Yanlış ek ve sözcük kullanımı, cümlenin anlatmak istediği düşünce ile seçilen dil birimleri arasındaki uyumsuzluktan doğar. Yanlış sözcük kullanımında kelime ya anlamına uygun değildir ya da cümlede yanlış yere konduğu için ilişkiyi değiştirir. Sesçe benzeyen veya anlamca yakın görünen sözcükler bu yüzden karıştırılabilir; söz gelimi olumlu bir ihtimal bildiren bir kelime, tehlike anlamı gereken yerde kullanılırsa cümlenin yönü bozulur. Yanlış ek kullanımında ise sorun sözcüğün aldığı iyelik, çokluk, durum, ilgi, fiilimsi, çatı veya ek fiil unsurlarının cümledeki görevle uyuşmamasıdır. Türkçede ekler sözcükleri başka sözcüklere bağlar; belirtme eki nesneyi, yönelme ve bulunma ekleri yer tamlayıcısını, iyelik ve tamlayan ekleri tamlamayı kurar. Bu bağlardan biri eksik, fazla veya yanlış olduğunda anlatım ya belirsizleşir ya da dil bilgisi bakımından bozulur.
Yanlış Ek ve Sözcük Kullanımı Konu Anlatımı
Yanlış Ek ve Sözcük Kullanımı konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
KPSS Lisans ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Yanlış sözcük kullanımında seçilen kelime, cümlenin anlatmak istediği kavramı karşılamaz.
Sesçe benzeyen veya anlam alanı yakın sözcükler bu nedenle karıştırılabilir. “Bu önlemler kazaları küçümsemek için alındı” cümlesinde amaç kazaları değersiz görmek değil azaltmaktır; “azaltmak” gerekir. “Maaşını azımsadı” miktarı yetersiz bulmayı, “emeğini küçümsedi” ise değer vermemeyi anlatır. “Geminin batma şansı yüksek” yerine “batma riski yüksek” denmesi de olumlu çağrışımlı şans ile istenmeyen sonucun olasılığını ayırır.
Her düzeltmede sözlük anlamı kadar bağlam ve yerleşik kullanım denetlenir.
Doğru sözcük yanlış yerdeyse ilişki yine değişebilir. “Yeni derse girmiştim” ifadesi yeni olanın ders olduğu izlenimini doğurabilir; “Derse yeni girmiştim” sözü zaman zarfını girme eylemine bağlar. “Birkaç gün içinde yapımı tamamlanan otoyol açılacak” cümlesi yapımın birkaç günde tamamlandığını söyler; anlatılmak istenen açılış zamanıysa “Yapımı tamamlanan otoyol birkaç gün içinde açılacak” biçimi gerekir.
Yer denetiminde sözcüğün hangi unsuru nitelediği sorulur.
Yanlış ek kullanımında sözcüğün aldığı çekim veya yapım eki cümledeki görevle uyuşmaz. “Birçok seneler” yerine standart kullanımda “birçok sene”, “Bu şiiri onun en güzel şiiridir” yerine özne durumundaki ilk söz için “Bu şiir onun en güzel şiiridir” denir. “Konuşmasını bilmiyor” anlatılmak istenen beceriyi değil, belirli bir konuşmayı bilme çağrışımını güçlendirebilir; genel beceri için “konuşmayı bilmiyor” daha uygundur. “Oradaki bulunan kişiler” yapısında aynı adı niteleyen iki kuruluş üst üste gelir; “oradaki kişiler” veya “orada bulunan kişiler” seçilir.
Tamlama eklerinde ilişkinin iki ucu kontrol edilir. “Aile çocukların yetişmesinde payı büyüktür” cümlesinde payın kime ait olduğu “Ailenin çocukların yetişmesinde payı büyüktür” biçimindeki tamlayan ekiyle kurulur.
Ortak tamlanan her tamlayana aynı biçimde bağlanamıyorsa eksik unsur tamamlanır: “Bu işe ne senin ne de benim gücüm yeter” yerine “Bu işe ne senin gücün ne de benim gücüm yeter” denebilir.
Bununla birlikte önceki cümleden açıkça anlaşılan tamlayanın her düşürülüşü hata değildir; bağlam doğal eksiltmeye izin verebilir.
Paralel yapılarda aynı görevdeki unsurların biçimi de dengelenmelidir. “Onun ne gelişini ne gittiğini duydum” karışık adlaştırmalar yerine “ne geldiğini ne gittiğini” veya “ne gelişini ne gidişini” biçiminde kurulabilir. “Beni en çok sevindiren senin geldiğindir” ise bağlama göre doğru bir ad cümlesidir; bunu otomatik olarak “gelmendir” diye düzeltmek gerekmez.
