine kullanımını ortadan kaldırmaz.

Belgisiz zamirlerin anlam kapsamı birbirinden farklıdır.

Herkes bütün kişileri kapsayan genel bir değer kurar.

Kimse genellikle olumsuz cümlelerde hiçbir kişi anlamına yaklaşır.

Biri tek ve kimliği bilinmeyen bir kişiyi gösterir.

Bazıları ya da birkaçı, daha büyük bir topluluğun belirli olmayan bölümünü karşılar.

Çoğu, oran bakımından büyük bir bölümü; hiçbiri ise beklenen kümeden hiçbir unsurun seçilmediğini bildirir.

Hepsi kapsamı tamamlayabilir, başkası ise sözü edilenlerden farklı bir varlığı işaret eder.

Bu anlam farkları, seçeneklerde iki belgisiz zamir bulunduğunda bile cümle yorumunu etkileyebilir.

Belgisiz zamir ile sayı sıfatı ya da belgisiz sıfat arasındaki sınır özellikle bir ve birkaç sözcüklerinde belirginleşir.

Bir öğrenci geldi cümlesinde bir sözcüğü öğrenci adını belirtir; bağlama göre sayı sıfatı ya da belgisiz sıfat değeri taşıyabilir.

Biri geldi cümlesinde ise öğrenci, kişi veya başka bir ad açıkça söylenmemiştir; sözcük adlaşmış ve zamir olmuştur.

Birkaç soru çözdüm cümlesinde birkaç, soru adını belirtir; birkaçını çözdüm cümlesinde birkaçını sözcüğü soruların bir bölümünü temsil eder.

Bu çiftler, sınavlarda doğrudan eleyici bilgi sağlar.

Belgisiz zamirlerde olumsuzlukla kurulan anlamlara da dikkat edilmelidir.

Kimse gelmedi, hiçbirini beğenmedim, hiçbiri doğru değildi gibi cümlelerde zamirler olumsuz yargıyla birlikte çalışır.

Ancak olumsuzluk eki ya da değil sözcüğü zamirin türünü belirlemez; yalnız cümlenin anlamını değiştirir.

Kimse sözcüğü özne olabilir, hiçbirini nesne olabilir, hiçbiri isim cümlesinde yükleme bağlanan özne görevinde bulunabilir.

Bu nedenle sözcük türü ile cümle anlamı ayrı ayrı okunmalıdır.

Zamir belirsiz bir varlığı karşılar; olumsuzluk ise yargının gerçekleşmediğini bildirir.

Belgisiz zamirler, iyelik eki aldıklarında topluluğa konuşan veya dinleyen açısından yaklaşabilir.

Hiçbirimiz, bazılarınız, çoğumuz, hepiniz gibi biçimler hem belirsiz bir küme değeri taşır hem de kişi bağlantısı kurar.

Bu kullanımlar kişi zamiri değildir; çünkü temel sözcük kişi dizisinden değil, belirsizlik bildiren zamirden gelir.

Çoğumuz hazırdık cümlesinde çoğumuz sözcüğü bir topluluğun büyük bölümünü ve konuşanın bu topluluğa dahil olduğunu gösterir.

Bu ayrıntı, iyelik eki gören öğrencinin sözcüğü doğrudan kişi zamiri sanmasını engeller.

Başka ve bir sözcükleri sınavlarda ayrıca dikkat ister.

Başka bir yol, başka insanlar, bir gün, bir öğrenci gibi kullanımlarda sözcükler isimden önce gelir ve sıfat görevi üstlenir.

Başkası geldi, biri anlattı, birisi bekliyor cümlelerinde ise sözcükler adın yerine geçer.

Her sözcüğü de aynı şekilde okunmalıdır: Her öğrenci çalışmalı cümlesinde sıfat, herkes çalışmalı cümlesinde zamir vardır.

Hiç sözcüğü tek başına çoğu zaman zarf değeri taşırken hiçbiri, hiçbirimiz gibi biçimlerde belgisiz zamir oluşturur.

Bu yüzden biçim benzerliği tek ölçüt yapılmamalıdır.

Belgisiz zamirler paragraf içinde önceki cümlelerle bağlantı kurabilir.

Bir metinde öğrencilerden söz edildikten sonra bazıları, hepsi, çoğu gibi sözcükler kullanıldığında bu zamirlerin gönderdiği varlık alanı önceki bağlamdan anlaşılır.

Bu yönüyle belgisiz zamir, hem dil bilgisi hem de anlam bütünlüğü sorularına hizmet eder.

Zamirin neyi karşıladığı belirsizdir, fakat tamamen bağlamsız değildir; genellikle metinde bir küme ya da varlık alanı daha önce kurulmuştur.

Aday, zamiri sadece ezber listedeki sözcük olarak değil, metindeki temsil ilişkisi olarak da değerlendirmelidir.

Belgisiz zamirlerde kapsamı sezmek, sözcük türünü bulduktan sonra anlamı doğru yorumlamayı sağlar.

Hepsi ve herkes çoğu durumda kapsayıcıdır; bazıları, birkaçı ve çoğu ise kümenin parçasını gösterir.

Hiçbiri yokluk, başkası farklılık, biri kimliği bilinmeyen tek varlık değeri taşır.

Bu anlamlar seçeneklerde çeldirici olabilir, çünkü iki seçenek de zamir içerse bile biri cümlenin anlamına uymaz.

Bu nedenle belgisiz zamir sorusu yalnız tür bilgisi değil, bağlam okuma dikkati de ister.

Birleşik görünümlü biçimlerde de aynı ilke geçerlidir.

Birçoğu, herhangi biri, ötekiler, berikiler, kimi, kimileri gibi sözcükler açık bir adın yerini tutuyorsa belgisiz zamir olabilir.

Öteki öğrenciler ifadesinde öteki sıfatken ötekiler dendiğinde ad düşer ve sözcük zamirleşir.

Bu adlaşma süreci, belgisiz sıfatlardan zamire geçişi açık biçimde gösterir.

Sınavda ek almış ya da çoğullaşmış biçimler verildiğinde köke değil, cümledeki görev ve temsil ilişkisine bakılmalıdır.