Ek seçimi yalnız yüzey benzerliğiyle değil, aktarılmak istenen zaman ve olgu anlamıyla değerlendirilir.
Çatı ve özne uyumu özellikle zarf-fiilli yapılarda önemlidir. “Yola çıkılıp köye ulaştık” cümlesinde ilk eylem edilgen, ikinci eylem birinci çoğul kişiyle kurulmuştur; “Yola çıkıp köye ulaştık” ya da bütünüyle edilgen bir yapı seçilmelidir. “Sohbet ederek çaylar içildi” cümlesinde de sohbet eden örtülü kişi ile edilgen yüklem arasındaki bağ bulanıktır; “Sohbet ederek çay içtik” veya “Sohbet edilirken çaylar içildi” açık çözüm verir.
Ek fiil ve ortak öge eksiklikleri olumlu-olumsuz yargıyı ya da yüklemin istediği eki değiştirebilir. “Ses tonları iyi, Türkçeleri fena değildi” cümlesinde ilk yargı “Ses tonları iyiydi” biçiminde tamamlanırsa olumsuzluğun ona yayılması önlenir. “Tiyatroyu seviyorum fakat zaman ayıramıyorum” cümlesinin ikinci yüklemi “tiyatroya” yer tamlayıcısını ister. “Kimse yardımdan kaçmamış, elinden geleni yapmıştı” cümlesinde olumsuz ilk yükleme uygun “kimse”, olumlu ikinci yüklem için özne olamaz; ikinci bölümde “herkes” belirtilmelidir.
Çözüm sırası nettir: önce cümlenin amaçlanan anlamı bulunur; sonra sözcüğün anlamı ve yeri, ad ve fiillerin istediği durum ekleri, tamlama bağları, paralel yapı, çatı ve ortak ögeler sınanır.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Yanlış Ek ve Sözcük Kullanımı anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Türkçe dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Yanlış Ek ve Sözcük Kullanımı konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)KPSS Lisans (Genel Yetenek-Genel Kültür) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 KPSS Lisans GY-GK sınav, başvuru ve sonuç tarihleri (resmî takvim).
- KPSS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- KPSS KılavuzuResmî KPSS kılavuzu: başvuru koşulları, ücret ve sınav bilgileri.
- 2026 KPSS DuyurularıÖSYM 2026 KPSS ana sayfası ve güncel duyurular.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiKPSS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
Sık Sorulan Sorular
Türkçe dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 201 konu içerir.
- Sözcüğün Anlam Özellikleri
- Gerçek Anlam
- Mecaz Anlam
- Terimsel Anlam
- Sözcükte Anlam Olayları
- Benzetme (Teşbih)
- Eğretileme (İstiare)
- Kişileştirme (Teşhis)
- Kinaye (Değinmece)
- Mecazımürsel (Ad Aktarması)
- Dokundurma (Tariz)
- Mübalağa (Abartma)
- Dolaylama
- Güzel Adlandırma
- Sözcükler Arası Anlam İlişkileri
- Eş - Yakın Anlamlı Sözcükler
- Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler
- Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler
- Somut - Soyut Anlamlı Sözcükler
- Nitel-Nicel Anlamlı Sözcükler
- Genel-Özel Anlamlı Sözcükler
- Yansıma Sözcükler
- Kalıplaşmış Söz Öbekleri
- İkilemeler
- Pekiştirmeler
- Deyimler
- Atasözleri
- Kalıplaşmamış Söz Öbekleri
- Cümlenin Yorumu
- Cümlenin İletisi
- Cümleden Çıkarılacak Kesin Yargı
- Cümlede Vurgu
- Eş - Yakın Anlamlı Cümleler
- Anlamca Çelişen Cümleler
- Anlamlarına Göre Cümleler
- Olumlu Cümleler
- Olumsuz Cümleler
- Soru Cümleleri
- Ünlem Cümleleri
- Emir Cümleleri
- İçerdiği Duygu, Düşünce ve Duruma Göre Cümleler
- Çıkarım
- Kanıksama
- Saptama
- Değerlendirme
- Yakınma - Sitem
- Pişmanlık
- Ön Yargı
- Olasılık
- Varsayım
- Tahmin
- Şaşırma
- Kuşku
- Uyarı
- Öneri
- Anlam İlişkilerine Göre Cümleler
- Neden - Sonuç (Gerekçe) İlişkisi
- Amaç - Sonuç İlişkisi
- Koşul (Şart) Cümleleri
- Anlatım Özelliklerine Göre Cümleler
- Öznel ve Nesnel Anlatım
- Tanım Cümleleri
- Karşılaştırma Cümleleri
- İçerik ve Üslup (Biçem) Bildiren Cümleler
- Doğrudan Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Dolaylı Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Cümle Analizi (Cümle Değerlendirme)
- Cümlenin Yapısı
- Cümle Tamamlama
- Cümle Oluşturma
- Paragrafın Yapısı
- Paragrafın Bölümleri ve Boşluk Tamamlama
- Düşüncenin Akışını Bozan Cümleler
- Paragrafı İkiye Bölme
- Paragraf Oluşturma
- Paragrafta Yer Değiştirme
- Paragrafın İçeriği
- Ana Düşünce
- Yardımcı Düşünceler
- Paragrafta Anlatım Biçimleri
- Açıklayıcı Anlatım
- Tartışmacı Anlatım
- Öyküleyici Anlatım
- Betimleyici Anlatım
- Düşünceyi Geliştirme Yolları
- Tanımlama
- Karşılaştırma
- Örnekleme
- Sesler
- Ünlü Sesler ve Ünlü Uyumları
- Ünsüz Sesler
- Ses Olayları
- Ünsüz Değişimi - Yumuşama
- Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme)
- Ses Düşmesi
- Ses Türemesi
- Ulama
- Dudak Ünsüzlerinin Benzeşmesi
- Ünlü Daralması
- Kökte Ünlü Değişimi
- Yardımcı Sesler
- Kök ve Gövde
- Ekler
- Yapım Ekleri
- Çekim Ekleri
- Yapılarına Göre Sözcükler
- İsim (Ad)
- Varlıkların Türüne Göre İsimler
- Varlıkların Sayılarına Göre İsimler
- İsmin Hâlleri
- İsim Tamlamaları
- Zamir (Adıl)
- Kişi Zamirleri
- İşaret Zamirleri
- Belgisiz Zamirler
- Soru Zamirleri
- İlgi Zamiri (Aitlik Eki)
- Sıfat (Ön Ad)
- Niteleme Sıfatları
- Belirtme Sıfatları
- Adlaşmış Sıfatlar
- Zarf (Belirteç)
- Durum Zarfları
- Yer-Yön Zarfları
- Zaman Zarfları
- Ölçü-Miktar Zarfları
- Soru Zarfları
- Edat (İlgeç)
- Bağlaç
- Ünlem
- Fiil (Eylem)
- İş (Kılış) Fiilleri
- Oluş Fiileri
- Durum Fiileri
- Fiillerde Kip
- Fiillerde Kişi
- Fiillerde Olumsuzluk
- Fiillerde Anlam (Zaman) Kayması
- Fiillerde Çatı
- Fiilimsiler
- Fiilimsi Grupları
- Yardımcı Fiiller
- Ek Fiil (Ek-Eylem)
- Cümle Türleri
- Yüklemlerine Göre Cümleler
- Öge Dizilişine Göre Cümleler
- Yapılarına Göre Cümleler
- Cümlenin Ögeleri
- Yüklem
- Özne
- Nesne
- Dolaylı Tümleç
- Zarf Tümleci
- Edat Tümleci
- Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
- Kısaltmaların Yazımı
- Sayıların Yazımı
- Deyimlerin ve İkilemelerin Yazımı
- Birleşik Kelimelerin Yazımı
- Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler
- Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler
- Yabancı Özel Adların Yazımı
- Ses Olaylarıyla İlgili Yazım Kuralları
- Nokta ( . )
- Virgül ( , )
- Noktalı Virgül ( ; )
- İki Nokta ( : )
- Üç Nokta ( ... )
- Soru İşareti ( ? )
- Ünlem İşareti ( ! )
- Kısa Çizgi ( - )
- Uzun Çizgi (-)
- Tırnak İşareti ( " " )
- Parantez ( )
- Kesme İşareti ( ' )
- Anlama Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Gereksiz Ek ve Sözcük Kullanımı
- Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı
- Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanımı
- Deyim-Atasözü Yanlışları
- Anlam Belirsizliği
- Mantık Hataları
- Dil Bilgisine Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Fiil ve Yüklem Yanlışları
- Özne - Yüklem Uyuşmazlığı
- Özne Eksikliği
- Nesne Eksikliği
- Dolaylı Tümleç Eksikliği
- Zarf ve Edat Tümleci Eksikliği
- Tamlama Yanlışları
- Çatı Uyuşmazlığı
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
KPSS Lisans soru çözme rehberi